Emile Zola’nın “Meyhane” ve “Germinal” Romanlarındaki Emek Tarihi İzdüşümlerinde İşçi Sınıfı

Öz

Fransız İhtilali sonrası feodal yapı çözülünce, topraksız serfler köylerini terk edip “fabrika”larda çalışmak için şehirlere göç etmiştir. Söz konusu göç, yeni bir sınıf; “işçi sınıfı”nın doğuşuna neden olmuştur. Ne var ki, Sanayi Devrimi sonrası makine yoğun üretimle artan ürün miktarı işveren kesimini mutlu kılarken, “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” ilkesi bağlamında liberal iktisat sistemini benimseyen devlet, uzun süre işçi sınıfını işverene karşı koruyucu yasal düzenlemeler yapmaya ihtiyaç duymamıştır. XIX. yüzyıl boyunca işçi sınıfının işverenlere karşı korunmadığı liberal düzende işçiler, düşük ücret seviyeleri ve uzun mesai süreleriyle çalışmak zorunda kalmıştır. Dolayısıyla XIX. yüzyılda, Fransa dahil, sanayileşme hamlesini başlatan tüm ülkelerde işçi sınıfı derin bir sefalet yaşamıştır. Emile Zola gibi pek çok batılı edebiyatçı, insancıl duygularla yaşanan sefalete duyarsız kalmamış, roman ve tiyatro eserlerinde konuyu gelecek nesillere aktarmışlardır. Makalemizde, Zola’nın “Meyhane” ve “Germinal” romanlarındaki emek tarihi izdüşümlerini incelerken, emek tarihiyle ilgili olay örgüsünün yaşanmışlığı, işçi sınıfının sefaleti, sömürüye karşı sendikal örgütlenme çabaları ve söz konusu iki eserin gelecekteki emek tarihi çalışmalarında güvenilir malzeme olarak kullanılıp kullanılmayacağı irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Emile Zola
• Meyhane
• Germinal
• Sanayi Devrimi
• işçi sınıfı
• sefalet

The Working Class in the Reflections of Labor History in Emile Zola’s Novels The Assomoir And Germinal

Öz

After the French Revolution, as the feudal structure dissolved, landless serfs left their villages and migrated to cities to work in “factories.” This migration led to the emergence of a new class: the “working class.” However, while the increase in production brought about by machine-intensive manufacturing after the Industrial Revolution pleased employers, the state—having adopted the liberal economic system under the principle of “laissez-faire, laissez-passer”did not enact protective legal regulations for the working class against employers for a long time. Within the liberal order of the nineteenth century, in which the working class was not protected against employers, workers were forced to labor for low wages and long working hours. Consequently, throughout the nineteenth century, in all countries that initiated industrialization, including France, the working class experienced profound misery. Many Western writers, such as Émile Zola, did not remain indifferent to this misery experienced with humanitarian sensibilities and conveyed the issue to future generations through novels and theatrical works. In this article, while examining the reflections of labor history in Zola’s novels The Assommoir and Germinal, we analyze the lived reality of the plot related to labor history, the misery of the working class, efforts toward trade-union organization against exploitation, and whether these two works can be used as reliable sources in future studies of labor history.

Anahtar Kelimeler

• Émile Zola
• The Assommoir
• Germinal
• Industrial Revolution
• working class
• misery

Kaynakça

1. Abastado, C. (1970). Germinal Zola Profil d'une Oeuvre. Paris: Hatier.
2. Becker, C. (2000). Préface, In Emile Zola Germinal. Paris: Le Livre de poche, 5-26.
3. Brizon, P. (1977). Emeğin ve Emekçilerin Tarihi. Ankara: Onur Yayınevi. Confédération française des retraités (2016). “Les grandes lignes de l’histoire de la retraite”. https://www.retraite-cfr.fr, 1-4 (15 Eylül 2025)
4. Cuddon, J. (1999). A Dictionary of Litrerary Terms and Litrerary Theory. London: Penguin Books.
5. Durand, A. (1995). “L’Assommoir 1877; roman de Zola”. Comptoire Littéraire, 6-31.
6. Ekin, N. (1976). Endüstri İlişkileri. (3. Baskı). İstanbul: İ.Ü. İktisat Fakültesi yayını.
7. Escudier, J. (2013 ). Les ingénieurs des Mines et la protection sociale des ouvriers mineurs. Paris : Open édition books.
8. Gözler, F. (1976). Avrupa’da ve Bizde Edebiyat Akımları. C.2. İstanbul: Damla yayınevi.

