Kızıl Kale: An Iron Age Settlement in the Upper Kızılırmak Basin and New Findings

Yıl 2016, Sayı: 15 , 84 - 107 , 01.06.2016

Atilla Engin

https://izlik.org/JA67FS73JT

Öz

Kızıl Kale, Yukarı Kızılırmak havzasında, Sivas İli, Zara İlçesi’ne bağlı Kızılkale Köyü’nün yaklaşık 1,5 km kuzeyinde, doğu-batı yönünde uzanan bir vadide, doğal bir tepe üzerinde yer alan, yaklaşık 250 X 350 m boyutlarında büyük bir Demir Çağı yerleşmesidir Fig. 1-3 . Yüzeyden toplanan Erken Demir Çağı el yapımı monokrom seramiği Fig. 4-5 , Orta Demir çağı monokrom seramiği Fig. 6-9 ve Geç Demir Çağı kırmızı bant boyalı seramiği Fig.10 yerleşmenin Demir Çağı boyunca yerleşim gördüğünü göstermektedir. Yerleşme, Yukarı Kızılırmak havzasının doğu sınırında yer alan büyük Demir Çağı yerleşmelerine iyi bir örnek oluşturmaktadır. Kızıl Kale buluntuları, şimdiki bilgilerimize göre, Orta Anadolu platosunun doğu bölümünde hâkim olan Demir Çağı kültürlerinin doğu sınırına işaret etmektedir

Anahtar Kelimeler

Demir Çağı , Yukarı Kızılırmak Havzası , Sivas ili yüzey araştırması , Demir Çağı seramiği

Kızıl Kale: An Iron Age Settlement in the Upper Kızılırmak Basin and New Findings

https://izlik.org/JA67FS73JT

Öz

Kızıl Kale, located on the Upper Kızılırmak Halys Basin, on a natural hill situated on a valley flowing in east-west direction, is approximately 1.5 kilometers to the north of Kızılkale Village of Zara District, Sivas Province. The site is a large Iron Age settlement of approximately 250 x 350 m Figs. 1-3 . According to Early Iron Age hand-made monochrome wares Figs. 4-5 , Middle Iron Age monochrome wares Figs. 6-9 and Late Iron Age Red Band Painted wares Fig. 10 collected from the surface confirm that, the settlement was inhabited throughout the Iron Age. The settlement is a good example of large Iron Age settlements located on the eastern border of the Upper Kızılırmak Basin. According to current knowledge, Kızıl Kale material reflects the eastern borderland cultures dominating the eastern part of the Central Anatolian Plateau.

