Sendikal Hak İhlallerine Karşı Fiili Mücadele: Temel Conta Grevi

Öz

Sendikal hak ve özgürlükler, çalışma yaşamında işçilerin ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek üzere başvurduğu en temel haklar arasında yer almaktadır. Ancak işçiler, sendikalaşma, toplu pazarlık ve grev süreçlerinde çeşitli hak ihlalleriyle karşılaşabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, İzmir Kemalpaşa'da faaliyet gösteren Temel Conta işletmesinde 595 gün süren grev sürecini, işçilerin sendikal hak mücadelesi bağlamında derinlemesine incelemektir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden vaka analizi yaklaşımıyla gerçekleştirilmiş; veri toplama sürecinde doküman analizi, gözlem ve odak grup görüşmesi teknikleri bir arada kullanılmıştır. Grev sürecine ilişkin basın açıklamaları, gazete haberleri, sosyal medya paylaşımları, hukuki belgeler incelenerek kronolojik bir grev güncesi oluşturulmuştur. Grev güncesinden hareketle gözlem formu ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları hazırlanmış, ardından grev alanında gözlem yapılmış ve alanda bulunan grevci işçiler ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca süreç içerisinde sendika avukatı ve sendika işyeri temsilcisi ile grev sürecine yönelik bilgi almak üzere ek görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular işçilerin deneyimleri, sendikal hak mücadeleleri ve grev kırıcı müdahalelere odaklanarak derinlemesine incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sendikal Hak İhlalleri
• Grev
• Dayanışma
• Temel Conta

Active Struggle Against Violations of Unions’ Rights: The Temel Conta Strike

Öz

Union rights and freedoms are among the most fundamental rights that workers rely on to protect and advance their economic and social rights and interests in the workplace. However, workers may be subjected to various rights violations during the processes of unionization, collective bargaining, and strikes. The purpose of this study is to conduct an in-depth analysis of the 595-day strike at the Temel Conta facility in Kemalpaşa, Izmir, within the context of workers’ struggle for trade union rights. The study was conducted using the case study approach, one of the qualitative research designs; during the data collection process, document analysis, observation, and focus group interview techniques were used in combination. Press releases, newspaper articles, social media posts, and legal documents related to the strike were examined to create a chronological strike chronicle. Based on the strike chronicle, an observation form and semi-structured interview questions were prepared; observations were then made at the strike site, and a focus group interview was conducted with striking workers present at the site. Additionally, during the process, supplementary interviews were conducted with the union’s attorney and the union’s workplace representative to gather information regarding the strike process. The findings were analyzed in depth, focusing on the workers’ experiences, their struggles for union rights, and interventions aimed at breaking the strike

Anahtar Kelimeler

• Trade Union Rights Violations
• Strikes
• Solidarity
• Temel Conta.

Kaynakça

1. Akdemir, Ö. (2025a). Queen Seracılıkta yetki davası: “Bu dava yetki davası değil, örgütlülüğümüzü dağıtma davasıdır.” Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/557295/queen-seracilikta-yetki-davasi-bu-dava-yetki-davasi-degil-orgutlulugumuzu-dagitma-davasidir Erişim Tarihi: 18.11.2025.
2. Akdemir, Ö. (2025b). Temel Contada grev kırıcılığının ikinci duruşması: ‘‘Mücadelemiz sürecek.’’ Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/583437/temel-contada-grev-kiriciliginin-ikinci-durusmasi-mucadelemiz-surecek Erişim Tarihi: 20.11.2025.
3. Anka. (2025). TPI işçileri, ABD’nin Ankara Büyükelçiliğine yürüdü: ‘‘Buraya Türkiye işçi sınıfının onurunu savunmaya geldik.’’ https://ankahaber.net/haber/detay/tpi_iscileri_abdnin_ankara_buyukelciligine_yurudu_buraya_turkiye_isci_sinifinin_onurunu_savunmaya_geldik_272809 Erişim Tarihi: 20.11.2025.
4. Arısoy, İ. ve Yaprak, Ş. (2016). Türkiye’de Grevlerin Belirleyicileri. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 8(2), 103-116.
5. Arslanbaş, A. (2025). İzmir’de 158 günlük direniş sürüyor: Grevdeki TPI işçilerine Ankara’da polis engeli. İz Gazete. https://www.izgazete.net/izmirde-158-gunluk-direnis-suruyor-grevdeki-tpi-iscilerine-ankarada-polis-engeli Erişim Tarihi: 20.11.2025.
6. BirGün. (2025a). Temel Contada grev kırıcılık davası başladı. https://www.birgun.net/haber/temel-contada-grev-kiricilik-davasi-basladi-630546 Erişim Tarihi: 17.11.2025.
7. BirGün. (2025b). Temel Conta davası yine ertelendi. https://www.birgun.net/haber/temel-conta-davasi-yine-ertelendi-668200 Erişim Tarihi: 17.11.2025.
8. BirGün. (2025c). Queen Flowers’da baskı sürüyor: Emekçiler 3 aydır taviz vermiyor. https://www.birgun.net/makale/queen-flowersda-baski-suruyor-emekciler-3-aydir-taviz-vermiyor-630435 Erişim Tarihi: 18.11.2025.