9. Hacısalihoğlu, E.(2008). 1945-1960 Döneminde Türkiye’de Çalışma Yaşamının Orhan Kemal Romanlarında Temsili, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
10. Juery, C. (2007). “L’Histoire du régime minier a travers ses organisme du Sud-Ouest”, Lettre d’Information, No: 5, 3-7.
11. Lagarde, A., Michard, L. (1969). Littérature française du XIX. Siecle, Paris:Bordas, L’Equipe éditoriale d’Audible (2024). “L’Assommoir d’Emile Zola: Tragedies sociales et chef d’oeuvre naturaliste”. Audibe, Top 10, http: audibe.fr/blog/ 1-assommoir-zola, 2-6 (20 Ekim 2025)
12. Lukacs, G. (1968). “Kurtarıcı”, Yeni Dergi, Kundeyt Şurdum (çev.), (47), İstanbul.
13. Mahiroğulları, A. (2005). “Endüstri Devrimi Sonrasında Emeğin İstismarını Belgeleyen İki Eser: Germinal ve Dokumacılar”, Sosyoloji Konferansları, (32), 41-53.
14. Makal, A. (2007). Ameleden İşçiye Erken Cumhuriyet Dönemi Emek Tarihi Çalışmaları. İstanbul: İletişim yayınevi.
15. Makal, A. (2008). “Türkiye Emek Tarihi’nin Bir İzdüşüm Alanı olarak “Edebiyat”, Çalışma ve Toplum, 2008 /3,15-43.
16. Missemer, A. (2013). « Structures et pratiques économiques dans l’œuvre d’Émile Zola, l’exemple de Germinal » Economia, Vol. 3(4), 618-643.
17. Ministere de travail (1910). « Loi sur le retraites ouvrières et paysannes », Journal officiel de la République française, 6 avril 1910. http://travil-emploi.gov.fr, 1-4 (20 Kasım 2025).
18. Mouriaux, R. (1992). Le Syndicalisme en France, Paris: Presse Universitaire de France.
19. Nazlı, O. (2020). “Jack London’un Eserlerinde Sınıf Çatışması”, Çalışma ve Toplum, 4 ( 67) , 2463-2485.
20. Özdemir, E. (1994). Türk ve Dünya Edebiyatı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını.
21. Reybaud, L. (1871). “Enquetes industrielles: La compagnie des mines d’Anzin”, Revues des Deux Mondes, tome: 96, 135-165.
22. Reynaud, J . D. (1975). Les syndicats En France. Tome I.Paris: Librairie Armand Colin.
23. Rioux, L. (1985). Le Syndicalisme. Paris: La collection “Ou en est”.
24. Sivri M., Özdemir H. (2021). “Emile Zola’nın Germinal ve Reşat Enis Aygen’in Afrodit Buhurdanında Bir Kadın Eserlerinde İşçi Romanına Bir Bakış”, Güncel Yaklaşımlar Işığında Karşılaştırmalı Edebiyat Çalışmaları içinde, İstanbul: Efeakademi, 151-183.
25. Türkeş, Ö.(2001). “Edebiyata Yazılan Tarih”, Geçmişin İzleri, Yanı başımızdaki tarih için bir kılavuz içinde, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 36-44.
26. Villermé, L.R. (1840). Tableau de L’état physique et moral des ouvriers dans les manifactures de coton, de laine, et de soie, Tome 1, Paris:Union générale d’édition.
27. Vitnerova, M. (2014). Le reflet de la société française dans l’œuvre d’Émile Zola, Plzen Üniversitesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Plzen. www.audible.fr/blog/ 1-assommoir-zola (22 Kasım 2025).
28. Zola, E. (1971).Meyhane, Çeviren Necmettin Arıkan, İstanbul: Can Yayınları
29. Zola, E. (2024). Germinal, Çeviren Bertan Onaran, (XXI. Basım), Ankara: İş Bankası Kültür Yayınları.