The Beginnings of Poetic Destiny (A. Omurkanov’ First Poetry Collections)

Öz

This article examines the lyrical poems from the poetry collections ‘Moltyr Sezim’, “Chabalakey” and ‘Bar Bol’ by Anatay Omurkanov, People's Poet of the Kyrgyz Republic, laureate of the Toktogul State Prize and holder of the Second Degree of the Order of Manas. The lyrical poems in the poetry collections ‘Molttyr Sezim’, “Chabalakey” and ‘Bar Bol’ are subjected to literary-scientific analysis. The main focus of the study is the lyrical The study is aimed at identifying the distinctive features of the “I”, and at revealing the ideological- thematic directions and the artistic-aesthetic explorations in his poetry. In particular, the thematic content of the poems written in the Pamir region for the collection ‘Moltur Sezim’, and the interrelationship between space and the lyrical protagonist's spiritual state, are analysed on the basis of concrete textual examples. Moreover, in his earliest collections the poet's philosophical depth of thought, his mastery in multifaceted artistic generalisations of life's phenomena, and his individual poetic style are characterised on a scientific basis. The study concludes by demonstrating that A. Omurkanov's lyric poetry represents a significant artistic and aesthetic value in the development of national poetry.

Anahtar Kelimeler

• A. Omurkanov
• Kyrgyz poetry
• lyrical ‘I’
• poetic collections
• philosophical lyricism
• ideological-thematic distinctiveness
• poetic style
• poet.

ПОЭТИКАЛЫК ТАГДЫРДЫН БАШАТТАРЫ (А. Өмүркановдун алгачкы ыр жайнактары)

Öz

Макалада КРнын Эл акыны, Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, II даражадагы «Манас» орденинин ээси Анатай Өмүркановдун «Мөлтүр сезим», «Чабалакей», «Бар бол» поэтикалык жыйнактарындагы лирикалык ырлар адабий-илимий талдоого алынат. Изилдөөнүн негизги багыты акындын алгачкы чыгармачылык мезгилинде калыптана баштаган лирикалык «мендин» өзгөчөлүктөрүн аныктоого, анын поэзиясындагы идеялык-тематикалык багыттарды жана көркөм-эстетикалык изденүүлөрдү ачып көрсөтүүгө багытталат. Айрыкча «Мелтүр сезим» жыйнагындагы Памир жергесинде жазылган ырлардын тематикалык мазмуну, мейкиндик менен лирикалык каармандын руханий абалынын өз ара байланышы конкреттүү тексттик мисалдардын негизинде талданат. Ошондой эле акындын алгачкы жыйнактарында эле философиялык ой жүгүртүүнүн тереңдиги, турмуштук көрүнүштөрдү көп кырдуу көркөм жалпылоодогу чеберчилиги жана индивидуалдык поэтикалык стили илимий негизде мүнөздөлөт. Изилдөөнүн жыйынтыгында А. Өмүркановдун лирикасы улуттук поэзиянын өнүгүшүндө маанилүү көркөм-эстетикалык баалуулукка ээ экени далилденет.

Anahtar Kelimeler

• А.Өмүрканов
• кыргыз поэзиясы
• лирикалык «мен»
• поэтикалык жыйнактар
• философиялык лирика
• идеялык-тематикалык өзгөчөлүк
• поэтикалык стиль
• акын.

Şiirsel Kaderin Başlangıcı (A. Ömürkanov’un İlk Şiir Kitapları)

Öz

Bu makalede, Kırgız Cumhuriyeti Halk Şairi, Toktogul Devlet Ödülü sahibi ve II. dereceden “Manas” Nişanı sahibi Анатай Өмүрканов’un “Möltür Sezim”, “Çabalakey” ve “Bar Bol” adlı şiir kitaplarındaki lirik şiirler edebî-bilimsel açıdan incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, şairin ilk yaratıcılık döneminde şekillenmeye başlayan lirik “ben”in özelliklerini belirlemek, onun şiirlerindeki ideolojik-tematik yönelimleri ve estetik arayışları ortaya koymaktır. Özellikle “Möltür Sezim” adlı eserde Pamir bölgesinde yazılan şiirlerin tematik içeriği, mekân ile lirik öznenin ruhsal durumu arasındaki ilişki; “Yalnızlık”, “Kurucuya”, “Pamir”, “Pamir’den Mektup”, “Keçinin Yavrusu”, “Vedalaşma”, “Çabalakey”, “Ebedî Ateş Yanında”, “Komşu Kız” ve “Fark Edilmeyen Çiçeklerin Kokusu Güzeldir” başlıklı şiirler örneğinde analiz edilmektedir. Şairin erken dönem yaratıcılığındaki şiirsel özellikler, lirik öznenin dünya görüşü, şiirsel imgelerin kuruluşu, dilsel ve estetik ifade araçlarının kullanımı, felsefî düşüncenin derinliği, hayatî olayların çok yönlü sanatsal genelleştirilmesindeki ustalığı ve bireysel şiirsel üslubu bilimsel açıdan değerlendirilmektedir. Araştırma sonucunda, A. Ömürkanov’un ilk şiir kitaplarının onun sonraki yaratıcılığının temel yönlerini belirleyen önemli bir aşama olduğu ve aynı zamanda ulusal şiirin gelişiminde önemli estetik değere sahip olduğu ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• A. Ömürkanov
• Kırgız şiiri
• lirik “ben”
• şiir kitapları
• felsefî lirika
• ideolojik tematik özellik
• poetik üslup
• şair.

Kaynakça

1. Даутов К. (2016). Кандай акын оригиналдуу болот же Анатайдын ачылышы. –Китепте: Доорлор чындыгы көркөм адабиятта. –Бишкек, “Улуу тоолор”.
2. Исаева С. (2024) Модернизм жана кыргыз адабияты. Эл агартуу.
3. Исаева С. (2025) Модернизм жана кыргыз поэзиясы: Акын С.Эралиевдин поэзиясынын мисалында. Эл агартуу.
4. Кыргыз адабиятынын тарыхы. (2017) Азыркы кыргыз адабияты. –Бишкек, Х том.
5. Муратов А. (2005) Таңкы жааган ак кардай таптаза акын Анатай.Заман, 2-декабрь.
6. Өмүрканов А. (1973) Мөлтүр сезим. –Фрунзе. Кыргызстан.
7. Өмүрканов А. (2015) Антай: Тандалма I. –Бишкек, «Учкун».
8. Өмүрканов А. (2004) Акын мезгилдин кардиограммасы.Кыргыз руху, 30.

9. Эшимбеков К. (1980) Үчүнчү кайрылуу. Кыргызстан маданияты, 4-декабрь.
10. http://ru/nts.kg.