Sedanter Bireylerde Spor Farkındalığının Fiziksel Aktivite Katılımına Etkisi

Öz

Amaç: Sedanter yaşam tarzı, modern toplumlarda yaygın bir sorun haline gelmiş olup, bireylerin genel sağlık ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Dünya genelinde giderek artan hareketsizlik, birçok kronik hastalığın ve sağlık sorununun temel risk faktörlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Fiziksel aktivitenin, kas-iskelet sistemi sağlığını desteklemesinin yanı sıra stres ve kaygı düzeylerini azaltarak psikolojik iyilik halini artırdığı bilinmektedir. Bu noktada, spor farkındalığı önemli bir role sahiptir. Bireylerin sporun ve fiziksel aktivitenin sağlık üzerindeki faydalarına dair bilgi düzeylerinin artırılması, fiziksel aktiviteye katılımın artırılması için kritik bir adımdır. Bu çalışmanın amacı, spor farkındalığının sedanter bireylerin fiziksel aktiviteye katılım düzeylerini nasıl etkilediğini araştırmaktır. Yöntem: Çalışmanın evrenini Erzurum ilinde yaşayan sedanter bireyler oluştururken, örneklemi ise sedanter yaşam süren 400 birey oluşturmaktadır. Çalışmada, cinsiyet ve fiziksel aktivite yapma durumu gibi demografik değişkenlerin de spor farkındalığı ve fiziksel aktiviteye katılım üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada Uyar (2020) tarafından geliştirilen Spor Farkındalığı Ölçeği (SFÖ) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formu kullanılmıştır. Katılımcıların spor farkındalığı düzeyleri ve fiziksel aktiviteye katılım oranları değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler normal dağılım göstermektedir. Normal dağılım gösteren verilerin analizinde parametrik testlerden olan T testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Bulgular: Elde edilen bulgular, spor farkındalığı yüksek olan bireylerin fiziksel aktiviteye katılım oranlarını arttığını ve sporun sosyal ve bireysel faydalarını daha iyi algıladıklarını göstermektedir. Ayrıca, cinsiyet ve spor yapıp yapmama durumuna göre demografik değişkenlerin de spor farkındalığı ve fiziksel aktiviteye katılım üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Sedanter bireylerin fiziksel aktiviteye katılımını artırmak için spor farkındalığını yükseltmenin önemli bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Sedanter bireylerde fiziksel aktiviteye katılımı teşvik etmenin en etkili yollarından biri, spor farkındalığını artırmaktır. Yapılan çeşitli çalışmalarda spor farkındalığı yüksek bireylerin fiziksel aktiviteye daha fazla katıldığını ve bu durumun sağlık açısından olumlu etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, sedanter bireylerin fiziksel aktiviteye teşvik edilmesi amacıyla spor farkındalığını artırmaya yönelik toplum tabanlı eğitim ve farkındalık programlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel aktivite
• Katılım
• Sağlık
• Sedanter bireyler
• Spor farkındalığı

The Effect of Sports Mildfulness on Physical Activity Participation in Sedentary Individuals

Öz

Purpose: A sedentary lifestyle has become a widespread issue in modern societies, negatively impacting individuals' overall health and quality of life. The increasing prevalence of physical inactivity worldwide is recognized as one of the primary risk factors for various chronic diseases and health problems. Physical activity is known to not only support musculoskeletal health but also reduce stress and anxiety levels, thereby enhancing psychological well-being. At this point, sports awareness plays a crucial role. Increasing individuals' knowledge about the health benefits of sports and physical activity is a critical step toward promoting participation in physical activity. The aim of this study is to investigate how sports awareness influences the physical activity participation levels of sedentary individuals. Method: The population of the study consists of sedentary individuals living in Erzurum, while the sample includes 400 sedentary individuals. In the study, the effects of demographic variables, such as gender and physical activity participation, on sports awareness and participation in physical activity were evaluated. The Sports Awareness Scale (SAS) developed by Uyar (2020) and the short form of the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) were used in the study. Participants' levels of sports awareness and rates of physical activity participation were assessed. The obtained data exhibit a normal distribution. For the analysis of data that follow a normal distribution, parametric tests, namely the T-test Results: The findings show that individuals with higher levels of sports awareness have increased rates of participation in physical activity and better understand the social and individual benefits of sports. Additionally, demographic variables such as gender and physical activity status were found to have significant effects on sports awareness and participation in physical activity. Conclusion: Increasing sports awareness is a crucial step in promoting physical activity participation among sedentary individuals. One of the most effective ways to encourage sedentary individuals to engage in physical activity is by enhancing their awareness of sports. Various studies have shown that individuals with higher sports awareness tend to participate more in physical activity, which has positive health effects. Therefore, developing community-based education and awareness programs aimed at raising sports awareness is of great importance to promote physical activity participation among sedentary individuals.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Health
• Participation
• Physical activity
• Sedentary individuals
• Sports awareness

