Ev İçi Emek Bölüşümü: Kabuller ve Çatışmalar

Öz

Bu çalışma, eğitimli, çalışan, evli ve çocuklu kadınların ev içi emek bölüşümüne nasıl yaklaştıkları ve bu yaklaşımın iş-aile ve/veya aile-iş çatışma düzeylerini etkileyip etkilemediklerini bulgulamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın odağına çalışan, eğitimli, evli ve çocuklu kadınların alınmasının nedeni ise ücretli ve ücretsiz emek toplamına bakıldığında, bu gruptaki kadınların en dezavantajlı grup olmalarıdır. Bu bağlamda cevabı bulunmak istenen soru, bu hedef grubun ev içi emek bölüşümüne yaklaşım şekillerinin yaşanılan iş-aile ya da aile-iş çatışmasıyla bir ilişkisinin olup olmadığıdır. 700 evli, çocuklu ve çalışan kadın üzerinden yapılan nicel çalışmada, kolayda örneklem yöntemi seçilerek kadınlar öncelikle verdikleri cevaplar üzerinden gelenekçi ve eşitlikçi kadınlar olmak üzere ikiye ayrılmış ve bulgular gelenekçi kadınların eşitlikçi kadınlara göre daha az çatışma yaşadıklarını göstermiştir. Çatışmanın gelenekçi kadınlar tarafından daha az yaşanıyor olması, gelenekçi kadınların toplumsal cinsiyet rollerini daha fazla benimsemiş olmalarından kaynaklandığı şeklinde yorumlanmaktadır. Buna karşılık çatışmayı, ev içi emek bölüşümü bağlamında eşitlikçi bir tutum talep etmenin ilk koşulu olarak görmek de mümkündür. Bu bağlamda çalışmaya katılan kadınların yarıdan fazlasının eşitlikçi bir tutum sergiliyor olması, toplumsal cinsiyet eşitliği talebi açısından değerli görünmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ev içi emek
• İş-aile çatışması
• Bölüşüm

Distribution of Domestic Labour: Acceptances and Conflicts

Öz

This study aims to find out how educated, married and working women with children approach the division of domestic labour and whether this approach affects the levels of work-family/family-work conflict. The reason why working, married women with children are the focus of the study is that women in this group are the most disadvantaged group when the total of paid and unpaid labour is considered.. In this context, the question to be answered is whether this target group's approach to domestic labour division has a relationship with the work-family or family-work conflict experienced. In the quantitative study by choosing a convenience sampling method conducted on 700 working and married women with children, women were first divided into two groups as traditionalist and egalitarian women based on their answers, and the findings showed that traditionalist women experienced less conflict than egalitarian women. The fact that conflict is experienced less by traditionalist women can be interpreted as the fact that traditionalist women have adopted gender roles more. On the other hand, it is also possible to see conflict as the first condition for demanding an egalitarian attitude in the context of domestic labour distribution. In this context, the fact that more than half of the women participating in the study exhibited an egalitarian attitude seems valuable in terms of the demand for gender equality.

Anahtar Kelimeler

• Domestic labour
• Family-work conflict
• Distribution

Kaynakça

1. Acar-Savran, G. (2019) Beden Emek Tarih, Diyalektik Bir Feminizm İçin, Ankara: Dipnot.
2. Acar-Savran, G. ve Tura-Demiryontan, N. (2008) Kadının Görünmeyen Emeği, İstanbul: Yordam Kitap.
3. Baş, T. (2008) Anket, 5. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi
4. Başak, S., Kıngır, S. ve Yaşar, Ş. (2013) Kadının Görünmeyen Emeği: İkinci Vardiya, ANKA Kadın Araştırma Merkezi, Rapor No: 2012/0, 1. Baskı, Ankara: Ames Matbaacılık.
5. Becker, G. S. (1981) A Treatise on Family, Enlarged Edition, London, England: Harvard University Press
6. Bellovia, G., M ve Frone, M., R (2005) “Work-Family Conflict”, Handbook of Work Stress (Ed. Julian Barling, E. Kevin Kelloway ve Michael R. Frone) içinde, Sage Publications, California. USA.
7. Benston, M.L. (1969). The Political Economy of Women's Liberation. Monthly Review.
8. Bianchi, S. M. (2000) “Is Anyone Doing The Housework? Trends in the Gender Division Of Household Labor”, Social Forces 79,191-228.

