TR
EN
Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi
Öz
Otozomal resesif geçişli bir hastalık olan propiyonik asidemi, propiyonil CoA karboksilaz eksikliğinden
kaynaklanmaktadır. Propiyonik asidemi, kişinin hayatının herhangi bir döneminde ortaya çıkabilen
ve çeşitli semptomlara yol açabilen genetik bir durumdur. Sağlıklı bireylerde valin, metiyonin, treonin
ve izolösin aminoasitlerinden propiyonil CoA sentezlenmektedir. Propiyonil CoA, propiyonil CoA
karboksilaz (biyotin bağımlı) enzimi yardımıyla metilmalonil CoA'ya dönüştürülür. Ancak propiyonik
asidemi hastalarında, propiyonil CoA karboksilaz enzimindeki eksiklik nedeniyle propiyonik asit
birikir ve plazma seviyeleri yükselir. Propiyonik asidemi tedavileri, metionin, treonin, valin, izolösin
ve tek zincirli yağ asitlerini sınırlayan diyet kısıtlamalarını kapsamaktadır. Katabolizmayı önlemek
için yeterli enerji alımının sağlanması çok önemlidir. Ek olarak, l-karnitin takviyesinin hipoglisemi,
asidoz ve hiperammonemiye yönelik semptomatik tedavilerde de kullanıldığı bildirilmektedir.
Protein kısıtlamasında iki ana yaklaşım bulunmaktadır. Birinci yaklaşım, günlük alınması gereken
toplam protein, besinlerden veya standart infant formüladan elde edilen doğal proteinin ve sentetik
amino asit karışımlarının birleştirilmesini (genellikle en az %50 doğal/sentetik) içermektedir.
İkinci yaklaşım, öncelikle önerilen diyete yakın veya daha az miktarlarda tek başına doğal protein
kullanımını içermektedir. Anne sütü, Propiyonik asidemi hastası bebekler için genellikle önerilen
bir besin kaynağı olarak bildirilmektedir. Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde, anne sütü veya tıbbi
formül mama miktarının kademeli olarak azaltılarak ek gıda tüketiminin teşvik edilmesinin yararlı
olduğu bildirilmekte ve bu sürecin klinik ve laboratuvar değerlendirmelerine göre yönetilmesi
önerilmektedir. Bu süreçte diyetisyenlerin rolü kritik olup, metabolik durumun doğru yönetilmesi
için düzenli izleme ve gerekli düzenlemeler ile kişiye özel bir diyet planının oluşturulması önem arz
etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Jurecki E, Ueda K, Frazier D, Rohr F, Thompson A, Hussa C, et al. Nutrition management guideline for propionic acidemia: An evidence- and consensus-based approach. Mol Genet Metab. 2019;126(4):341–54.
- Zayed H. Propionic acidemia in the Arab World. Gene. 2015;564(2):119–24.
- Richard E, Pérez B, Pérez-Cerdá C, Desviat LR. Understanding molecular mechanisms in propionic acidemia and investigated therapeutic strategies. Expert Opin Orphan Drugs. 2015;3(12):1427–38.
- Marchuk H, Wang Y, Ladd ZA, Chen X, Zhang GF. Pathophysiological mechanisms of complications associated with propionic acidemia. Pharmacol Ther. 2023;249:108501.
- Shchelochkov OA, Carillo N, Venditti C. Propionic Acidemia. Encycl Mov Disord. 2016;485–8.
- Kızılsoy ÖF, Arslan D, Civan AB, Tutanç M, Tunç G. A case of propionic acidemia during late infancy presenting with metabolic acidosis. Pediatr Acad Case Reports. 2024;3(2):032–5.
- Ayyıldız H. Yeni doğan taramaları ve hastalıkları. Yücel D, editör. Güncel Biyokimya Çalışmaları I. Akademisyen Kitabevi; 2019. s. 89–102.
- Zhang Y, Peng C, Wang L, Chen S, Wang J, Tian Z, et al. Prevalence of propionic acidemia in China. Orphanet J Rare Dis. 2023;18(1):1–21.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme Bilimi, Klinik Beslenme, Beslenme ve Diyetetik (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
6 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
7 Ekim 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 3
APA
Aldatmaz, İ., & Derya İpek, K. (2024). Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. Current Perspectives on Health Sciences, 5(3), 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501
AMA
1.Aldatmaz İ, Derya İpek K. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 2024;5(3):93-100. doi:10.58208/cphs.1469501
Chicago
Aldatmaz, İlsu, ve Kübra Derya İpek. 2024. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences 5 (3): 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501.
EndNote
Aldatmaz İ, Derya İpek K (01 Aralık 2024) Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. Current Perspectives on Health Sciences 5 3 93–100.
IEEE
[1]İ. Aldatmaz ve K. Derya İpek, “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”, SBGY, c. 5, sy 3, ss. 93–100, Ara. 2024, doi: 10.58208/cphs.1469501.
ISNAD
Aldatmaz, İlsu - Derya İpek, Kübra. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences 5/3 (01 Aralık 2024): 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501.
JAMA
1.Aldatmaz İ, Derya İpek K. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 2024;5:93–100.
MLA
Aldatmaz, İlsu, ve Kübra Derya İpek. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences, c. 5, sy 3, Aralık 2024, ss. 93-100, doi:10.58208/cphs.1469501.
Vancouver
1.İlsu Aldatmaz, Kübra Derya İpek. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 01 Aralık 2024;5(3):93-100. doi:10.58208/cphs.1469501