From Fiction to Reality: The 1973 Ford Strike in Güney Dal’s Novel İş Sürgünleri

Öz

The inflation and economic stagnation triggered by the 1973 global oil crisis led to a significant decline in labour rights. This regression particularly affected migrant workers and sparked widespread labour struggles in industrialized Western states, especially in the Federal Republic of Germany. Through strong union organization—led predominantly by the metal industry—mass strikes and protests erupted in cities such as Cologne, Bochum, Dortmund, and Bremen. The Ford strike, which took place at the Ford plant in Cologne between August 24 and 30, 1973, holds a significant place in labour history in terms of its development and outcomes. Also referred to as the "Turkish strike" or "Turkish terror" it attracted considerable attention from both German and Turkish media and resonated widely within the public sphere. In his novel İş Sürgünleri (Exile of Labour), Güney Dal centres the 1973 Ford strike, portraying the lives, working conditions, and roles of Turkish migrant workers with a realist approach. The novel, in this regard, serves as an important literary document for labour history. This study explores the representation of the Ford strike in İş Sürgünleri, drawing upon relevant academic literature and press coverage. The aim is to compare fictional representation with historical reality and to highlight their similarities and divergences.

Anahtar Kelimeler

• Ford Strike
• Güney Dal
• İş Sürgünleri
• migrant labour
• novel

Kurgudan Gerçeğe, Güney Dal’ın İş Sürgünleri Romanında 1973 Ford Grevi

Öz

1973 dünya petrol krizinin neden olduğu enflasyon ve ekonomik durgunluk bu dönemde işçi haklarının gerilemesine yol açmıştır. Bu durum, sanayileşmiş Batılı devletlerden biri olan Federal Almanya’da başta göçmen işçiler olmak üzere tüm işçilerin hak arama mücadelesine yansımış; metal sektörünün başını çektiği sendikal örgütlenmeler aracılığıyla Köln, Bochum, Dortmund ve Bremen gibi şehirlerde kitlesel grev ve eylemler başlamıştır. 24 - 30 Ağustos 1973 tarihlerinde, Köln’deki Ford fabrikasında gerçekleştirilen Ford grevi, gelişimi ve sonuçları bakımından işçi sınıfı tarihinde önemli bir yer tutmaktadır. “Türk grevi”, “Türk terörü” gibi adlarla da anılan bu grev, Alman ve Türk basınına çeşitli boyutlarıyla yansımış, kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştır. Güney Dal, İş Sürgünleri romanında 1973 Ford grevini odağına alarak Türkiye göçmeni işçilerin yaşamlarını, çalışma koşullarını ve grevdeki rollerini gerçekçi bir dille yansıtmıştır. Roman, bu yönüyle işçi sınıfı tarihi için de önemli bir belge niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada, Ford grevinin İş Sürgünleri romanına yansımaları, konuyla ilgili akademik çalışmalar ve basında yer alan haberler üzerinden irdelenecektir. Çalışma, kurgusal gerçeklikle tarihsel gerçekliği karşılaştırma, benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyma amacı taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ford Grevi
• Güney Dal
• İş Sürgünleri
• göçmen işçi
• roman

Etik Beyan

Bu makale daha önce başka bir yerde yayınlanmamış veya yayın için başka bir dergiye gönderilmemiştir.

Kaynakça

1. Dal, G. (1988). Kılları Yolunmuş Maymun. İnter Yayınları, İstanbul.
2. Dal, G. (1981). Türk Yazınında Dış Göç. Türk Dili, 357, 161-162.
3. Dal, G. (1976). İş Sürgünleri. Milliyet Yayınları, İstanbul.
4. Ecevit, Y. (2001). Almanya’da Yaşayıp Türkçe Yazan Bir Yazar: Güney Dal. Gurbeti Vatan Edenler. Karakuş, M., & Kuruyazıcı, N. (Yayın Hazırlayan), Gurbeti Vatan Edenler, (163-176). T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
5. Friedrich, S., Pierdicca, M. (2014). Migration und verwertung. Migration und Arbeit in Europa, Beispiel Verlag, Köln, 125-138.
6. Gewerkschaften, R. (1973). Neue Momente in der Klassenbewegung 1973 in der Metallindustrie. Prokla. Zeitschrift für kritische Sozialwissenschaft, 3(10), 35-53. https://doi.org/10.32387/prokla.v3i10.1785
7. Goeke, S. (2011). Partizipation von Menschen mit Migrationshintergrund innerhalb von Gewerkschaften und sozialen Bewegungen. Politische Partizipation & Repräsentation in der Einwanderungsgesellschaft, 16-19.
8. Hızlan, D. (1988). Güney Dal: Edebiyata uluslararası iletişim yön veriyor. Hürriyet Gösteri, 94, 36-38.

