Örgütsel Özdeşleşme, İş Tatmini ile Örgütsel Bağlılık İlişkisi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinde Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 169 - 181, 31.12.2025

Uğur Karabulut

Öz

Amaç: Bu çalışma, örgütsel özdeşleşme, iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır
Yöntem: Araştırmaya Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinde görev yapan 202 akademik personel katılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak örgütsel özdeşleşme (α = 0,808), iş tatmini (α = 0,933) ve örgütsel bağlılık (α = 0,936) ölçekleri kullanılmış, verilerin istatistiki analizi SPSS 25 programında yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre, örgütsel özdeşleşme ile iş tatmini arasında r = 0,532, örgütsel özdeşleşme ile örgütsel bağlılık arasında r = 0,639 ve iş tatmini ile örgütsel bağlılık arasında r = 0,775 değerlerinde pozitif yönlü anlamlı ilişkiler görülmüştür (p<0.05). Regresyon analizi sonuçlarına göre; iş tatmini (β = 0,608) ve örgütsel özdeşleşme (β = 0,315), örgütsel bağlılığın anlamlı yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç: Araştırma sonucunda ise akademik personelin iş tatmini arttıkça örgütsel bağlılık düzeyinin de yükseldiğini göstermiştir. Araştırma, örgütsel özdeşleşme ve iş tatmininin üniversite çalışanlarının bağlılığını artırmada önemli olduğunu ve yüksek bir ilişkinin olduğu sonucunda ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Bağlılık , Örgütsel Özdeşleşme , İş Tatmini , Yükseköğretim

The Relationship Between Organizational Identification, Job Satisfaction and Organizational Commitment: A Study at Çanakkale Onsekiz Mart University

Öz

Purpose: This study aims to investigate the relationship between organizational identification, job satisfaction, and organizational commitment within the context of academic personnel at Çanakkale Onsekiz Mart University.
Method: A total of 202 faculty members participated in the research, which was conducted using a quantitative methodology. Data were collected via validated scales for organizational identification (α = 0.808), job satisfaction (α = 0.933), and organizational commitment (α = 0.936), and were statistically analyzed using SPSS 25.
Results: The findings revealed significant positive correlations between organizational identification and job satisfaction (r = 0.532), organizational identification and organizational commitment (r = 0.639), and job satisfaction and organizational commitment (r = 0.775), all at the p<0.05 significance level. Regression analysis further identified job satisfaction (β = 0.608) and organizational identification (β = 0.315) as meaningful predictors of organizational commitment.
Conclusion: The results indicate that as job satisfaction increases, so too does the level of commitment exhibited by academic staff. It was concluded that both organizational identification and job satisfaction play vital roles in fostering organizational commitment within higher education institutions. The high level of observed correlation suggests a deeply embedded link between emotional affiliation and institutional loyalty among faculty members.

Anahtar Kelimeler

Organizational Commitment , Organizational Identification , Job Satisfaction , Higher Education