Kaynakça

1. Bauman, A. E., & Craig, C. L. (2005). The place of physical activity in the WHO Global Strategy on Diet and Physical Activity. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 2, 10. https://doi.org/10.1186/1479-5868-2-10
2. Bauman, A. E., Reis, R. S., Sallis, J. F., Wells, J. C., Loos, R. J., & Martin, B. W. (2012). Correlates of physical activity: Why are some people physically active and others not? The Lancet, 380(9838), 258–271. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)60735-1
3. Booth, F. W., Roberts, C. K., & Laye, M. J. (2012). Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. Comprehensive Physiology, 2(2), 1143–1211. https://doi.org/10.1002/cphy.c110025
4. Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
5. Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjöström, M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., Pratt, M., Ekelund, U., Yngve, A., Sallis, J. F., & Oja, P. (2003). International Physical Activity Questionnaire: 12-country reliability and validity. Medicine and Science in Sports and Exercise, 35(8), 1381–1395. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
6. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer.
7. Eime, R. M., Young, J. A., Harvey, J. T., Charity, M. J., & Payne, W. R. (2013). A systematic review of the psychological and social benefits of participation in sport for adults: Informing development of a conceptual model of health through sport. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 10, 135. https://doi.org/10.1186/1479-5868-10-135
8. Craft, L. L., & Perna, F. M. (2004). The benefits of exercise for the clinically depressed. Primary Care Companion to The Journal of Clinical Psychiatry, 6(3), 104–111. https://doi.org/10.4088/PCC.v06n0301

9. Fredricks, J. A., & Eccles, J. S. (2008). Participation in extracurricular activities in the middle school years: Are there developmental benefits for African American and European American youth? Journal of Youth and Adolescence, 37(9), 1029–1043. https://doi.org/10.1007/s10964-008-9309-4
10. Heradstveit, O., Haugland, S., Hysing, M., Stormark, K. M., Sivertsen, B., & Bøe, T. (2020). Physical inactivity, non-participation in sports and socioeconomic status: A large population-based study among Norwegian adolescents. BMC Public Health, 20, 1010. https://doi.org/10.1186/s12889-020-09141-2
11. Keating, X. D., Guan, J., Pinero, J. C., & Bridges, D. M. (2005). A meta-analysis of college students’ physical activity behaviors. Journal of American College Health, 54(2), 116–125. https://doi.org/10.3200/JACH.54.2.116-126
12. Kılınç, H., Bayrakdar, A., Çelik, B., Mollaoğulları, H., & Gencer, Y. G. (2016). Physical activity level and quality of life of university students / Üniversite öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi. Journal of Human Sciences, 13(3), 3794–3806.
13. Kohl, H. W., Craig, C. L., Lambert, E. V., Inoue, S., Alkandari, J. R., Leetongin, G., & Kahlmeier, S. (2012). The pandemic of physical inactivity: Global action for public health. The Lancet, 380(9838), 294–305. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)60898-8
14. Lee, I.-M., Shiroma, E. J., Lobelo, F., Puska, P., Blair, S. N., & Katzmarzyk, P. T. (2012). Effect of physical inactivity on major non-communicable diseases worldwide: An analysis of burden of disease and life expectancy. The Lancet, 380(9838), 219–229. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)61031-9
15. Pedersen, B. K., & Saltin, B. (2015). Exercise as medicine–evidence for prescribing exercise as therapy in 26 different chronic diseases. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 25(S3), 1–72. https://doi.org/10.1111/sms.12581
16. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
17. Sallis, J. F., Bull, F., Guthold, R., Heath, G. W., Inoue, S., Kelly, P., ... & Hallal, P. C. (2016). Progress in physical activity over the Olympic quadrennium. The Lancet, 388(10051), 1325–1336. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)30581-5
18. Tremblay, M. S., Warburton, D. E. R., Janssen, I., Paterson, D. H., Latimer, A. E., Rhodes, R. E., ... & Duggan, M. (2011). New Canadian physical activity guidelines. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 36(1), 36–46. https://doi.org/10.1139/H11-009
19. Uyar, Y., & Sunay, H. (2020). Spor farkındalığı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 46–58. https://doi.org/10.33689/spormetre.672441
20. Weinberg, R. S., & Gould, D. (2019). Foundations of sport and exercise psychology (7th ed.). Human Kinetics.
21. White, R. L., Babic, M. J., Parker, P. D., Lubans, D. R., Astell-Burt, T., & Lonsdale, C. (2018). Domain-specific physical activity and mental health: A meta-analysis. American Journal of Preventive Medicine, 52(5), 653–666. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2016.12.008
22. World Health Organization. (2020). Physical Activity. WHO. Retrieved from https://www.who.int
23. Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1–9.