9. BirGün. (2026). Temel Conta’da "makine" nöbeti: Bir çöp bile çıkmasına izin vermeyeceğiz! https://www.birgun.net/haber/temel-contada-makine-nobeti-bir-cop-bile-cikmasina-izin-vermeyecegiz-684677 Erişim Tarihi: 10.02.2026.
10. Caniklioğlu, N. (1998). Grev Kırıcılığı, Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi, Cilt: 1, İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı.
11. Caniklioğlu, N. (2013). 6356 Sayılı Kanuna Göre Grev Yasakları ve Grevin Ertelenmesi. Çalışma ve Toplum, 4, 289-316.
12. Ceylan, Ö. (2022). Sendika Özgürlüğü Komitesi Kararlarında Grev Hakkı. Çalışma ve Toplum, 4(75), 2735-2774.
13. Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Reserach Design: Choosing Among Five Approaches (3. Baskı). London: SAGE Publications.
14. Çalışkan, E. Ş. (2025). Temel Conta işçileri 186 gündür direniyor: Emekçilerden 'grev kırıcılığı' tepkisi. İz Gazete. https://www.izgazete.net/temel-conta-iscileri-186-gundur-direniyor-emekcilerden-grev-kiriciligi-tepkisi Erişim Tarihi: 17.11.2025.
15. Çelik, A. (2010). Sendikal Haklar: Uluslararası Çalışma Hukuku ve Türkiye’nin Uyumsuzluğu. S. Çağlar (Ed.), Disiplinlerarası Yaklaşımla İnsan Hakları (içinde ss. 255-331). İstanbul: Beta Yayıncılık.
16. Çelik, A. (2015). Grev Ertelemelerinin 30 Yılı veya ‘Islatmayan Su’ ve ‘Yakmayan Ateş’ (1985-2015). A. Savaş, A. Süzük, C. Koç ve Y. Koç (Ed.), Emek Yıllığı 2015 (içinde ss. 430-469). İstanbul: Yazılama Yayınevi.
17. Çelik, A. (2017). Zarf Değişti Mazruf Aynı: 6356 Sayılı Yasa Sonrasında Türkiye’de İşçi Sendikacılığı. A. Makal ve A. Çelik (Der.), Zor Zamanlarda Emek (içinde ss. 149-215). İstanbul: İletişim Yayınları.
18. Çelik, A. (2018). Sembiyotik İlişkiler ve Otoriter Korporatizm Kıskacında 2010’lu Yıllarda Türkiye’de Sendikalaşma, Toplu Pazarlık ve Grev Eğilimleri. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, CEEİK 2018 Özel Sayısı, 39-69.
19. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (2025a). Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 28/02/2025-10540-İNC-06/10497-İNC-06 Sayılı İnceleme Raporu. Ankara: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
20. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (2025b). Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 21/08/2025-11126-İNC-22 Sayılı İnceleme Raporu. Ankara: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
21. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (2026). İşkollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2026 Ocak Ayı İstatistikleri Açıklandı. https://www.csgb.gov.tr/cgm/haberler/17012026/ Erişim Tarihi: 14.07.2026.
22. DİSK-AR. (2019). Sendikalaşma Araştırması, Türkiye’de Sendikalaşma, Toplu İş Sözleşmesi Kapsamı ve Grevler (2013-2019), https://Disk.Org.Tr/Wp-Content/Uploads/2019/02/Sendikalasma-Arastirmasi.Pdf Erişim Tarihi: 12.02.2026.
23. Emektar, N. (2025). DYO Boyada 44 günlük grev anlaşmayla sonlandı. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/559949/dyo-boyada-44-gunluk-grev-anlasmayla-sonlandi Erişim Tarihi: 18.11.2025.
24. Evrensel. (2025a). Grevdeki Temel Conta işçilerine saldırı: ‘‘Patron suç işliyor’’. https://www.evrensel.net/haber/554110/grevdeki-temel-conta-iscilerine-saldiri-patron-suc-isliyor Erişim Tarihi: 21.11.2025.
