SOCIAL SECURITY STATUS OF STUDENTS IN VOCATIONAL AND TECHNICAL SECONDARY EDUCATION

Öz

In vocational and technical secondary education institutions, students are provided not only with field-specific training or supplementary education at school, but also with vocational training in enterprises and internship training in workplaces. Education, traditionally referred to as “apprenticeship training” or “apprenticeship and journeyman training,” is likewise included within vocational training in enterprises. In Türkiye, the majority of vocational and technical secondary education institutions consist of Vocational and Technical Anatolian High Schools, Multi-Program Anatolian High Schools, and independent Vocational Training Centres. In Vocational and Technical Anatolian High Schools and Multi-Program Anatolian High Schools, the Anatolian Technical Programme, Anatolian Vocational Programme, and Vocational Training Centre Programme may be implemented concurrently as instructional programmes. In independent Vocational Training Centres, however, only the Vocational Training Centre Programme is implemented. For vocational and technical secondary education students, either the provisions of occupational accident and occupational disease insurance together with health insurance, or only the provisions of occupational accident and occupational disease insurance, are applied, depending on the type of programme in which they are enrolled. Accordingly, candidate apprentices, apprentices, and students receiving vocational training in enterprises as defined under the Vocational Education Law are covered by occupational accident and occupational disease insurance as well as health insurance. In contrast, students who are subject to internships or receive supplementary education or field-specific training during their vocational and technical secondary education are covered only by occupational accident and occupational disease insurance. For students who are neither insured under the General Health Insurance scheme nor regarded as dependants, general health insurance premiums are also paid.

Anahtar Kelimeler

• Vocational and technical secondary education,
• Supplementary education,
• Field-specific education,
• Workplace-based vocational training,
• Practical training,
• Social security.

Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Öğrencilerinin Sosyal Güvenlikleri

Öz

Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrencilere sadece okulda alan eğitimi veya tamamlayıcı eğitim değil işletmelerde meslek eğitimi ile işletmelerde staj eğitimi de verilmektedir. Öteden beri “çıraklık eğitimi” veya “çıraklık ve kalfalık eğitimi” olarak bilinen eğitim de işletmelerde meslek eğitimine dahildir. Ülkemizde mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının büyük bir bölümü mesleki ve teknik Anadolu lisesi, çok programlı Anadolu lisesi ile müstakil mesleki eğitim merkezlerinden oluşmaktadır. Bu okullardan mesleki ve teknik Anadolu lisesi ile çok programlı Anadolu lisesinde öğretim programı olarak Anadolu teknik programı, Anadolu meslek programı ve mesleki eğitim merkezi programı aynı anda uygulanabilmektedir. Müstakil mesleki eğitim merkezlerinde ise sadece mesleki eğitim merkezi programı uygulanmaktadır. Mesleki ve teknik ortaöğretim öğrencileri hakkında kayıtlı oldukları program türüne göre iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası veya sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanmaktadır. Şöyleki, Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; mesleki ve teknik ortaöğretimleri sırasında staja tabi tutulan, tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler hakkında ise sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanmaktadır. Bu öğrencilerden genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmayanların genel sağlık sigortası primleri de ödenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mesleki ve teknik ortaöğretim,
• Tamamlayıcı eğitim,
• Alan eğitimi,
• İşletmelerde meslek eğitimi,
• Staj eğitimi,
• Sosyal güvenlik.

Kaynakça

1. Alper, Y. (2010). 5510 Sayılı Kanun’da Primlerin Karşılık Olma Özelliği ve Çırakların ve Mesleki Eğitim Gören Öğrencilerin Sosyal Güvenliği, Sicil, 2010/II(18), 175-183.
2. Bilgili, Ö. (2021). Farklı Ücret Ödeme Dönemleri İşyeri Tescilini Etkiler Mi?, Yaklaşım, 340, 126-130.
3. Bilgili, Ö. (2022). Genel Sağlık Sigortası Uygulamasında Yol Giderleri, Sosyal Bilimlerde Seçme Alan Araştırmaları: Teori, Uygulama ve Politika içinde, 332-349, Ekin Yayınevi, Bursa.
4. Bilgili, Ö. (2025). Sosyal Güvenlik Uygulamasında Gündelik Giderleri, Kapsamı ve Yararlanma Koşulları, Sosyal Politika Alanında Uluslararası Ekonomik Araştırma ve Çalışmalar içinde, 1-22, Serüven Yayınevi, Ankara.
5. Demirci, E.S. (2010). Sosyal Güvenlik Mevzuatında İşveren Uygulamaları ve E-Bildirge, Yaklaşım Yayıncılık, Ankara.
6. Ekin, A. (2016). Zorunlu Sigortalılık İlkesi Kapsamında Sigortalılık Hallerinin Çakışması ile Gelir ve Aylıkların Birleşmesi, Sosyal Güvenlik Dergisi, 6(1), 94-125.
7. Güzel, A., Okur, A.R.ve Caniklioğlu, N. (2024). Sosyal Güvenlik Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul.
8. GSSTY. (2014). Genel Sağlık Sigortası Tescil, Prim ve Müstehaklık İşlemleri Yönetmeliği, 18/04/2014 – 28976 RG.

