A Qualitative Study on the Problems and Solidarity Networks of Migrant Women Working in Domestic Services

Öz

This study aims to examine the structural problems faced by migrant women employed as live-in domestic workers in Türkiye —in Istanbul and Ankara— between 2021 and 2022, the struggle strategies they develop in response to these problems, and the solidarity networks they build among themselves, within a feminist theoretical framework. The central research question is: How do migrant domestic workers form solidarity networks in response to the problems they face, and how do these networks shape their daily lives? In-depth interviews were conducted with eight migrant women, predominantly from Turkmenistan but also including Kyrgyz and Moldovan women, selected through snowball sampling; the researcher’s three-month participant observation further enriched the field data. The findings reveal three main coping strategies: (i) seeking support from employers, (ii) building solidarity networks with women like themselves, and (iii) adapting to patriarchal norms. These strategies simultaneously constitute short-term survival practices and reproduce patriarchal structures and informal labour relations in the long run.

Anahtar Kelimeler

• Domestic Services
• Migrant Women
• Solidarity Networks
• Struggle Strategies
• Gender

Etik Beyan

This research was conducted within the scope of the ethics approval obtained from the Manisa Celal Bayar University Ethics Committee, dated 22/03/2022 and numbered 2022/02. During the writing process of this study, an artificial intelligence–assisted language tool was used to a limited extent solely for the purpose of improving stylistic clarity and narrative fluency. The conceptual framework of the study, the research design, data collection process, analyses, theoretical discussions, and scientific interpretations are entirely the responsibility of the author(s). Artificial intelligence was not used in any way for original data generation, analysis, theoretical inference, or scientific decision-making processes. Full academic and ethical responsibility for the study rests with the author(s).

Ev Hizmetlerinde Çalışan Göçmen Kadınların Sorunları ve Dayanışma Ağları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de —İstanbul ve Ankara’da— 2021-2022 yılları arasında ev hizmetlerinde yatılı olarak çalışan göçmen kadınların karşılaştıkları yapısal sorunları, bu sorunlar karşısında geliştirdikleri mücadele stratejilerini ve kendi aralarında oluşturdukları dayanışma ağlarını feminist kuram çerçevesinde incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın temel sorusu şudur: Göçmen ev işçisi kadınlar, yaşadıkları sorunlara karşı kendi aralarında nasıl dayanışma ağları oluşturmakta ve bu ağlar gündelik hayatlarını nasıl biçimlendirmektedir? Çoğunluğu Türkmenistanlı olmak üzere Kırgız ve Moldovalı sekiz göçmen kadınla kartopu örnekleme tekniği aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; araştırmacının üç aylık katılımlı gözlemi ile saha verileri zenginleştirilmiştir. Araştırma bulguları, kadınların enformel istihdam koşullarında üç temel strateji geliştirdiğini ortaya koymaktadır: (i) işverenden destek alma, (ii) kendi gibi olanlarla —diğer göçmen kadınlarla— dayanışma ağı kurma ve (iii) ataerkil normlara uyum sağlama. Bu stratejiler kadınlara kısa vadede hayatta kalma imkânı sunarken uzun vadede ataerkil yapıları ve enformel emek ilişkilerini yeniden üretmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ev İçi Hizmetler
• Göçmen Kadın
• Dayanışma Ağları
• Mücadele Stratejileri
• Toplumsal Cinsiyet

Etik Beyan

Araştırma Manisa Celal Bayar Üniversitesi Etik Kurul Komisyonundan alınan 22/03/2022 tarihli 2022/02 sayılı etik kurul izni çerçevesinde yapılmıştır. Bu çalışmanın yazım sürecinde, metnin üslup ve anlatım akıcılığının iyileştirilmesi amacıyla yapay zekâ destekli bir dil aracı sınırlı ölçüde kullanılmıştır. Çalışmanın kavramsal çerçevesi, araştırma tasarımı, veri toplama süreci, analizleri, kuramsal tartışmaları ve bilimsel yorumları tamamen yazara aittir. Yapay zekâ herhangi bir şekilde özgün veri üretimi, analiz, kuramsal çıkarım ya da bilimsel karar alma süreçlerinde kullanılmamıştır. Çalışmanın akademik ve etik sorumluluğu bütünüyle yazarlara aittir.

