Financialization, New Class Contradictions and Transformation of the State

Öz

The political and class contradictions of world capitalism in the 2000s have been tried to be managed, besides other policies, though household indebtedness worldwide. This process, which had been precipitated by the expansionary monetary policies of the US after the 2000s, seems to come to its end today by the monetary policy changes in the US again. This paper intends to make sense of the recent authoritarian tendencies in the world within this historical context. It will thus evaluate this conjuncture within the historical development of the neoliberal financial liberalization policies since the 1980s, and problematize the political and class contradictions of widespread household indebtedness in the 2000s in the South in general and in Turkey in particular by focusing on the determining role of these contradictions on state transformation. The paper will mainly argue that the “gamble on future” that neoliberalism launched through financial liberalization policies comes to its severest stage today where the gamble is played now on the Southern states

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalism, financialisation, state transformation, Southern countries, Turkey

Finansallaşma, Yeni Sınıfsal Çelişkiler ve Devletin Dönüşümü

Öz

2000’li yıllar dünya kapitalizminin siyasi ve sınıfsal çelişkilerinin, başka politikaların yanı sıra, artan hanehalkı borçlanması yoluyla idare edilmeye çalışıldığı yıllardır. ABD’nin 2000’lerin başından itibaren uyguladığı parasal genişleme politikalarından beslenen bu sürecin, 2013’ten itibaren yine ABD’deki para politikası değişiklikleriyle sonuna gelinmiş görünmektedir. Bu makale, son yıllarda dünya çapında artan otoriterleşme eğilimlerini bu tarihsel bağlam içinde düşünmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, bu konjonktür 1980’lerden bu yana uygulanan neoliberal finansal serbestleşme politikalarının tarihsel gelişimi içinde değerlendirilecek, 2000’li yıllarda yaygınlaşan hanehalkı borçlanmasının genel olarak Güney ülkeleri, özel olarak da Türkiye’deki siyasi ve sınıfsal sonuçları, bunların devletin dönüşümü üzerindeki belirleyici etkisine odaklanılarak tartışılacaktır. Makalenin temel savı, neoliberalizmin finansal serbestleşme politikaları üzerinden başlattığı “gelecek üzerine kumar”da Güney devletleri üzerine oynanan en sert aşamaya gelindiğidir.

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalizm, finansallaşma, devletin dönüşümü, Güney ülkeleri, Türkiye

Kaynakça

1. Akçay, Ü. (2017) “Finansallaşma, Merkez Bankası Politikaları ve Borcun ‘Özelleştirilmesi’”, Bedirhanoğlu, P., Çelik, Ö. ve Mıhçı H. (der.) Finansallaşma Kıskacında Türkiye’de Devlet, Sermaye Birikimi ve Emek içinde, İstanbul: NotaBene, 45-80.
2. Albo, G., Gindin, S. ve Panitch L. (2010) In and Out of Crisis: The Global Financial Meltdown and Left Alternatives, Oakland, California: Spectre PM Press.
3. Balibar, É. (2014) Şiddet ve Medenilik, İstanbul: İletişim Yayınları.
4. Barkey, H.J. ve Çongar, Y. (2007) “Deciphering Turkey’s Elections, The Making of a Revolution”, World Policy Journal, 24(3), 63-73.
5. Bedirhanoğlu, P. (2009) “Türkiye’de Neoliberal Otoriter Devletin AKP’li Yüzü”, Uzgel, İ. Ve Duru, B. (der.) AKP Kitabı: Bir Dönüşümün Bilançosu içinde, Ankara: Phoenix Yayınevi, 39-64.
6. Bedirhanoğlu, P. (2015) “L’Endettement comme forme d’extrême violence”, Jura Gentium, 12, 87-97.
7. Bonefeld, W. ve Holloway J. (1996) “Conclusion: Money and Class Struggle”, Bonefeld W. ve Holloway J. (der.) Global Capital, National State and the Politics of Money içinde, Londra: Palgrave Macmillan, 210-227.
8. Bonefeld, W. (2002) “History and Social Constitution: Primitive Accumulation is not http://www.commoner.org.uk/debbonefeld01.pdf. Primitive”, The Commoner,

