Derleme

Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi

Cilt: 5 Sayı: 3 30 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi

Öz

Otozomal resesif geçişli bir hastalık olan propiyonik asidemi, propiyonil CoA karboksilaz eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Propiyonik asidemi, kişinin hayatının herhangi bir döneminde ortaya çıkabilen ve çeşitli semptomlara yol açabilen genetik bir durumdur. Sağlıklı bireylerde valin, metiyonin, treonin ve izolösin aminoasitlerinden propiyonil CoA sentezlenmektedir. Propiyonil CoA, propiyonil CoA karboksilaz (biyotin bağımlı) enzimi yardımıyla metilmalonil CoA'ya dönüştürülür. Ancak propiyonik asidemi hastalarında, propiyonil CoA karboksilaz enzimindeki eksiklik nedeniyle propiyonik asit birikir ve plazma seviyeleri yükselir. Propiyonik asidemi tedavileri, metionin, treonin, valin, izolösin ve tek zincirli yağ asitlerini sınırlayan diyet kısıtlamalarını kapsamaktadır. Katabolizmayı önlemek için yeterli enerji alımının sağlanması çok önemlidir. Ek olarak, l-karnitin takviyesinin hipoglisemi, asidoz ve hiperammonemiye yönelik semptomatik tedavilerde de kullanıldığı bildirilmektedir. Protein kısıtlamasında iki ana yaklaşım bulunmaktadır. Birinci yaklaşım, günlük alınması gereken toplam protein, besinlerden veya standart infant formüladan elde edilen doğal proteinin ve sentetik amino asit karışımlarının birleştirilmesini (genellikle en az %50 doğal/sentetik) içermektedir. İkinci yaklaşım, öncelikle önerilen diyete yakın veya daha az miktarlarda tek başına doğal protein kullanımını içermektedir. Anne sütü, Propiyonik asidemi hastası bebekler için genellikle önerilen bir besin kaynağı olarak bildirilmektedir. Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde, anne sütü veya tıbbi formül mama miktarının kademeli olarak azaltılarak ek gıda tüketiminin teşvik edilmesinin yararlı olduğu bildirilmekte ve bu sürecin klinik ve laboratuvar değerlendirmelerine göre yönetilmesi önerilmektedir. Bu süreçte diyetisyenlerin rolü kritik olup, metabolik durumun doğru yönetilmesi için düzenli izleme ve gerekli düzenlemeler ile kişiye özel bir diyet planının oluşturulması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Jurecki E, Ueda K, Frazier D, Rohr F, Thompson A, Hussa C, et al. Nutrition management guideline for propionic acidemia: An evidence- and consensus-based approach. Mol Genet Metab. 2019;126(4):341–54.
  2. Zayed H. Propionic acidemia in the Arab World. Gene. 2015;564(2):119–24.
  3. Richard E, Pérez B, Pérez-Cerdá C, Desviat LR. Understanding molecular mechanisms in propionic acidemia and investigated therapeutic strategies. Expert Opin Orphan Drugs. 2015;3(12):1427–38.
  4. Marchuk H, Wang Y, Ladd ZA, Chen X, Zhang GF. Pathophysiological mechanisms of complications associated with propionic acidemia. Pharmacol Ther. 2023;249:108501.
  5. Shchelochkov OA, Carillo N, Venditti C. Propionic Acidemia. Encycl Mov Disord. 2016;485–8.
  6. Kızılsoy ÖF, Arslan D, Civan AB, Tutanç M, Tunç G. A case of propionic acidemia during late infancy presenting with metabolic acidosis. Pediatr Acad Case Reports. 2024;3(2):032–5.
  7. Ayyıldız H. Yeni doğan taramaları ve hastalıkları. Yücel D, editör. Güncel Biyokimya Çalışmaları I. Akademisyen Kitabevi; 2019. s. 89–102.
  8. Zhang Y, Peng C, Wang L, Chen S, Wang J, Tian Z, et al. Prevalence of propionic acidemia in China. Orphanet J Rare Dis. 2023;18(1):1–21.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme Bilimi, Klinik Beslenme, Beslenme ve Diyetetik (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

7 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Aldatmaz, İ., & Derya İpek, K. (2024). Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. Current Perspectives on Health Sciences, 5(3), 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501
AMA
1.Aldatmaz İ, Derya İpek K. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 2024;5(3):93-100. doi:10.58208/cphs.1469501
Chicago
Aldatmaz, İlsu, ve Kübra Derya İpek. 2024. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences 5 (3): 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501.
EndNote
Aldatmaz İ, Derya İpek K (01 Aralık 2024) Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. Current Perspectives on Health Sciences 5 3 93–100.
IEEE
[1]İ. Aldatmaz ve K. Derya İpek, “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”, SBGY, c. 5, sy 3, ss. 93–100, Ara. 2024, doi: 10.58208/cphs.1469501.
ISNAD
Aldatmaz, İlsu - Derya İpek, Kübra. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences 5/3 (01 Aralık 2024): 93-100. https://doi.org/10.58208/cphs.1469501.
JAMA
1.Aldatmaz İ, Derya İpek K. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 2024;5:93–100.
MLA
Aldatmaz, İlsu, ve Kübra Derya İpek. “Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi”. Current Perspectives on Health Sciences, c. 5, sy 3, Aralık 2024, ss. 93-100, doi:10.58208/cphs.1469501.
Vancouver
1.İlsu Aldatmaz, Kübra Derya İpek. Propiyonik Asidemi ve Beslenme Tedavisi. SBGY. 01 Aralık 2024;5(3):93-100. doi:10.58208/cphs.1469501