Kaynakça

1. Abadan-Unat, N. (1977). Implications of migration on emancipation and pseudo-emancipation of Turkish women. International Migration Review, 11(1), 31-57.
2. Anderson, B. (2000). Doing the dirty work? The global politics of domestic labour. Zed Books.
3. Anderson, B. (2010). Mobilising migrants, making citizens: Migrant domestic workers as political agents. Ethnic and Racial Studies, 33(1), 60-74.
4. Anjara, S. G., Nellums, L. B., Bonetto, C., & Van Bortel, T. (2017). Stress, health and quality of life of female migrant domestic workers in Singapore: A cross-sectional study. BMC Women’s Health, 17, Madde 98.
5. Baig, R. B., & Chang, C.-W. (2020). Formal and informal social support systems for migrant domestic workers. American Behavioral Scientist, 64(6), 784-801.
6. Bayraktar, S. (2019). A diary study of expatriate adjustment: Collaborative mechanisms of social support. International Journal of Cross Cultural Management, 19(1), 47-70. https://doi.org/10.1177/1470595819836688
7. Boccagni, P. (2015). Burden, blessing or both? On the mixed role of transnational ties in migrant informal social support. International Sociology, 30(3), 250-268.
8. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.

9. Budaichieva, E. ve Shaeva, E. (2022). Göçmen kadın işçiler sosyal medyada sorunlarına çözüm arıyor. E. Coşkun, S. Kaşka ve L. Williams (Ed.), Göçmen ve mülteci kadınlar: Türkiye’de araştırma, politika ve uygulamada toplumsal cinsiyet farkındalığı içinde. Bağlam Yayınları.
10. Chung, R. Y.-N., & Mak, J. K.-L. (2020). Physical and mental health of live-in female migrant domestic workers: A randomly sampled survey in Hong Kong. American Behavioral Scientist, 64(6), 802-822.
11. Coşkun, E. (2023). Sınır ötesi evlilikler, ‘ataerkiyle pazarlık’ ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet: Türkiye’deki Kırgızistanlı kadınlar örneği. Fe Dergi, 15(2), 120-152. https://doi.org/10.46655/federgi.1232840
12. Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: A black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory and antiracist politics. University of Chicago Legal Forum, 1989(1), 139-167.
13. Demirdizen, D. (2013). Türkiye’de Ev Hizmetlerinde Çalışan Göçmen Kadınlar: Yeni Düzenlemelerle Yarı Köle Emeğine Doğru mu? Çalışma ve Toplum, 3(38), 325-346. https://izlik.org/JA94SN78PG
14. Etiler, N. ve Lordoğlu, K. (2010). Göçmenlerin sağlık sorunları: Ev hizmetlerinde bir alan araştırması. Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu (ss. 93-118).
15. Hall, B. J., Garabiles, M. R., & Latkin, C. A. (2019). Work life, relationship, and policy determinants of health and well-being among Filipino domestic workers in China: A qualitative study. BMC Public Health, 19, Madde 234. Hill Collins, P. (2022). Black feminist thought: Knowledge, consciousness, and the politics of empowerment. Routledge.
16. Hochschild, A. R. (2000) Global Care Chains and Emotional Surplus Value. İçinde T. Giddens, ve W. Hutton (Ed.), On the Edge: Globalization and the New Millennium, 130–146. SAGE, Londra. Hondagneu-Sotelo, P. (1994). Gendered transitions: Mexican experiences of immigration. University of California Press.
17. International Labour Organization. (2021). Making decent work a reality for domestic workers: Progress and prospects ten years after the adoption of the Domestic Workers Convention. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40ed_protect/%40protrav/%40travail/documents/publication/wcms_802551.pdf
18. International Labour Organization. (2024). ILO global estimates on international migrant workers: Results and methodology. https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-12/MIGRANT%20%E2%80%93%20ILO%20Global%20Estimates%20on%20International%20Migrant%20Workers_ES_E_WEB_0.pdf