Anahtar Kelimeler

Iron Age , Upper Kızılırmak Basin , Sivas survey , Iron Age pottery

Kaynakça

• Akurgal, E. 1955 Phrygische Kunst, Ankara.
• Barnett, R. D. 1980 “Phrygia and the peoples of Anatolia in the Iron Age”, Cambridge Ancient History, II / 2: The Middle East and The Aegean Region c. 1800-1380 BC, Cambridge: 417-442.
• Bahar, H. 1999 “The Konya region in the Iron Age and its relations with Cilicia”, Anatolian Studies 49. Anatolian Iron Ages 4 (Proceedings of the Fourth Anatolian Iron Ages Colloquium Held at Mersin, 19-23 May 1997), London: 1-10.
• Bilgi, Ö. 1991 “Iron Age pottery from Köşkerbaba Höyük”, A. Çilingiroğlu and D.H. French (eds.), Anatolian Iron Ages: The Proceedings of the Second Anatolian Iron Ages (Colloquium held at İzmir, 4-8 May 1987), British Institute of Archaeology at Ankara, Oxbow Monograph 13, Ankara: 11-28.
• Bittel, K. – H. G. Güterbock 1933 “Vorläufiger Bericht über die dritte Grabung in Boğazköy”, MDOG 72: 1-53.
• Bossert, E. M. 2000 Die Keramik phrygischer Zeit von Boğazköy: Funde aus den Grabungkampagnen 1906, 1907, 1911, 1912, 1931-1939 und 1952-1960, Boğazköy-Ḫattuša XVIII, Mainz am Rhein.
• Crespin, A.-S. 1999 “BetweenPhrygiaandCilicia:ThePorsukareaatthebeginningoftheIronAge”,Anatolian Studies, 49. Anatolian Iron Ages 4: Proceedings of the Fourth Anatolian Iron Ages Colloquium Held at Mersin, 19-23 May 1997, London: 61-71.
• Dönmez, Ş. 2003a “In the light of new evidence a view on Iron Age pottery of Central Black Sea Region”, Anadolu/Anatolia 24: 1-18.
• 2003b “The Early Iron Age Problem in the Central Black Sea Region”, B. Fischer, H. Genz, É. Jean and K. Köroğlu (eds.), Identifying Changes: The Transition from Bronze to Iron Ages in Anatolia and its Neighbouring Regions. Proceedings of the International Workshop Istanbul, November 8-9, 2002, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü, Istanbul: 213-230.
• Durbin, G. E. S. 1971 “Iron Age pottery from the provinces of Tokat and Sivas”, Anatolian Studies 21: 99-124.
• Engin, A. 2009a “Sivas İli 2007 Yılı Yüzey Araştırması”, 26. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 73-94.
• 2009b “Sivas İli’nde Arkeolojik Çalışmalar”, Cumhuriyet Döneminde Sivas Sempozyumu Bildirileri, Cilt 2, 27-30 Ekim 2008, Sivas Valiliği il Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sivas: 199-224.
• 2010. 2010 “Sivas İli 2008 Yılı Yüzey Araştırması”, 27. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 3: 129-149.
• 2011. 2011 “Sivas İli 2009 Yılı Yüzey Araştırması”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 81-106.
• In print “Second Millennium BC Settlement Patterns in the East of the Upper Kızılırmak Basin”, in Places and Spaces in Hittite Anatolia I: Hatti and the East (The Cultural Heritage of Hittite Anatolia: An International and Interdisciplinary Project for a Historical Atlas. International Workshop).
• Engin, A. – B. Uysal – F. Ay-Şafak 2011 “Sivas İli Arkeolojisi Merkez İlçe Tescilli Sit Alanları.” K. Pürlü (ed.), Sivas İli Kültür Envanteri, 1. Cilt: Merkez İlçe, Sivas Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Es-Form Ofset, Sivas: 35-46.
• Engin, A. – B. Uysal – F. Ay-Şafak – A. Bozkurt 2012 “Sivas İli 2010 Yılı Yüzey Araştırması”, 29. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1: 173-207. 2013 “Sivas İli 2011 Yılı Yüzey Araştırması”, 30. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 13-38.
• Engin, A. – B. Uysal – O. Zengin-Koşan – F. Ay-Şafak – A. Bozkurt 2014 “Sivas İli 2012 Yılı Yüzey Araştırması”, 31. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 43-64.
• Genz, H. 2000 “Die Eisenzeit in Zentralanatolien im Lichte der keramischen Funde vom Büyükkaya in Boğazköy/Hattuša”, TÜBA-AR 3: 35-54.
• 2003 “The Early Iron Age in Central Anatolia”, B. Fischer, H. Genz, É. Jean and K. Köroğlu (eds.), Identifying Changes: The Transition from Bronze to Iron Ages in Anatolia and its Neighbouring Regions. Proceedings of the International Workshop Istanbul, November 8-9, 2002, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü, Istanbul: 179-192.
• 2004. 2004 Büyükkaya: I. Die Keramik der Eisenzeit. Funde aus den Grabungskampagnen 1993 bis 1998, Mainz am Rhein, Verlag Philipp von Zabern.
• 2011 “The Iron Age in Central Anatolia”, G. R. Tsetskhladze (ed.), The Black Sea, Greece, Anatolia and Europe in the First Millennium BC, Peeters, Leuven, Paris, Walpole: 331-368.
• Haspels, C. H. E. 1971 Highlands of Phrygia, Princeton, New Jersey.
• Henrickson, R. 1994 “Continuity and discontinuity in the ceramic tradition of Gordion during the Iron Age”, D.H. French and A. Çilingiroğlu (eds), Proceedings of the Third International Anatolian Iron Age Symposium. Oxford: 95-129
• 2005 “The local potter’s craft at Phrygian Gordion”, L. Kealhofer (ed.), The Archaeology of Midas and the Phrygians. Philadelphia: 124-135.