Kaynakça

• Alkan, V., Şimşek, S., ve Erdem, A. R. (2013). Uygulama Okullarındaki Yönetici ve Eğitici Personelin Okul Deneyimi Dersine İlişkin Önerileri. Education Sciences, 8(2), 245-260.
• Acun, H. G. (2022). Elit seviyede spor yapan taekwondo ve muaythai sporcularının örgütsel bağlılık ile örgütsel stres düzeylerinin karşılaştırılması (Unpublished master’s thesis). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Akgül, T., & Gül, M. (2021). Sporda liderlik stilleri ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Türk Spor ve Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 1(1), 40–57.
• Aktaş, Ö. (2024). Futbolcularda sporcu tatmini ve zihinsel dayanıklılığın tükenmişlik üzerine etkisi (Unpublished doctoral dissertation). Aksaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray.
• Arıkoğlu, E. (2019). Çalışanların iş tatmini, örgütsel bağlılık, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı açısından değerlendirilmesi: Finans sektöründe bir araştırma (Unpublished master’s thesis). İstanbul Ticaret Üniversitesi, Dış Ticaret Enstitüsü, İstanbul.
• Ashforth, B. E., & Mael, F. (1989). Social identity theory and the organization. Academy of Management Review, 14(1), 20–39. https://doi.org/10.5465/amr.1989.4278999
• Bakan, İ., & Büyükbeşe, T. (2004). Örgütsel iletişim ile iş tatminleri unsurları arasındaki ilişkiler: Akademik örgütler için bir alan araştırması. Akdeniz İİBF Dergisi, 7, 1–30.
• Bartell, M. (2003). Internationalisation of universities: A university culture-based framework. Higher Education, 45(1), 43–70. https://doi.org/10.1023/A:1021225514599
• Bashir, B., & Gani, A. (2020). Testing the effects of job satisfaction on organizational commitment. Journal of Management Development, 39(4), 525–542. https://doi.org/10.1108/JMD-01-2020-0012
• Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. (2025). Akademik personel dağılımı. Retrieved July 9, 2025, from https://avesis.comu.edu.tr/raporlar/personel/birimlere-gore-personel-dagilimi
• Cekmecelioğlu, H. G., Osmanoğlu, F. M., & Mirzayev, M. (2020). Akademik ve idari personelin iş tatmini sonuçlarının karşılaştırılması. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(61), 3097–3108.
• Cengiz, A. A. (2000). Enformasyon çağında örgüt bağlılığını geliştirmenin yollarına genel bir bakış. Anadolu Üniversitesi İİBF Dergisi, 1(2), 509–537.
• Chircir, R. (2016). Demographic factors and job satisfaction: A case of teachers in public primary schools in Bomet County, Kenya. Journal of Education and Practice, 7(13), 152–158.
• Çöl, G. (2004). Örgütsel bağlılık kavramı ve benzer kavramlarla ilişkisi. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 6(1), 1–2.
• Dindar, M. D. (2018). Spor aktivitelerine katılan ve katılmayan şirket çalışanlarının yaşam kalitesinin, örgütsel bağlılık ve iş performansına etkisi: Basketbol şirketler ligi örneği (Unpublished master’s thesis).
• Edwards, M. R. (2005). Organizational identification: A conceptual and operational review. International Journal of Management Reviews, 7(4), 207–230. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2005.00114.x
• Erdil, O., Keskin, H., İmamoğlu, S. Z., & Erat, S. (2004). Yönetim tarzı ve çalışma koşulları, arkadaşlık ortamı ve takdir edilme duygusu ile iş tatmini arasındaki ilişkiler: Tekstil sektöründe bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 5(1), 17–26.
• Ergün, E., & Eyisoy, M. E. (2018). Takım çalışması özelliklerinin takım performansına etkisi üzerine bir araştırma. Business & Management Studies: An International Journal, 6(4), 1455–1475.
• Eroğlu, Ş. G. (2009). Örgütsel adalet algılaması ve iş tatmini hakkında bir araştırma (Unpublished master’s thesis). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
• George, J. M., & Jones, G. R. (2005). Understanding and managing organizational behaviour (4th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson/Prentice Hall.
• Karaman, D. (2018). Demografik özelliklerin iş tatmini üzerindeki etkisi: Eğitim sektöründe bir uygulama. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 65–78.
• Kipkebut, D. (2010). Organisational commitment and job satisfaction in higher educational institutions: The Kenyan case (Doctoral dissertation). Middlesex University.
• Mael, F., & Ashforth, B. E. (1992). Alumni and their alma mater: A partial test of the reformulated model of organizational identification. Journal of Organizational Behavior, 13(2), 103–123. https://doi.org/10.1002/job.4030130202
• Mandıralı, S. (2019). Farkındalık temelli yaratıcı drama programının sporcuların psikolojik dayanıklılık, özgüven ve stresle başa çıkma stratejileri üzerine etkisi: Genç basketbolcular örneği (Unpublished master’s thesis). Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Mowday, R. T., Steers, R. M., & Porter, L. M. (1979). The measurement of organizational commitment. Journal of Vocational Behavior, 14(2), 224–247. https://doi.org/10.1016/0001-8791(79)90072-1
• Neelam. (2014). A study of job satisfaction among primary school teachers in relation to their demographic variables. Shaikshik Parisamvad: An International Journal of Education, 4(2), 46–57.
• Özkalp, E., & Kırel, Ç. (2011). Örgütsel davranış. Bursa: Etkin Yayıncılık.
• Porter, L. W., Steers, R. M., Mowday, R. T., & Boulian, P. V. (1974). Organizational commitment, job satisfaction, and turnover among psychiatric technicians. Journal of Applied Psychology, 59(5), 603–609. https://doi.org/10.1037/h0037335
• Pu, J., Zhou, X., Shu, D., & Zhong, X. (2017). Gender differences in psychological morbidity, burnout, job stress and job satisfaction among Chinese neurologists: A national cross-sectional study. Psychology, Health & Medicine, 22(6), 680–692. https://doi.org/10.1080/13548506.2016.1211343
• Sayılır, K., Çıtlak, F., Töngel, O., & Tomakin, S. (2024). Ortaokul öğrencilerinin okul aidiyet duygusu ve okul iklimine ilişkin algıları. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 620–643.
• Seifoddini, S., & Doğru, Ç. (2023). Spor kulüplerinin sosyal ve maddi desteklerinin takım performansına etkilerinin incelenmesi (Unpublished master’s thesis). Ufuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Taşlıyan, M., & Hırlak, B. (2014). Örgütsel iletişim etkinliği ile iş tatmini, örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkilerin araştırılması: Akademik örgütler için bir alan araştırması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 5–36.
• Taşlıyan, M., Hırlak, B., & Çiftçi, G. E. (2016). Farklılık yönetiminin örgütsel özdeşleşme üzerine etkisi: Akademik ve idari personel üzerine bir araştırma. Electronic Journal of Social Sciences, 15(59).
• Tüzün, K. İ. (2006). Örgütsel güven, örgütsel kimlik ve örgütsel özdeşleşme ilişkisi: Uygulamalı bir çalışma (Unpublished doctoral dissertation). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Utku, S. (2024). Spor takımlarında bireyler arasındaki güven ilişkilerinin incelenmesi: Bir sosyal ağ analiz uygulaması (Unpublished master’s thesis). Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Weiss, D. J., Dawis, R. V., & England, G. W. (1967). Manual for the Minnesota Satisfaction Questionnaire (Minnesota Studies in Vocational Rehabilitation No. 22). Minneapolis: University of Minnesota.
• Wilkins, S., Butt, M. M., & Annabi, C. A. (2018). The influence of organisational identification on employee attitudes and behaviours in multinational higher education institutions. Journal of Higher Education Policy and Management, 40(1), 48–66. https://doi.org/10.1080/1360080X.2018.1409607
• Yarım, H. C. (2021). Dış kaynak kullanımı yoluyla istihdam edilen personelde iş bağlılığı-iş tatmini üzerine nicel bir çalışma: Türkiye’de lojistik sektörü örneği (Unpublished master’s thesis). İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Yeşil, S., & Dereli, S. F. (2013). Örgütsel adalet ve iş tatmini üzerine bir alan çalışması. İnsan Kaynakları Dergisi, 108–199.