Kimlik ve Kadın: İran İslam Cumhuriyeti Anayasası’nda Kadının Statüsü

Öz

Kimlik toplumsal olarak inşa edilen, çok boyutlu, değiş(tiril)ebilir bir kavramdır ve açık uçlu süreçlerin bir sonucudur. Dolayısıyla, bireysel ya da kolektif aidiyetin kimlikleşmesidir aslında. Onun dinamik niteliği dini kimlik gibi farklı kimliksel oluşumlar ya da versiyonlar sonucuna varabilir. Bu bağlamda, kimlik, iktidar ve çıkar üç temel bileşendir ve birbirlerini etkilerler. Devrim sonrası İran’ın resmi kimliği bu yaşamsal üçgene sahiptir ve bu çerçevede Şii kimliği siyaset felsefesine, resmi dine ve devlet işlerinin rotasına dönüşmüştür. İranlı kadınlar ve genç İranlı kadınlar, özellikle reformcu genç İranlı kadınlar ise toplumdaki en hassas grubu oluşturmaktadırlar. Araştırma sorum şudur: “Şii kimliği anayasada kadının statüsü üzerinde karar verici bir faktör müdür?” Bu makalenin temel sütunları kimlik (kavramsal çerçeve olarak), İran anayasası, Şii kimliğine ve anayasaya göre İranlı kadınların yasal statüsü (ki ikisi birbirini etkiler).

Anahtar Kelimeler

• Kimlik,Kadın,İran,Anayasa,inşacılık

Identity and Woman: Status of Woman in the Constitution of Islamic Republic of Iran

Abstract

Identity is a socially constructed, multidimensional, changeable concept and an outcome of open-ended processes. Therefore, it is actually identification of a personal or collective belonging. Its dynamic feature may result in several identical constructions or versions such as religious identity. In this regard, identity, power, and interest are three major components and affect each other. Post-revolutionary Iran’s official identity has this vital triangle and in this vein, Shia identity was transformed into political philosophy, official religion and a route of state affairs. Iranian women and young Iranian women, especially reformist young Iranian women compose the most fragile group in the society. My research question is “Is Shia identity determining factor on status of woman in the constitution?” This paper’s essential pillars are identity (as a theoretical framework), constitution of Iran, legal status of Iranian women according to Shia identity and the constitution (which are intertwined to each other).

Keywords

• Identity,Woman,Iran,Constitution,constructivism

Kaynakça

1. Boroujerdi, M., & Rahimkhani, K. (n.d.). Iran Primer: Iran’s Power Structure. Retrieved May 28, 2018, from http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2010/11/iran-primer-irans-power-structure.html
2. Brubaker, R., & Cooper, F. (2014). “Kimlik”in Ötesine Geçmek. In F. Mollaer (Ed.), B. Helvacıoğlu, F. Mollaer, Ö. Mollaer, Ö. İlyas, K. Kelebekoğlu, N. Erkul, … S. Işık (Trans.), Kimlik Politikaları (pp. 402–463). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
3. Castells, M. (2010). The power of identity. West Sussex: Wiley-Blackwell.
4. Constitution. (n.d.). Retrieved May 28, 2018, from http://en.mfa.ir/index.aspx?siteid=3&pageid=2144
5. Farhi, F. (2005). Crafting a National Identity Amidst Contentious Politics in Contemporary Iran. Iranian Studies, 38(1), 7–22.
6. Gleason, P. (2014). Kimliği Tanımlamak: Semantik Bir Tarih. In F. Mollaer (Ed.), B. Helvacıoğlu, F. Mollaer, Ö. Mollaer, Ö. İlyas, K. Kelebekoğlu, N. Erkul, … S. Işık (Trans.), Kimlik Politikaları (pp. 21–53). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
7. Hall, S. (2014). ‘Kimliğe’ İhtiyaç Duyan Kim? In F. Mollaer (Ed.), F. Mollaer, Ö. Mollaer, Ö. İlyas, K. Kelebekoğlu, N. Erkul, S. Aksoy, … S. Işık (Trans.), Kimlik Politikaları (pp. 277–301). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
8. Hobsbawm, E. J., & Ranger, T. O. (1983). The Invention of Tradition. Cambridge: Cambridge University Press. İ mançer, D. (2003). Çağdaş kimliğin yapılanma süreci ve televizyon. Doğu Batı Dergisi, 23(6), 233–253. Inter-Parliamentary Union. (n.d.). Retrieved May 28, 2018, from http://archive.ipu.org/english/home.htm

9. Iranonline, The Constitution of Islamic Republic of Iran, http://www.iranonline.com/iran/iran-info/government/constitution.html
10. Jenkins, R. (2008). Social identity. London; New York: Routledge.
11. Kamacı, Y. (2017). The Role Of Religious Identity in Foreign Policy: A Comparison of the Khatami and Ahmadinejad Periods with Respect to Turkey (Unpublished PhD Dissertation). Yeditepe University, İstanbul.
12. Melucci, A. (2014). Süreç Olarak Kolektif Kimlik. In F. Mollaer (Ed.), B. Helvacıoğlu, F. Mollaer, Ö. Mollaer, Ö. İlyas, K. Kelebekoğlu, N. Erkul, … S. Işık (Trans.), Kimlik Politikaları (pp. 79–105). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
13. Özdemir, E. (2012). Kimlik. In G. Atılgan & E. A. Aytekin (Eds.), Siyaset Bilimi (pp. 169–183). İstanbul: Yordam Kitap.
14. Parekh, B. (2014). Kimliğin Mantığı. In F. Mollaer (Ed.), B. Helvacıoğlu, F. Mollaer, Ö. Mollaer, Ö. İlyas, K. Kelebekoğlu, N. Erkul, … S. Işık (Trans.), Kimlik Politikaları (pp. 53–79). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
15. Parliamentary Elections. (n.d.). Retrieved May 28, 2018, from http://irandataportal.syr.edu/parliamentary-elections
16. Parmar, P. (1998). Temsil Stratejileri. In İ. Sağlamer (Trans.), Kimlik Topluluk Kültür Farklılık (pp. 119–131). İstanbul: Sarmal Yayınevi.
17. Preston, P. W. (1997). Political/Cultural Identity: Citizens and Nations in a Global Era. London: Sage Publications.
18. Rutherford, J. (1998). Yuva Denilen Yer: Kimlik ve Farklılığın Kültürel Politikaları. In İ. Sağlamer (Trans.), Kimlik Topluluk Kültür Farklılık (pp. 7–31). İstanbul: Sarmal Yayınevi.
19. Weeks, J. (1998). Farklılığın Değeri. In İ. Sağlamer (Trans.), Kimlik Topluluk Kültür Farklılık (pp. 85–101). İstanbul: Sarmal Yayınevi.
20. Wendt, A. (1994). Collective identity formation and the international state. American Political Science Review, 88(2), 384–396.