Tatarlı Höyük Kazısı Numismatik Buluntuları (2007-2019) Işığında Yerleşim Tarihi Üzerine Değerlendirmeler

Yıl 2020, Sayı: 19, 47 - 86, 06.12.2020

Fatih Erhan

https://izlik.org/JA25FM78SC

Öz

Adana İli, Ceyhan İlçesi’nin 24 km. doğusundaki Tatarlı Mahallesi’nde yer alan Tatarlı Höyük’teki kazılar, ilk kez 2007 yılında Doç. Dr. K. Serdar Girginer’in başkanlığında başlamış ve halen devam etmektedir. 2007-2019 yılları arasında sitadel kısmında yürütülen çalışmalarda 84 adet sikke ve bir adet Nürnberg jetonu bulunmuştur. Bu sikkelerden 32 adeti tanımlanabilmiş, geriye kalan 52 adeti ise, ileri derecedeki korozyondan dolayı, tanımlanamamıştır. Buna rağmen, tanımlanamayan 52 adet sikkenin, bulundukları açmalar ve ölçülerinden faydalanılarak, muhtemel dönemleri tespit edilmiştir. Buna göre sikkelerden; bir adeti Makedonia Krallığı, 26 adeti Seleukos Krallığı, 43 adeti Hellenistik Dönem (M.Ö. 2-1. yy.) kent darbı, bir adeti Tarkondimotos Krallığı, altı adeti Roma İmparatorluğu, dört adeti Antakya Haçlı Prensliği, iki adeti Kilikya Ermeni Krallığı ve bir adeti Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’ne aittir.

Anahtar Kelimeler

Kilikia , Tatarlı Höyük , Numismatik Buluntular , Hellenistik Dönem , Seleukos Krallığı