9. KPGSS. (2009). Kamu Personelinin Genel Sağlık Sigortası Kapsamına Alınması Hakkında Tebliğ, 18/12/2009-27436 RG.
10. MEB. (2008). Milli Eğitim Bakanlığının 04/12/2008 tarih ve 2008/81 sayılı Genelgesi.
11. MEB. (2014a). Milli Eğitim Bakanlığının 01/05/2014 tarih ve 2014/8 sayılı Genelgesi.
12. MEB. (2014b). Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 02/04/2014 tarihli ve 20880154/ 20/1359845 sayılı Bakanlık Makam Onayı.
13. MEB. (2014c). Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 18/06/2014 tarihli ve 70182848/ 105.01/2498406 sayılı Bakanlık Makam Onayı.
14. MEB. (2016). Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 18/11/2016 tarih ve 13053342 sayılı yazısı.
15. MEB. (2018). 6764 Sayılı Kanun İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular, 18/10/2018 tarihli Duyuru, https://maol.meb.gov.tr/www/haberler/kategori/1, (Erişim.15/02/2025).
16. MEB. (2020a). Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 06/08/2020 tarih ve 102287 54 sayılı yazısı.
17. MEB. (2020b). Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün 10/01/2020 tarih ve 2020/1 sayılı Genelgesi.
18. MEB. (2021). Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 13/10/2021 tarih ve 34541388 sayılı yazısı.
19. MEB. (2024). https://www.meb.gov.tr/ortaokul-ogrencilerine-temel-meslek-becerilerini-kesfetme-imkni-sunan-zanaat-atolyeleri-81-ilde-aciliyor/haber/35310/tr, Erişim:13/09/2025.
20. MEK. (2024). Mesleki Eğitim Kurulu Toplantı Kararları (Toplantı No:33), 14/10/2024-32692 RG.
21. MOY. (2025). Milli Eğitim Bakanlığı Meslek Ortaokullarına Kayıt, Kabul, Nakil, Geçiş ve Beceri Alanı Seçimine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge, 14/08/2025 tarih ve 137482466 sayılı Makam Onayı.
22. MUHPHBT. (2017). Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Genel Tebliği, 18/02/2017-29983 RG.
23. OKY. (2013). Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, 07/09/2013-28758 RG.
24. OÖİKY. (2014). Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, 26/07/2014-29072 RG.
25. SGK. (2013). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 22/02/2013 tarih ve 2013/11 sayılı Genelgesi.
26. SGK. (2015). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 12/11/2015 tarih ve 15877131 sayılı yazısı.
27. SGK. (2016). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 15/12/2016 tarih ve 6799335 sayılı yazısı.
28. SGK. (2017a). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 25/01/2017 tarihli Duyurusu, https://sgk.gov.tr/Duyuru/Detay/Mesleki-ve-Teknik-Ortaogretim-sirasinda-Tamamlayici-Egitim-Ya-Da-Alan-Egitimi-Goren-Ogrencilerin-Bildirimi-Hakkinda-Duyuru-2022-12-21-11-21-08, Erişim, 11/01/2025.
29. SGK. (2017b). Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 07/09/2017 tarih ve 2017/26 sayılı Genelgesi.
30. SGK. (2017c). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 13/04/2017 tarih ve 2090779 sayılı yazısı.
31. SGK. (2019a). Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 24/04/2019 tarih ve 2019/9 sayılı Genelgesi.
32. SGK. (2019b). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 18/03/2019 tarih ve 4331865 sayılı Genel Yazısı.
33. SGK. (2019c). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 12/11/2019 tarih ve 17519684 sayılı Genel Yazısı.
34. SGK. (2020a). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 18/06/2020 tarih ve 2020/20 sayılı Genelgesi.
35. SGK. (2020b). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 01/04/2020 tarih ve 2020/8 sayılı Genelgesi.
36. SGK. (2021a). Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 14/09/2021 tarih ve 2021/31 sayılı Genelgesi.
37. SGK.(2021b). Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 18/10/2021 tarih ve 32963503 sayılı yazısı.
38. SHFKY. (2008). Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 23/08/2008-26976 RG.
39. Sözer, A.N. (2020). Türk Genel Sağlık Sigortası, Beta Yayınları, Güncellenmiş 3.Bası, İstanbul.
40. Sözer, A.N. (2023). Türk Sosyal Sigortalar Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul.
41. SSİY. (2010). Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 12/05/2010-27579 RG.
42. Şakar, M. (2011). 4/b’liliğe Veda! (Ya Da İsteyene Hem 4/a Hem 4/b!...), Sicil, (21), 2015-2020.
43. Yüksel, F. (2012). Birden Fazla Sigortalılık Statüsüne Tabi Çalışma, Vergi Raporu, (152), 119-123.
44. 5434.(1949). Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, 17/06/1949-7235 RG.
45. 506.(1964). Sosyal Sigortalar Kanunu, 29/07/1964-11766 RG.
46. 3308.(1986). Mesleki Eğitim Kanunu, 19/06/1986-19139 RG.
47. 3472.(1988). Devlet Memurları İle Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme Zamanının Değiştirilmesine Dair 9.9.1987 Tarih Ve 289 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabulune Dair Kanun, 04/10/1988-19949 RG.
48. 6764.(2016). Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 09/12/2026-29913 RG.