9. Bianchi, S. M. (2011) “Family change and Time Allocation in American Families”, The Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol 638, 21-44.
10. Bonke, J ve Esping-Andersen, G. (2008) “Productivities, Preferences and Parental childcare”, Demosoc Working Paper, 29, Pompeu Fabra Üniversitesi
11. Braunstein-Bercovitz, H., Frish-Burstein, S. ve Benny A. B. (2019) “The Role of Personel Resources in Work-family Conflict: Implications for Young Mothers’ Well-being”, Journal of Vocational Behaviour, Vol 80, Issue 2, 317-325.
12. Butler, J. (2020) Cinsiyet Belası, Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi, 8. Baskı, İstanbul: Metis.
13. Büyüköztürk, Ş. (2018) Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı, 24. Baskı, Pegem Akademi: Ankara
14. Byron, K. (2005) “A Meta-Analytic Review of Work-Family Conflict and Its Abtecedents”, Journal of Vocational Behaviour, Vol 67, 169-198.
15. Carlson, D. S., Kacmar, M. K. ve Williams L. J. (2000). “”Construction and Initial Validation of a Multidimentioanl Measure of Work- Family Conflic”, Journal of Vocational Behaviour, vol 56, 249-276.
16. Cerrato, J. ve Cifre, E. (2018) “Gender Inequality in Household Chores and Work-family Conflict”, Frontiers in Psychology, 9, 1330.
17. Davidoff L. (2021) Feminist Tarih Yazımında Sınıf ve Cinsiyet, A. Durakbaşa (yayına hazırlayan), (çev. Z. Ateşer ve S. Somuncuoğlu), 5. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
18. Delphy, C. (2008) “Baş Düşman”, (Haz. Gülnur Acar-Savran ve Nesrin Tura Demiryontan), Kadının Görünmeyen Emeği, 1. Baskı, 89-115, İstanbul: Yordam Kitap.
19. Dorlin, E. (2023) Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet ve Cinsellikler, Feminist Teoriye Giriş (Çev. Umay Vardar), 1. Baskı, Ankara: FOL
20. Dökmen, Z. Y. (2022) Toplumsal Cinsiyet, Sosyal psikolojik Açıklamalar, 12. Baskı, Ankara: Remzi Kitabevi
21. Duxburry, L ve Higgins, C (2003) “Work Life Conflict in Canada in the New Millenium: A Status Report”, Healty Communities Division, Health Canada, October
22. Esping-Andersen, G. (2011) Tamamlanmamış Devrim, Kadınların Yeni Rollerine Uymak, (çev. S. Çağatay), İstanbul: İletişim Yayınları.
23. Evertsson, M. ve Nermo, M. (2007) “Changing Resources and the Division of the Housework”, European Sociological Review, 23: 455-470.
24. Federici, S. (2014) Sıfır Noktasında Devrim, D. Meral, H. Mertol ve Ö. Avcı (çev), İstanbul: Otonom Yayıncılık
25. Federici, S. (2019) Margaret Benston’ın “Kadınların Kurutuluşunun Ekonomi Politiği” makalesine dair, Gerçeğin Günlüğü, https://gercegingunlugu.blogspot.com/2019/10/silvia-federici-margaret-benstonn.html erişim tarihi: 29.02.2024
26. Fidan, F. (2005) “Çalışan Kadının Sorunu: Çatışan Roller, Sorumluluklar ve Beklentiler, Gıda Sektörü Örneği”, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, No:32, Mart, s. 185-201.
27. Fuß, I., Matthias N., Hans-Martin H., David S. ve Monika A. R. (2008) “Working Conditions and Work-Family Conflict in German Hospital Physicians: Psychosocial and Organisational Predictors and Consequences”, BMC Public Health, October, 8:353
28. Giray, D. ve Ergin, C. (2006). Çift-Kariyerli Ailelerde Bireylerin Yaşadıkları İŞ-Aile ve Aile-İş Çatışmalarının Kendini Kurgulama Davranışı ve Yaşam Olaylar ile İlişkisi, Türk Psikoloji Dergisi, 21 (57), s. 83-101
29. Greenhaus, Jeffrey ve Beutell, Nicholas (1985) “Source of Conflict Between Work and Family Roles”, The Academy of Management Review, 10(1), s. 76-88.
30. Grunow, D., Schulz, F., ve Blossfeld, H.-P. (2012) “What Determines Change in the Division of Housework over the Course of Marriage?”, International Sociology, 27(3), 289–307.
31. Gündüz, U. (2008) The Value of Household Production and Its Interactions With The Market Sector: The Case of Turkey. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
32. Hartmann, H. (2008). “Marksizmle feminizmin mutsuz evliliği”, (Haz. Gülnur Acar-Savran ve Nesrin Tura-Demiryontan), Kadının Görünmeyen Emeği, ss. 157-198, İstanbul: Yordam Kitap.