Kaynakça

• Açıkkol-Yıldırım, A. – İ. Sarı 2020 “2013 Yılı Tatarlı Höyük İskeletleri”, K. S. Girginer, G. Dardeniz, A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 1-9.
• Akçay, T. 2017a “Sikke Buluntuları Işığında Olba’daki Pers ve Makedon Varlığı Üzerine Düşünceler”, OLBA XXV: 211-226. 2017b “Olba’da Bulunan Sikkeler Işığında Kentin Erken Yerleşim Tarihi”, Seleucia VII: 69-78.
• Akıl, H. 2017 “Miniature Cream Vessels from Tatarlı Höyük Dated to Hellenistic Period”, E. Kozal, M. Akar,
• Y. Heffron, Ç. Çilingiroğlu, T. E. Şerifoğlu, C. Çakırlar, S. Ünlüsoy, E. Jean (eds.), Period, Questions, Approaches and Dialogues in Eastern Mediterranean Archeology, Studies in Honor of
• Marie - Henriette and Charles Gates, Alter Orient und Altes Testament: 445: 667-680.
• Akkuş Yiğit, F. 2015 “Memlük – Ermeni Münasebetleri”, Akademik Bakış Cilt 8, Sayı 16:171-206.
• Aklan, İ. 2020 “Tatarlı Höyük’te Ele Geçen Olynthos Tipi Değirmen Taşları”, K. S. Girginer, G. Dardeniz,
• A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 9-18.
• Aksoy, F. 2019 Olba Akropolisi Sikke Buluntuları, Ankara Hacı Bayram Veli Ün
• Andrade, N. 2011 “Local authority and civic Hellenism: Tarcondimotus, Hierapolis – Castabala and the Cult of Perasia”, Anatolian Studies 61: 123-132.
• Aslan, F. et al. 2014 Aslan, F. – H. Çakan – K. S. Girginer. “Tatarlı Höyük (Ceyhan/Adana) Kazısı Hellenistik Dönem Tabakalarına Ait Arkeobotaniksel Bulgular”, 29. Arkeometri Sonuçları Toplantısı, Ankara: 99-106.
• Bedoukian, P. Z. 1962 Coinage of Cilician Armenia, New York.
• Bilici, Z. K. 2005 “A German Token Uncovered During the Alanya Citadel Excavations”, Adalya VIII: 351-356
• BMC Cilicia Hill, G. F. Catalogue of the Greek Coins of Lycaonia, Isauria and Cilicia, London, 1964.
• Cox, D. H. 1950 “III. The Coins”, Hetty Goldman (ed.), Excavations at Gözlü Kule, Tarsus Volume I: The Hellenistic and Roman Periods, Princeton, New Jersey: 38 - 83, pl. 87-92.
• Çizmeli-Öğün, Z. 2013 “Hadrianopolis Makedonya Kulesi Kurtarma Kazılarında Ele Geçen Nürnberg Jetonları”, G. Kökdemir (ed.), Orhan Bingöl’e 67. Yaş Armağanı, Ankara: 433-437.
• Davesne, A. – G. Le Rider 1989 Gülnar, 2: Le trésor de Meydancikkale (Cilicie Trachée, 1980), Paris.
• Dündar, E. – A. Gerçek 2018 “Imported Hellenistic Stamped Amphora Handles from Tatarlı Hoyuk (in the Province of Adana-Turkey)”, Gephyra 18: 153-174.
• Dündar, E. 2020 “Transport Jars from Tatarlı Höyük in Cilicia Pedias: First Observations”, K. S. Girginer, G. Dardeniz, A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 89-100.
• Erol-Özdizbay, A. 2014 “Edirne (Hadrianopolis) Kalesi Zindanaltı Kazılarında Bulunan Sikkeler”, K. Dörtlük, O. Tekin, R. Boyraz Seyhan (eds.), I. Uluslararası Anadaolu Para Tarihi ve Numismatik Konngresi - Bildiriler /First International Congress of the Anatolian Monetary History and Numismatics-Proceedings, İstanbul: 245-280.
• Ersan, M. 2019 Selçuklular Zamanında Anadolu’da Ermeniler, Ankara.
• Fırat, M. C. 2019 Tatarlı Höyük Hellenistik Dönem Mimarisi, Yapım ve Taş Teknikleri, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Arkeometri Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Adana.
• Fırat, M. C. – K. S. Girginer 2020 “Tatarlı Höyük Helenistik Dönem Mimarisi”, K. S. Girginer, G. Dardeniz, A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 149-166.
• Fischer-Bossert, W. 2014 “Kleinfunde und Fundmünzen”, H. Çambel (ed.) Karatepe – Aslantaş, Azatiwataya Band 2, Archäologische Forschungen Band 29, Wiesbaden: 157-175.
• Galib, İ. 1890 (H. 1307) Takvim-i Meskukat-ı Osmaniye: Devlet-i Aliye-i Osmaniye’nin Bidayet-i Tesisinden Beru Darb ve İhrac Olunan Meskukat ve Madalyaların Nev ve Cins ve Tarifiyle Malumat-ı Tarihiyesini, Kostantiniye (İstanbul).
• Gerçek, A. et al. 2019 Gerçek, A. – K. S. Girginer – Ö. Oyman-Girginer – H. Gerçek 2019. “Bone Artifacts as Witnesses to Cultural Continuity at Tatarlı Höyük”, M. Altamirano Garcia, E. Alarcon Garcia (eds.), Spotlighting Bone Tools. Proceedings of the XII Meeting of the ICAZ Worked Bone Research Group in Granada. Cuadernos de Prehistoria y Arqueologia de la Universidad de Granada (CPAG) 29: 11-25.
• Gerçek, H. 2020 “Tatarlı Höyük Helenistik Dönem Kandilleri”, K. S. Girginer, G. Dardeniz, A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 195-210.
• Girginer, K. S. 2007 “2005 Adana (Ceyhan) ve Kayseri (Develi) Yüzey Araştırmaları” , 24 Araştırma Sonuçları Toplantısı 2, Ankara: 173-196.
