Türkiye’de Güncel Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) Çalışmaları

Yıl 2025, Sayı: 8, 17 - 38, 31.12.2025

Ömer Alan , Emra Sert , Ezgi Sarmusak , Zeynep Koç , Sibel Süer Toybiyik Ayhan Kavşut Fatih Erçetin , Betül Tütüncü Gözde Coşkun Onurcan Çirpik

Öz

Türkiye’de 2000’li yılların başından itibaren ulusal mekânsal veri altyapısının kurulumu ve geliştirilmesine yönelik sistematik çalışmalar yürütülmektedir. Türkiye’de Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS), 2019 sonrası dönemde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, kanun ve ikincil düzenlemeler ile kurumsal ve hukuki bir çerçeveye kavuşturulmuştur. Bu makale, sorumluluk ve paylaşım matrisleri, standardizasyon çalışmaları (veri tanımlama dokümanları, veri bilgisi tanımlama dokümanları, teknik birlikte çalışabilirlik rehberleri), koordinasyon yapıları (Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu ve Yürütme Kurulu, Çalışma Heyetleri), yenilenen ve e Devlet ile entegrasyonu tamamlanan Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu’nun yönetişimi güçlendiren özelliklerini ele almaktadır. Makalede, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu’nun coğrafi veri ve metaveri standart ve kalite uygunluk kontrolleri, açık veri, coğrafi veri talep yönetimi, afet ve acil durumlarda coğrafi veri paylaşımı, coğrafi analiz platformu gibi özellikleri sunularak; sürdürülebilir bir ulusal mekânsal veri altyapısının yönetimi için yönetişim, standart ve işletim boyutlarında değerlendirmeler yapılmakta; ayrıca çeşitli uluslararası coğrafi veri altyapısı bakış açılarına yer verilerek, TUCBS’nin güçlü yönlerini ve geliştirme önceliklerini görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

TUCBS , birlikte çalışabilirlik , standartlar , e Devlet , Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu

Current National Geographic Information System (TUCBS) Activities in Türkiye

Öz

Since the early 2000s, Turkey has pursued systematic efforts to establish and develop a national spatial data infrastructure. The National Geographic Information System of Turkey (TUCBS) gained an institutional and legal basis in the post 2019 period through Presidential Decrees, laws, and secondary legislation. This article discusses governance related improvements by focusing on the renewed National Geographic Information Platform, whose integration with the e Government system has been completed, and by examining the responsibility and sharing matrices, standardization outputs including data specification documents, data information specification documents, and technical interoperability guidelines, as well as coordination structures such as the Türkiye Geographic Information System Board, the Executive Board, and working committees. It also introduces key platform functions including standards and quality compliance checks for geographic data and metadata, open data services, geographic data request management, geographic data sharing for disaster and emergency contexts, and a geospatial analysis platform. Building on these elements, the article evaluates the governance, standards, and operational dimensions required for sustainable management of a national spatial data infrastructure. It further situates TUCBS within a range of international spatial data infrastructure perspectives in order to highlight its strengths and clarify development priorities.

Anahtar Kelimeler

interoperability , standards , e-Government , National Geographic Information Platform , NSDI

Kaynakça

• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025a). Birlikte Çalışabilirliğin Önemi.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025b). TUCBS Coğrafi Veri Sözlüğü.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025c). TUCBS Metaveri Arama.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025d). TUCBS Temel Dokümanları.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025e). TUCBS UML MODEL.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025f). TUCBS Veri Tanımlama Dokümanları.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025g). Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025h). Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025i). Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025j). Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi.
• INSPIRE Directive, Directive 2007/2/EC of the European Parliament and of the Council of 14 March 2007 (2007). https://knowledge-base.inspire.ec.europa.eu/legislation/ inspire-directive_en
• International Hydrographic Organization. (t.y.). Standards and Specifications. 17 Aralık 2025 tarihinde erişildi, https://iho.int/en/standards-and-specifications
• International Organization for Standardization. (t.y.). ISO/TC 211-Geographic information/Geomatics. 17 Aralık 2025 tarihinde erişildi, https://www.iso.org/ committee/54904.html
• Federal Geographic Data Committee. (t.y.). NSDI, Overview of the National Spatial Data Infrastructure. 28 Aralık 2025 tarihinde erişildi, https://www.fgdc.gov/nsdi/nsdi.html IUGS CGI. (2015). GeoSciML.
• Izdebski, W., Zwirowicz-Rutkowska, A., & Nowak Da Costa, J. (2021). Open data in spatial data infrastructure: The practices and experiences of Poland. International Journal of Digital Earth, 14(11), 1547-1560. https://doi.org/10.1080/17538947.2021.1952323
• Joint Research Centre. (2019). The role of spatial data infrastructures in the digital government transformation of public administrations. Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2760/324167
• Natural Resources Canada. (t.y.). Canada Spatial Data Infrastructure. 28 Aralık 2025 tarihinde erişildi, https://natural-resources.canada.ca/science-data/science-research/ geomatics/canada-spatial-data-infrastructure
• Open Geospatial Consortium. (2023). CityGML Standard.
• Radosevic, N., Duckham, M., Saiedur Rahaman, M., Ho, S., Williams, K., Hashem, T., & Tao, Y. (2023). Spatial data trusts: An emerging governance framework for sharing spatial data. International Journal of Digital Earth, 16(1), 1607-1639. https://doi.org /10.1080/17538947.2023.2200042
• Sjoukema, J.-W., Samia, J., Bregt, A. K., & Crompvoets, J. (2021). Governance interactions of spatial data infrastructures: An agent-based modelling approach. International Journal of Digital Earth, 14(6), 696-713. https://doi.org/10.1080/17538 947.2020.1868585
• Türkiye Cumhuriyeti. (2018). 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete (Sayı: 30474). https://tucbs.gov.tr/ wp-content/uploads/2024/12/1-sayili-CBK.pdf
• Türkiye Cumhuriyeti. (2019). 49 Sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete (Sayı: 30941). https://www.resmigazete. gov.tr/eskiler/2019/11/20191107-9.pdf
• Türkiye Cumhuriyeti. (2020). 7221 Sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. Resmî Gazete (Sayı: 31045). https://tucbs.gov. tr/wp-content/uploads/2024/12/7221sayilikanun.pdf
• United Nations. (2023). United Nations Integrated Geospatial Information Framework: Overarching Strategy [Part 1: Overarching Strategy]. United Nations. https://ggim. un.org/UN-IGIF/documents/Part_1_UN-IGIF_Overarching_Strategy_Second_ Edition_27Feb2023.pdf