9. Bonizzi, B. (2014) “Financialization in Developing and Emerging Countries. A Survey”, International Journal of Political Economy, 42 (4), 83-107.
10. Boratav, K. (2002) Türkiye İktisat Tarihi, Ankara: İmgeYayınevi.
11. Boratav, K. ve Yeldan, E. (2006) “Turkey: 1980–2000: Financial Liberalization Macroeconomic (In)stability, and Patterns of Distribution”, Taylor L. (der.) External Liberalization in Asia, Post-Socialist Europe and Brazil içinde, Oxford: Oxford University Press, 417–255.
12. Boratav, K. (2018) “2019’da ekonomiye IMF programı …”, Birgün, 11 Mayıs 2018.
13. Bryan, D., Martin R. ve Rafferty, M. (2009) “Financialization and Marx: Giving Labour and Capital a Financial Makeover”, Review of Radical Political Economics, 41 (4), 458-472.
14. Buğra, A. ve Savaşkan O. (2015) Türkiye’de Yeni Kapitalizm, İstanbul: İletişim Yayınları.
15. Clarke, S. (1990-1991) “The Marxist Theory of Overaccumulation and Crisis”, Science and Society, 54(4), 442-67.
16. Clarke, S. (2012) “Marksist Aşırı Birikim Kuramı ve Kriz”, Eğitim, Bilim, Toplum, 10 (38), 116-136.
17. Cömert, H. ve Yeldan E. (2018) “A Tale of Three Crises in Turkey: 1994, 2001 and 2008-09”, ERC Working Papers in Economics, 18/09.
18. Dodig N., Hein, E. Ve Detzer, D. (2015) “Financialisation and the Financial and Economic Crises: Theoretical Framework and Empirical Analysis for 15 Countries”, Institute for International Political Economy Berlin Working Paper, No.54/2015.
19. Ercan, F. ve Oğuz, Ş. (2015) “From Gezi Resistance to Soma Massacre: Capital Accumulation and Class Struggle in Turkey”, Panitch L. Ve Gindin, S. (der.) Socialist Register içinde, 51 (1), 114-135.
20. Fine, B. (2010) “Neoliberalism as Financialisation”, Saad-Filho A. ve Yalman G. (der.) Economic Transitions to Neoliberalism in Middle-Income Countries Policy Dilemmas, Crises, Mass Resistance içinde, Londra: Routledge, 11- 23.
21. Gowan, P. (1999) The Global Gamble, Washington’s Faustian Bid for World Dominance, Londra ve New York: Verso.
22. Gowan, P. (2009) “Crisis in the Heartland”, New Left Review, 25, 5-29.
23. Güngen, A. R. (2018) “Financial Inclusion and Policy Making: Strategy, Campaigns and Microcredit a la Turca”, New Political Economy, 23(3), 331-347.
24. Güngen, A. R. (2017) “Finansal Tabana Yayılma Siyaseti ve Türkiye’de Devletin Finansallaşması”, Bedirhanoğlu, P., Çelik, Ö. ve Mıhçı H. (der.) Finansallaşma Kıskacında Türkiye’de Devlet, Sermaye Birikimi ve Emek içinde, İstanbul: NotaBene, 23-44.
25. Harvey, D. (2004) “The ‘New’ Imperialism: Accumulation by Dispossession”, Panitch L. ve Leys, C. (der.) Socialist Register 2004: The New Imperial Challenge içinde, Londra: The Merlin Press, 63-87.
26. Harvey, D. (2006) “Neo-liberalism as Creative Destruction”, Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 88 (2), 145-158.
27. Holloway, J. (1996) “The Abyss Opens: The Rise and Fall of Keynesianism”, Bonefeld W. ve Holloway J. (der.) Global Capital, National State and the Politics of Money içinde, Londra: Palgrave Macmillan, 7-34.
28. Karaçimen, E. ve Çelik, Ö. (2017) “Türkiye’de Gayrımenkul ve Finansın Derinleşen ve Yeniden Yapılanan İlişkisi”, Bedirhanoğlu, P., Çelik, Ö. ve Mıhçı H. (der.) Finansallaşma Kıskacında Türkiye’de Devlet, Sermaye Birikimi ve Emek içinde, İstanbul: NotaBene, 83-102.
29. Karwowski, E. ve Stockhammer, E. (2016) “Financialisation in Emerging Economies: A Systematic Overview and Comparison with Anglo-Saxon Economies”, Economics Discussion Papers, 2016/11, Londra: Kingston Üniversitesi.
30. Kuru, A. (2012) “The Rise and Fall of Military Tutelage in Turkey: Fears of Islamism, Kurdism, and Communism,” Insight Turkey, 14(2), 37-57.
31. Kutun, M. ve Tören, T. (2016) Yeni Türkiye? Kapitalizm, Devlet, Sınıflar, İstanbul: Sosyal Araştırmalar Vakfı.
32. Lapavitsas, C. (2009) “Financialised Capitalism: Crisis and Financial Expropriation”, Historical Materialism, 17(2), 114-148.
33. McNally, D. (1993) “Origins of Capitalism and the Market”, McNally, D. Against the Market içinde, Londra ve New York: Verso, 5-42.
34. O’Brien, Robert ve Marc Williams (2016) Global Political Economy: Evolution and Dynamics, New York: Palgrave Macmillan.
35. Panitch, L. ve Gindin, S. (2005) “Superintending Global Capital”, New Left Review, 35, 101-123.
36. Panitch, L. ve Gindin, S. (2014) “Political Economy and Political Power: The American State and Finance in the Neoliberal Era”, Government and Opposition, 49(3), 369-399.
37. Sawyer, M. (2013) “What is financialization?”, International Journal of Political Economy, 42 (4), 5–18.
38. Wood, E. M. (2003) “The Detachment of Economic Power”, Wood, E.M. Empire of Capital içinde, London and New York:Verso, 9-25.
39. Wood, E. M. (1995) “The Separation of the ‘Economic’ and the ‘Political’ in Capitalism” in Wood, E.M. Democracy against Capitalism içinde, Cambridge: Cambridge University Press, 19-48.
40. Wray, L. R. (2011) “Minsky’s Money Manager Capitalism and the Global Financial Crisis”, International Journal of Political Economy, 40(2), 5-20.