• Girginer, K. S. et al. 2009 Girginer, K. S. – Ö. Oyman-Girginer – H. Akıl 2009. “Tatarlı Höyük (Ceyhan) Kazısı İlk İki Dönem”, 31. Kazı Sonuçları Toplantısı 3, Ankara: 453-476.
• Girginer, K. S. – Ö. Oyman-Girginer 2020 “Tatarlı Höyük’ün Stratigrafisi Üzerine Ön Sonuçlar”, K. S. Girginer, G. Dardeniz, A. Gerçek, F. Erhan, E. Genç, İ. Tuğcu, Ö. Oyman-Girginer, M. C. Fırat, H. Gerçek, M. F. Tufan (eds.), Mors Immatura Amanosların Gölgesinde Hayriye Akıl Anısına, İstanbul: 211-250.
• Göbl, R. 2000 Die Münzprägung der Kaiser Valerianus I./Gallienus/Saloninus (253–268), Regalianus (260) und Macrianus/Quietus (260–262). Moneta imperii Romani Band 36, 43, 44, Wien.
• Kılıç, O. 2016 “Adana Hükümeti’nden Adana Eyaleti’ne”, Y. Kurt, M. F. Sansar (eds.), Tarihte Adana ve Çukurova Cilt II, Osmanlı Döneminde Adana ve Çukurova-I, Adana: 11-45.
• Kozal, E – M. Novák 2014 “Sirkeli Höyük 2013 Yılı Çalışmaları”, ANMED 2014-12: 114-117.
• Malloy et al. 2004 Malloy, A. G. – I. F. Preston – A. J. Seltman. Coins of the Crusader States 1098-1291, Connecticut.
• Metcalf, D. M. 1995 Coinage of the Crusaders and the Latin East in the Ashmolean Museum, Oxford, London.
• Meyer, M. 2001 “Cilicia as Part of the Seleucid Empire: The Beginning of Municipal Coinage.”, E. Jean, A. M. Dinçol, S. Durugönül (eds.), La Cilicie: Espaces et Pouvoirs Locaux, Varia Anatolica XIII: 505-518.
• Mitchiner, M. 1988 Jetons, Medalets and Tokens. The Medieval Period and Nüremberg. Volume One, London.
• Mørkholm, O. 2000 Erken Hellenistik Çağ Sikkeleri Büyük İskender’in Tahta Çıkışından Apameia Barışı’na Kadar (İ.Ö. 336-188), Oğuz Tekin (çev.), İstanbul.
• Nercessian, Y. T. 2004 2004 “Armenian Coins Excavated at Kinet.” Armenian Numismatic Journal 30: 47-55. 2009 Reprint of “Armenian Coins Excavated at Kinet.” Armenian Numismatic Studies, II: 313 - 326, pl. 42-43.
• 2014 “Armenian Coins Excavated at Kinet (Part II).” Armenian Numismatic Journal [Series 2] 10 [40], No. 4: 77-88, pl. 10.
• Novák, M. – E. Kozal 2010 “Sirkeli Höyük’te 2008 Yılı Çalışmaları”, 31. Kazı Sonuçları Toplantısı 3. Cilt: 477-490.
• Novák et al. 2017 M. Novák – A. L. D’Agata – I. Caneva – C. Eslick – C. Gates – M.-H. Gates – K. S. Girginer – Ö. Oyman-Girginer – E. Jean – G. Köroğlu – E. Kozal – S. Kulemann-Ossen – G. Lehmann – A. Özyar –T. Özaydın – N. Postgate – F. Şahin – E. Ünlü – R. Yağcı – D. Yaşin-Meier. “Cilician Chronology Group A Comparative Stratigraphy of Cilicia Results of the first three Cilician Chronology Workshops”, AOF 44/2: 150-186.
• Pohl, D. – M. H. Sayar 2004 “Perasia in Hierapolis – Kastabala”,Marion Meyer - Ruprecht Ziegler (eds.), Kulturbegegnung in einem Brückenland: Gottheiten und Kulte als Indikatoren von Akkulturationsprozessen im Ebenen Kilikien: Bonn: 107-119.
• Price, M. J. 1991 The Coinage in the Name of Alexander the Great and Philip Arrhıdaeus, A British Museum Catalogue Vol. I-II, Zurich – London.
• RIC IV - III Mattingly H. - E. A. Sydenham - C. H. V. Sutherland. Roman Imperial Coinage, Volume IV, Part III, Gordian III to Uranius Antoninus, London, 1949.
• RIC V - I Webb, P. Roman Imperial Coinage, Volume V, Part I, Valerianus to Florianus (the Interregnum), H. Mattingly, E. A. Sydenham (eds.), London, 1972.
• Robert, L. 1964 “La déesse de Hiéropolis Castabala à l’époque gréco-romaine”, André Dupont - Sommer, Louis Robert, La déesse de Hiérapolis Castabala (Cilicie), Paris: 17-99.
• Runciman, S. 2019 Haçlı Seferleri Tarihi I. Cilt Birinci Haçlı Seferi ve Kudüs Krallığı’nın Kuruluşu, Fikret Işıltan (çev.), Ankara.
• Ölçer, C. 1978 Sultan Abdülmecid Devri Osmanlı Paraları, İstanbul.
• Sarıiz, E. 2014 Tiyatro Kazısı Sikke Buluntuları Işığında Olba Kenti Yerleşim Tarihi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
• Sayar, M. H. 2000 “Çukurova’nın Kutsal Kenti Kastabala”, Arkeoloji ve Sanat Dergisi 99: 2-14. 2001 “Tarkondimotos, seine Dynastie, seine politik und seine Reich”, E. Jean, A. M. Dinçol, S. Durugönül (eds.), La Cilicie: Espaces et Pouvoirs Locaux, Varia Anatolica XIII: 373-380. 2019 “Roma Eyaleti Olarak Kilikia (Provincia Cilicia)”, O. Tekin (ed.) Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Anadolu Krallar, İmparatorlar ve Kent Devletleri, İstanbul: 334-355.
• Silibolatlaz-Baykara, D. – K. S. Girginer 2018 “Tatarlı Höyük Faunal Çalışmaları”, Anadolu/Anatolia 44: 53-73.
• SC I Houghton, A. – C. Lorber. Seleucid Coins: A Comprehensive Catalogue. Part 1: Seleucus I through Antiochus III, Part I, Volume I-II, Newyork, Lancaster/London, 2002.