9. Hordt, A., & Neuheiser, J. (2018). Arbeit nach dem Boom in der Bundesrepublik Deutschland. Industrielle Konflikte und gesellschaftliche Debatten: Materialien für den Geschichtsunterricht (No. 090). Working Paper Forschungsförderung.
10. Huwer, J. (2013). Gastarbeiter im Streik: Die Arbeitsniederlegung bei Ford Köln im August 1973. DOMiD, Köln.
11. Issawi, C. (1978). The 1973 oil crisis and after. Journal of Post Keynesian Economics, 1(2), 3-26. https://doi.org/10.1080/01603477.1978.11489099
12. Jessop, B. (2005). Fordism and post-Fordism: a critical reformulation. Storper, M., & Scott, A.J (Editor), Pathways to Industrialization and Regional Development, (54-74). Routledge, London.
13. González, K. N. (2022). ’Our Turks make the best German cars’: Racism as a Tool to Break Workers’ Power in the 1973 Ford Strikes. Antipode, 54(3), 873-891. https://doi.org/10.1111/anti.12811
14. Keller, E. (1977). Georg Lukács’ concept of literary realism. Journal of the Australasian Universities Language and Literature Association, 47(1), 30-38. https://doi.org/10.1179/aulla.1977.47.1.003
15. Kirişçi, K. (2003). The question of asylum and illegal migration in European Union-Turkish relations. Turkish Studies, 4(1), 79-106. https://doi.org/10.1080/714005726
16. Littler, C. R. (1978). Understanding taylorism. British Journal of Sociology, 185-202.
17. Lukács, G. (1962). The historical novel (H. & S. Mitchell, Trans.). Penguin Books.
18. Moulaert, F., Swyngedouw, E., Wilson, P. (1988). Spatial responses to Fordist and post‐Fordist accumulation and regulation. Papers in Regional Science, 64(1), 11-23. https://doi.org/10.1111/j.1435-5597.1988.tb01111.x
19. Tekin, U. (2011). Vergessene Migrationsgeschichte: Der Fordstreik in Köln. In Migration und Türkei, Ergon-Verlag, 117-128.
20. Tekin, U. (2012). Unutulan Tarih: Almanya’da Ford Grevi. Sözbir, F.Ü., & Güler, Z (Editör), Almanya’ya Emek Göçü, (71-82), Yazılama Yayınevi, İstanbul.
21. Tekin, U. (2015). Türkiyeli İşçilerin 1973 Ford Grevi. Diskar, 4, 66-73.
22. Türkmen, C. (2015). Gastarbeiter entdecken den Wilden Streik. Rezension zu Jörg Huwers Gastarbeiter im Streik. Die Arbeitsniederlegung bei Ford Köln im August 1973. movements. Journal for Critical Migration and Border Regime Studies, 1(1), 1-8.
23. Urhan, B. (2005). Türkiye’de sendikal örgütlenmede yaşanan güven ve dayanışma sorunları. Çalışma ve Toplum, 1(4), 57-88.
24. White, H. (1990). The Content of the Form: Narrative Discourse and Historical Representation. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
25. Yalçın, B. (2021). Göçmen-işçi hareketleri Almanya-1973 Ford Otomobil Fabrikası işçi grevi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(4), 114-124.
26. Zetka, J. R. Jr. (1992). Work organization and wildcat strikes in the U.S. automobile industry, 1946 to 1963. American Sociological Review, 57(2), 214-226. https://www.jstor.org/stable/2096206
27. İnternet Kaynakları
28. Çarman, Ali. (2023). 50. yılında Köln Ford grevi: 300 bin işçinin büyük isyanı. Evrensel, https://www.evrensel.net/haber/497738/50-yilinda-koln-ford-grevi-300-bin-iscinin-buyuk-isyani, (Erişim tarihi: 24.05.2025).
29. Çutsay, Osman. (2023). 50 yıl sonra: Federal Almanya ve ünlü 'Türk grevi'. Sol, https://haber.sol.org.tr/haber/50-yil-sonra-federal-almanya-ve-unlu-turk-grevi-388514, (Erişim tarihi: 24.05.2025).
30. Der Spiegel. (1973). Türken-Streik Faden gerişsen. Der Spiegel, 37. https://www.spiegel.de/wirtschaft/faden-gerissen-a-124fc351-0002-0001-0000-000041911224, (Erişim tarihi: 24.05.2025).
31. Yeni Posta. (2023). Ford-Köln: 50 yıl sonra bile unutulmayan ‘Türk grevi’. Yeni Posta, https://yeniposta.de/ford-koln-50-yil-sonra-bile-unutulmayan-turk-grevi/, (Erişim tarihi: 24.05.2025).