33. Hawkins, A. J., Marshall, C. M., ve Allen, S. M. (1998) “The Orientation toward Domestic Labor Questionnaire: Understanding Dual-earner wives’ Sense of Fairness about Family Work”, Journal of Family Psychology, 12, 244-258.
34. Jannah, S. Afrila M., Kadiyon, A. L. ve Diana H. (2022) “Working Mother Issue: The Effect of Family Emotional Support on Work- Family Conflict”, Journal of Family Sciences, Vol 7, No:1, 43-55.
35. Longstreth, M., Statfford, K. ve Maudlin, T. (1987) “Self-employed Women and Their Families: Time Use and Socioeconomic Characteristics”, Journal of Small Business Management, 25(7), 30-37.
36. Mainardi, P. (1970) The Politics of Housework, http://www.laborhistorylinks.org/PDF%20Files/Politics%20of%20Housework.pdf erişim tarihi: 26.02.2024
37. Mederer, H. J. (1993) “Division of Labor in Two-earner homes: Task Accomplishment versus Household Management as Critical Variables in Perceptions about Family Work”, Journal of Marriage and the Family, 55, 133-145.
38. Memiş, E. ve Özge Ö. (2011) “Eviçi Uğraşlardan İktisatta Karşılıksız Emeğe: Türkiye Üzerine Yapılan Çalışmalara İlişkin Bir Değerlendirme”, Birkaç Arpa Boyu… 21. Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar içinde (Der. Serpil Sancar),Cilt 1, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 249-281.
39. Molyneux, M. (2008) “Ev Emeği Tartışması ve Ötesi, ”, G. Acar-Savran ve N. Tura Demiryontan (Haz), Kadının Görünmeyen Emeği, 1. Baskı, İstanbul: Yordam Kitap.115-157.
40. Monette, D. R., Sullivan T. J. Ve DeJong C. R. (1990) Applied Social Research: A Tool for Human Services, Second Edition, London: Harcout Brace Jovanovich College Publishers
41. Netemeyer, R. G., Boles J. S. ve Robert M.(1996) “Development and Validation of Work-Family Conflict and Family-Work Conflict Scales”, Journal of Applied Psychology, Vol: 81, 400-410.
42. Öneş, U., Kızılırmak B.ve Memiş, E. (2015) ”Türkiye’de Yoksulluk ve Haneiçi İş Zaman Dağılımı: Analiz ve Politika Önerileri”, S. Dedeoğlu ve A. Y. Elveren (der), 2000’ler Türkiye’sinde Sosyal Politika ve Toplumsal Cinsiyet. Ankara: İmge Kitabevi.,123-147.
43. Özbay, F. (2012). “Türkiye’de Ev Emeğinin Dönüşümü, On dokuzuncu Yüzyıldaki Osmanlı Ev Kölelerinden Günümüzdeki Kaçak Göçmen İşçilere”, Ahmet Makal ve Gülay Toksöz (Haz), Geçmişten Günümüze Türkiye’de Kadın Emeği, Ankara: Üniversitesi Yayınları, 116-159.
44. Parasuman, S., Purohit, Y. S. ve Veronica M. G. (1996) “Work and Family Variables, Entrepreneurial Career Success, and Psychological Well-being”, Journal of Vocational Behaviour, 48, 275-300.
45. Ramey, V. A. (2009) “Time Spent in Home Production in the Twentieh-century United States: New Estimates from Old Data”, The Journal of Economic History, Volume 69, Number 1
46. Reimann, M., Schulz, F., Charlotte K. M. ve Laura L. (2022) “The Family Side of Work-family Conflict: A Literature Review of Antecedents and Consequences”, JFR, Journal of Family Research, Early View, 1-23 doi: 10.20377/jfr-859
47. The Harmonised European Time Use Survey Statistics (HETUS) (2019). How do women and men use their time – statistics, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=How_do_women_and_men_use_their_time_-_statistics#cite_note-8 (05.01.2023)
48. Tolay, E. ve Baysal, S. (2019) “Kadın Akademisyenlerde İş-Aile Çatışmasına Neden Olan Faktörlerin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:22, Sayı:2, 793-821.
49. TÜİK (2015) Zaman Kullanım Araştırması, 2014-2015, Sayı: 18627.
50. TÜİK (2022) Doğum İstatistikleri, TÜİK Haber Bülteni, Sayı: 45547
51. TÜİK (2022) İşgücü İstatistikleri, URL: https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr, erişim tarihi: 22.02.2024
52. Urhan, B. (2016) “Kadın Emeği ve Sosyal Politika”, F. Saygılıgil (der), Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları, Ankara: Dipnot Yayınları, 121-153.
53. Voydanoff, P. (2005) “Social Integration, Work Family Conflict and Facilitation and Job and Marital Quality”, Journal of Marriage and Family, Vol:67, 666-679.
54. Wiesner-Hanks, M. E. (2022) Tarihte Toplumsal Cinsiyet, (çev. M. Çiyan Şenerdi), 3. Baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.