25. Evrensel. (2025b). DIGEL işçileri grevdeki TPI ve Temel Conta işçilerini ziyaret etti. https://www.evrensel.net/haber/554559/digel-iscileri-grevdeki-tpi-ve-temel-conta-iscilerini-ziyaret-etti Erişim Tarihi: 21.11.2025.
26. Evrensel. (2026). Temel Conta işçileri Torbalı’da direnişte: 'Grev çadırı taşınabilir ama mücadelemiz yerinden oynatılamaz'. https://www.evrensel.net/haber/595455/temel-conta-iscileri-torbali-da-direniste-grev-cadiri-tasinabilir-ama-mucadelemiz-yerinden-oynatilamaz Erişim Tarihi: 10.02.2026.
27. Gazete Duvar. (2025). Kezban Konukçu'dan Bakan Işıkhan'a 6 soru. https://www.gazeteduvar.com.tr/kezban-konukcudan-bakan-isikhana-6-soru-haber-1752272 Erişim Tarihi: 22.11.2025.
28. Gerçek Gazetesi. (2025a). 3 ayı geride bırakan Temel Conta grevi kararlılıkla sürüyor! https://gercekgazetesi1.net/isci-ve-sendika/3-ayi-geride-birakan-temel-conta-grevi-kararlilikla-suruyor Erişim Tarihi: 17.11.2025
29. Gerçek Gazetesi. (2025b). İzmir’de üç tütün fabrikası grevde: Hak verilmez alınır! https://gercekgazetesi1.net/isci-ve-sendika/izmirde-uc-tutun-fabrikasi-grevde-hak-verilmez-alinir. Erişim Tarihi: 19.11.2025.
30. Gülmez, M. (1985). Çalışma İstatistikleri ve Düşündürdükleri: İşkolu Barajı ve Sendika Özgürlüğü. Amme İdaresi Dergisi, 18(2), 45-68.
31. Gülmez, M. (2013). “Örgütlenme ÖzgürSÜZlüğü” Cephesinde Yeni Bir Şey yok! Olacağı da Yok! Çalışma ve Toplum, 2, 14-40.
32. Günel, A. (2024). Tarihsel ve Güncel Boyutlarıyla Dünyada ve Türkiye’de Grev Kırıcılık Uygulamaları (Yayın No. 924051) Doktora Tezi, Kocaeli Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
33. Güzel, A., Ugan Çatalkaya, D. ve Heper, H. (2025). Toplu İş Sözleşmesi Yetkisine İtiraz Davasının Toplu Sözleşme Hakkını Ortadan Kaldıran ‘Yapısal Soruna’ Dönüşmesi. Çalışma ve Toplum, 87(4), 1537-1568.
34. Karanfil, İ. (2025). İşveren-Hükümet İşbirliği: 1987 İşçi Grevlerinde Grev Kırıcılık. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 69, 18-28.
35. Kocaaslan, B. (2025). Temel Contada cinsiyetçi saldırı. kadinisci.org. https://www.kadinisci.org/temel-contada-cinsiyetci-saldiri/ Erişim Tarihi: 19.11.2025.
36. Kocaeli Gazetesi. (2025). DYO Boya’da taşeron krizi: ‘‘Her hamle karşı hareket doğurur’’. https://www.kocaeligazetesi.com.tr/haber/26799982/dyo-boyada-taseron-krizi-her-hamle-karsi-hareket-dogurur Erişim Tarihi: 18.11.2025.
37. ILO. (2026). Supervising the application of International Labour Standards for Türkiye. www.normlex.ilo.org Erişim Tarihi: 14.07.2026.
38. ITUC. (2025). 2025 ITUC Global Rights Index The World’s Worst Countries For Workers. https://www.ituc-csi.org/global-rights-index-reports Erişim Tarihi: 13.02.2026.
39. İz Gazete. (2025). Temel Conta direnişinde 337. Gün: Dava ertelendi! https://www.izgazete.net/temel-conta-direnisinde-337-gun-dava-ertelendi Erişim Tarihi: 17.11.2025.
40. İz Gazete. (2026). Temel Conta işçileri adalet mücadelesine başlıyor: 595 gün süren çadır nöbeti sona eriyor. https://www.izgazete.net/temel-conta-iscileri-adalet-mucadelesine-basliyor-595-gundur-suren-cadir-nobeti-sona-eriyor Erişim Tarihi: 26.07.2026.
41. Mütevellioğlu, N. ve Işık, S. (2009). Türkiye Emek Piyasasında Neoliberal Dönüşüm. N. Mütevellioğlu ve S. Sönmez (Ed.) Küreselleşme, Kriz ve Türkiye’de Neoliberal Dönüşüm (içinde ss.159-204). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