• Kealhofer, L. – P. Grave 2011 “The Iron Age on the Central Anatolian Plateau” S.R. Steadman and G. McMahon (eds.), The Oxford Handbook of Ancient Anatolia, Oxford University Press, New York: 415-442.
• Kealhofer, L. – P. Grave – B. Marsh – S. Steadman – R. L. Gorny – G. D. Summers 2010 “Patterns of Iron Age interaction in central Anatolia: Three sites in Yozgat province”, Anatolian Studies 60: 71−92
• Köroğlu, K. 2003 “The Transition from Bronze Age to Iron Ages in Eastern Anatolia”, B. Fischer, H. Genz, E. Jean and K. Köroğlu (eds), Identifying Changes: The Transition from Bronze to Iron Ages in Anatolia and its Neighbouring Regions. Proceedings of the International Workshop Istanbul, November 8-9, 2002, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, Istanbul: 231-244
• Mellaart, J. 1955 “Iron Age pottery from Southern Anatolia”, Belleten 19: 115-136.
• Mellink, M. J. 1954 “Review of Exploration Archeologique de la Phrygie by C. H. E. Haspels”, American Journal of Archaeology 58: 167-169.
• 1965 “Mita, Mushki and Phrygians” Anadolu Araştırmaları 2 (Helmuth Theodor Bossert’in Hatırasına Armağan): 317-325.
• Muhly, J.D. – R. Maddin – T. Stech – E. Özgen 1985 “Iron in Anatolia and the nature of the Hittite iron industry”, Anatolian Studies 35: 67-84.
• Omura, S. 1992 “1990 Yılı Orta Anadolu’da yürütülen yüzey araştırmaları”, IX. Araştırma Sonuçları Toplantısı: 541-560.
• “1996 Yılı İç Anadolu’da yürütülen yüzey araştırmaları”, XV. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 41-50.
• 1998 “A Preliminary report on the ninth excavation at Kaman-Kale Höyük 1994”, Essays on Ancient Anatolia and Syria in the Second and Third Millennium BC, The Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan, Wiesbaden: 87-134.
• 2002 “2000 Yılı Orta Anadolu’da yürütülen yüzey araştırmaları”, XIX. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 303-307.
• Osten, H. H. von der 1937 The Alishar Hüyük Season of 1930-32, OIP 29, The University of Chicago Press, Chicago.
• Ökse, A. T. 1995 “Yıldızeli-Uyuzsuyu Kalesi buluntuları / Funde aus Uyuzsuyu Kalesi - Yıldızeli (Zusammenfassung)”, Memoriam İ. Metin Akyurt ve Bahattin Devam, Studien über alte vorderasiatische Kulturen, İstanbul: 245-258.
• 1997 “Sivas İli 1995 yüzey araştırması”, XIV. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 375-400.
• 1998 “Yukarı Kızılırmak havzası Tunç Çağları ve Demirçağ yerleşim tarihi”, Belleten 62/234: 299-390.
• 1999a “Cultural structure and settlement pattern of Eastern Central Anatolia in the Iron Ages”, 1998 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara: 85-116
• 1999b “Sivas İli 1997 yüzey araştırması”, XVI. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 467-490.
• 2007 “Ancient Mountain Routes Connecting Central Anatolia to the Upper Euphrates Region”. Transanatolia: A Bridging the Gap Between East and West in the Archaeology of Ancient Anatolia. Anatolian Studies 57: 35-45.
• In print “The Eastern Border of Phrygia”, International Conference: The Phrygian Lands Over Time (From Prehistory to the Middle of the 1st Millennium AD).
• Özgüç, T. 1971 Kültepe and its vicinity in the Iron Age, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
• 1982 Maşat Höyük II: A Hittite center northeast of Boğazköy, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
• Roller, L. E. 2011 “Phrygian and the Phrygians”, S.R. Steadman and G. McMahon (eds.), The Oxford Handbook of Ancient Anatolia, Oxford Universtiy Press, New York: 560-578.
• Ross, J. C. 2010 “The Iron Age at Çadır Höyük”, Anatolica 36: 67-87.
• Sams, G. K. 1994 The Early Phrygian Pottery. The Gordion Excavations 1950-1973: Final Reports vol. IV, Text- Illustrations. Philadelphia, The University of Pennsylvania.
• 1998 “A Preliminary report on the ninth excavation at Kaman-Kale Höyük 1994”, Essays on Ancient Anatolia and Syria in the Second and Third Millennium BC, The Bulletin of the Middle Eastern Culture Center in Japan, Wiesbaden: 87-134.
• “1996 Yılı İç Anadolu’da yürütülen yüzey araştırmaları”, XV. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 41-50.
• Sevin, V. 1991 “The Early Iron Age in the Elazığ Region and the problem of the Mushkians”, Anatolian Studies 41: 87-98.
• Summers, G. D. 1994 “Grey Ware and the eastern limits of Phrygia” in Anatolian Iron Ages 3: The Proceedings of the Third Anatolian Iron Ages (Colloquium held at Van, 6-12 August 1990), eds. A. Çilingiroğlu and D.H. French, British Institute of Archaeology at Ankara, Monograph 16, Ankara: 241-252.
• 2006 “Aspects of material culture at the Iron Age capital on the Kerkenes Dağ in Central Anatolia”, Ancient Near Eastern Studies 43: 164-202.
• Voigt, M. M. – R.C. Henrickson 2000 “Formation of the Phrygian State: The Early Iron Age at Gordion”, Anatolian Studies 50: 37-54.
• Yakar, J. – A. Gürsan-Salzmann 1979 “Archaeological survey in Malatya and Sivas provinces 1977”, Tell Aviv 6: 34-44.