19. Kabeer, N. (1999). Resources, agency, achievements: Reflections on the measurement of women’s empowerment. Development and Change, 30(3), 435-464.
20. Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender and Society, 2(3), 274-290.
21. Kaşka, S. (2007). Yeni uluslararası göç hareketleri ve Türkiye’deki Moldovalı kadın hizmetçiler. İçinde: Araştırma Koleksiyonu (ss. 71-90). Baden-Baden: Nomos. https://doi.org/10.5771/9783956506925-71
22. Kaypak, Ş. (2017). Göçün kadınlaşması: Göç olgusuna toplumsal cinsiyet perspektifinden bakmak. Uluslararası KAYSEM 28-30 Eylül 2017 Bildiri Kitabı, (11), 1596-1614.
23. Kaytan, Ö. (2022). Bir şiddet biçimi olarak emeğin kadınlaşması: Göçmen ev içi işçileri. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(30), 92-111. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1085636
24. Koç, H. İ. ve Göker, G. (2022). Examining the religious and ethno-cultural practices of immigrants in the framework of solidarity networks: The case of Senegalese Mourides in Istanbul. Africania-İnönü Üniversitesi Uluslararası Afrika Araştırmaları Dergisi, 2(2), 51-68.
25. Kümbetoğlu, B. (2015). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. Bağlam Yayınları.
26. Memiş, E. ve Özay, Ö. (2011). Ev içi uğraşlardan iktisatta karşılıksız emeğe: Türkiye üzerine yapılan çalışmalara ilişkin bir değerlendirme. Birkaç Arpa Boyu, 21, 239-268.
27. Migration Data Portal. (2024). Labour Migration Statistics & Migrant Domestic Workers Updates. https://www.migrationdataportal.org/themes/labour-migration
28. Morokvasic, M. (1984). Birds of passage are also women. International Migration Review, 18(4), 886-907.
29. Neuman, W. L. (2014). Toplumsal Araştırma Yöntemleri / Nitel ve Nicel Yaklaşımlar 1. Cilt. Siyasal Kitabevi.
30. Parreñas, R. S. (2001). Servants of globalization: Women, migration and domestic work. Stanford University Press.
31. Pekasıl, A. N., (2022). “Toplumsal Cinsiyete Dayalı Cinsel Şiddet Sarmalı İçinde Göçmen Kadınlar: Bağlamsal Bir Değerlendirme” ODÜSOBİAD 12 (2), 1441-1460, Doi: 10.48146/ odusobiad.1093320
32. Razavi, S. (2007). The political and social economy of care in a development context (Gender and Development Programme Paper No. 3). UNRISD.
33. Şeker, D. ve Uçan, G. (2016). Göç sürecinde kadın. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 199-214.
34. Toksöz, G. ve Ünlütürk Ulutaş, Ç. (2011). Göç kadınlaşıyor mu? Türkiye’ye yönelen düzensiz göçe ilişkin yazına toplumsal cinsiyet ve etnisite temelinde bakış. S. Sancar (Der.), Birkaç Arpa Boyu, 21, 167-189.
35. Tukabaeva, L. (2015). Göçün feminizasyonu bağlamında Ankara’da eğlence sektörü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
36. BM — Birleşmiş Milletler. (1993). Declaration on the elimination of violence against women. Resolution 48/104. https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.21_declaration%20elimination%20vaw.pdf
37. Ünlütürk Ulutaş, Ç. ve Kalfa, A. (2009). Göçün kadınlaşması ve göçmen kadınların örgütlenme deneyimleri. Fe Dergi: Feminist Eleştiri, 1(2), 12-28.
38. Walby, S. (2016). Patriyarka kuramı (H. Osmanoğlu, Çev.). Dipnot Yayınları. Yaman, M. (2013). Ataerkil kapitalist tahakküm altında kadın emeği. Kayhan Matbaacılık.
39. Yeoh, B. S. A., Huang, S. ve Gonzalez III, J. (1999). Migrant female domestic workers: Debating the economic, social and political impacts in Singapore. International Migration Review, 33(1), 114-136.
40. Yılmaz, B. ve Özaydın, M. (2020). Evde bakım hizmeti veren yabancı işçilerin çalışma koşullarından kaynaklanan sorunlar ve çözüm arayışları. Çalışma İlişkileri Dergisi, 1, 59-99.
41. Zurabishvili, T. ve Zurabishvili, T. (2010). The feminization of labor migration from Georgia: The case of Tiatini. Laboratorium, 1, 73-83.