42. Özçelik, H. Ş. (2025). Zeytin Ağaçlarının Gölgesinde Direnmek- Queen Tarım’dan bir İşçinin Portresi. Emek Çalışmaları Topluluğu. https://emekcalisma.org/2025/07/29/zeytin-agaclarinin-golgesinde-direnmek-queen-tarimdan-bir-iscinin-portresi/ Erişim Tarihi: 18.11.2025.
43. Öztürk, N. (2024). Temel Contada grev kırıcılığı: İşçilerin tepkisine rağmen patron makine taşıdı. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/538165/temel-contada-grev-kiriciligi-iscilerin-tepkisine-ragmen-patron-makine-tasidi Erişim Tarihi: 15.11.2025.
44. Özveri, M. (2012). Sendikal Haklar ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Yasası. İstanbul: Birleşik Metal-İş Yayınları.
45. Özveri, M. (2025). Türk Hukukunda Grev ve Grev Yasakları. Teori ve Eylem. https://teoriveeylem.net/tr/2025/10/17/turk-hukukunda-grev-ve-grev-yasaklari/ Erişim Tarihi: 13.02.2026.
46. Petrol-İş. (2024a). Temel Conta İşyerinde Grev İlanı Kararı. https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-conta-isyerinde-grev-ilani-karari-14987/ Erişim Tarihi: 15.11.2025.
47. Petrol-İş. (2024b). Temel Conta İşyerinde Haklarımız İçin Grevdeyiz. https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-conta-isyerinde-haklarimiz-icin-grevdeyiz-15050/ Erişim Tarihi: 15.11.2025.
48. Petrol-İş. (2024c). Temel Conta İşvereni Grev Kırıcılığı Yaparak Suç İşlemektedir! https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-conta-isvereni-grev-kiriciligi-yaparak-suc-islemektedi-15089/ Erişim Tarihi: 15.11.2025.
49. Petrol-İş. (2025a). Temel Contada Kitlesel Basın Açıklaması. https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-contada-kitlesel-basin-aciklamasi-81496/ Erişim Tarihi: 19.11.2025.
50. Petrol-İş. (2025b). Grevdeki Üç İşyerimiz Çiğli’de Ortak Basın Açıklaması Yaptı. https://www.petrol-is.org.tr/haber/grevdeki-uc-isyerimiz-ciglide-ortak-basin-aciklamasi-yapti-80571/ Erişim Tarihi: 19.11.2025.
51. Petrol-İş. (2025c). DYO Boya İşçileri Haklı Talepleri İçin Grevde. https://www.petrol-is.org.tr/haber/dyo-boya-iscileri-hakli-talepleri-icin-grevde-81470/ Erişim Tarihi: 18.11.2025.
52. Petrol-İş. (2025d). Yetki Başvuru ve Toplu İş Sözleşmesi Süreci İnceleme Raporu Eylül/2025. https://www.petrol-is.org.tr/wp-content/uploads/2025/11/tis_inceleme_raporu_23.09.2025_-_en_son_1.pdf Erişim Tarihi: 13.02.2026.
53. Petrol-İş. (2026a). Temel Conta’da Grev Kırıcılığında Son Nokta. https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-contada-grev-kiriciliginda-son-nokta-104084/ Erişim Tarihi: 10.02.2026.
54. Petrol-İş. (2026b). Temel Conta’da Grev Kırıcılığı Mahkeme Kararıyla Tescillendi. https://www.petrol-is.org.tr/haber/temel-contada-grev-kiriciligi-mahkeme-karariyla-tescillendi-104645/ Erişim Tarihi: 14.07.2026.
55. Petrol-İş (2026c). Temel Conta İşçileri Basın Açıklaması. https://www.petrol-is.org.tr/wp-content/uploads/2026/03/temelconta-1.pdf Erişim Tarihi: 14.07.2026.
56. Petrol-İş Kadın. (2025). İzmir Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi’nde Çoğu Kadın, Temel Conta İşçisi Sekiz Aydır Grevde: Temel Conta’da Grev Ateşi Sönmedi. Petrol-İş Kadın Dergisi, 74, 14-15.
57. Punch, K. F. (2011). Sosyal Araştırmalara Giriş Nicel ve Nitel Yaklaşımlar (2. Baskı). (Çev. D. Bayrak, H. B. Arslan ve Z. Akyüz). Ankara: Siyasal Kitabevi.
58. Taşkın, İ. (2025). Sendikasızlaştırmaya karşı onurlu gelecek direnişi: Temel Conta grevi. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/574231/sendikasizlastirmaya-karsi-onurlu-gelecek-direnisi-temel-conta-grevi Erişim Tarihi: 20.11.2025.
59. Taşkın, İ. (2026). Temel Conta Grevi: Sendikal Örgütlenme, Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi ve Grev Kırıcılığına Karşı Hukuki ve Fiili Mücadelenin Raporu. https://www.petrol-is.org.tr/wp-content/uploads/2026/08/RAPOR-Temel-Conta-Agustos-2026.pdf Erişim Tarihi: 15.09.2026.
60. TBMM. (2025a). Mersin Milletvekili Perihan Koca Doğan’ın Bir işletmede çalışan işçilerin sendikal haklarının engellendiği iddiasına ilişkin yazılı soru önergesi. https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/094166d4-e9d3-484a-b872-0194cbc0f721 Erişim Tarihi: 22.11.2025.
61. TBMM. (2025b). Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca Demir’in İzmir’in Kemalpaşa ilçesinde bulunan bir fabrika işçilerinin sorunlarına ilişkin yazılı soru önergesi. https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c4a56274-aba9-43f4-a0c2-019542868cda Erişim Tarihi: 22.11.2025.
62. Tekgıda-İş. (2025a). Tütün Grevi İzmir’i Sardı. https://www.tekgida.org.tr/tutun-grevi-izmiri-sardi-73996/ Erişim Tarihi: 25.11.2025.
63. Tekgıda-İş. (2025b). Tütün Grevi Zaferle Bitti. https://www.tekgida.org.tr/tutun-grevi-zaferle-bitti-74307/ Erişim Tarihi: 25.11.2025.
64. TEKSİF. (2025a). DIGEL İşçilerinin İşe İade Davaları Sürüyor. http://www.teksif.org.tr/digel-iscilerinin-ise-iade-davalari-suruyor_icerik_11208-1.html Erişim Tarihi: 23.11.2025.
65. TEKSİF. (2025b). Haksızlığa ve Hukuksuzluğa Karşı DIGEL Tekstil İşçilerinin Yanındayız. http://www.teksif.org.tr/haksizliga-ve-hukuksuzluga-karsi-digel-tekstil-iscilerinin-yanindayiz_icerik_11213-1.html Erişim Tarihi: 23.11.2025.
66. Temel Conta. (2025). Tarihçe. https://temelconta.com.tr/tarihce.aspx Erişim Tarihi: 15.11.2025.
67. Temiz, H. E. ve Ünal, Ö. (2020). Türkiye’de Grev Hakkı ve Grev Ertelemeleri. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü e-Dergisi, 4(1), 47-66.
68. Thompson, E. P. (2004). İngiliz İşçi Sınıfının Oluşumu. (Çev. U. Kocabaşoğlu). İstanbul: Birikim Yayınları.
69. Uçkan Hekimler, B. (2017). Türkiye’de Olumsuz Sendikal Algının İçsel ve Dışsal Nedenleri. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 68, 127-154.
70. Urhan, B. (2005). Türkiye’de Sendikal Örgütlenmede Yaşanan Güven ve Dayanışma Sorunları. Çalışma ve Toplum, 57-88.
71. Urhan B. ve Selamoğlu, A. (2008). İşçilerin Sendikalara Yönelik Tutum ve Davranışları; Kocaeli Örneği. Çalışma ve Toplum, 3, 171-197.
72. Uslu, D. ve Aydoğan B. (2025). İşçi Olmak, Kadın Olmak: Digel Direnişinin Hikayesi. mordayanisma.org https://www.mordayanisma.org/2025/07/30/isci-olmak-kadin-olmak-digel-direnisinin-hikayesi/ Erişim Tarihi: 17.10.2025
73. Uyar, E. (2025). DIGEL Tekstilde kadın işçilere mobbing, taciz ve baskı rejimi. Ekmek ve Gül. https://ekmekvegul.net/gundem/digel-tekstilde-kadin-iscilere-mobbing-taciz-ve-baski-rejimi Erişim Tarihi: 17.10.2025.
74. Yelek, M. S. (2024). İşveren Sendikalarının Grev Kırma ve Sendikasızlaştırma Faaliyetleri: Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) Örneği. Mülkiye Dergisi, 48(1), 29-70.
75. Yıldırım, E. ve Uçkan, B. (2010). İşverenlerin Sendikasızlaştırma Modelleri ve Türkiye Örneği. Çalışma ve Toplum, 2, 163-184.