SAVAŞIN GÖLGESİNDE SALGIN HASTALIKLARLA MÜCADELE: BURSA ÖRNEĞİ (1939-1945)
Öz
II. Dünya Savaşı yıllarında salgın hastalıklar, savaşın etkili olduğu pek çok ülkede
ağır sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Savaşa fiili olarak katılmamış olmasına rağmen Türkiye de
bu durumdan nasibini almış ve savaşın dünya genelinde ortaya çıkardığı iktisadi tablonun
bir sonucu olarak, ülke genelinde salgın hastalıklarla mücadele içerisinde olunmuştur. Savaş
sürecinde Türkiye’nin dördüncü büyük kenti olan Bursa da sahip olduğu yoğun nüfus
nedeniyle, salgın hastalıkların yoğun olarak görüldüğü bir kent konumunda bulunmuştur.
Savaş yıllarındaki ekonomik koşulların etkisiyle her alanda yaşanan yokluk, toplumda
yeterli hijyen koşullarının sağlanmasını da engellemiştir. Çiçek, tifüs, sıtma ve verem; bu
dönemde pek çok kişinin ölümüne sebep olan ve kentte ağırlığı hissedilen salgın hastalıklar
olmuştur. Ancak, salgınla mücadelede gerek yerel idare ve gerekse devlet destekli çalışma
örgütlerinin yoğun mesaisine rağmen yetersiz kalınmıştır. Bu çalışmanın amacı, savaşın
ortaya çıkardığı ağır koşulların etkisinde Bursa’da salgın hastalıklar noktasında ortaya çıkan
tabloyu gözler önüne sermek ve çeşitli çıkarımlarda bulunmaktır. Gerçekleştirilen çalışmada
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinden elde edilen arşiv belgeleri başta olmak üzere, döneme
ilişkin resmi kaynaklardan ve yerelde etkili olan pek çok süreli yayından yararlanılmıştır.
Konu ile alakalı pek çok telif eser ve tez çalışması da çalışmada ayrıntılı bir biçimde incelenen
kaynaklardan olmuştur.
Anahtar Kelimeler
STRUGGLE WITH EPIDEMIC DISEASES IN THE SHADOW OF THE WAR: THE BURSA CASE (1939-1945)
Abstract
During The World War II, epidemics had severe consequences in many countries
where the war was effective. Although he did not actually participate in the war, Turkey had
its share of this situation and because of the economic picture created by the war around the
world, it was in the fight against epidemic diseases throughout the country. Bursa, which
was the fourth largest city of Turkey during the war, became a city where epidemic diseases
were seen intensely. Due to the economic conditions during the war years, the poverty
experienced in all areas also prevented the provision of adequate hygiene conditions in the
society. Smallpox, typhus, malaria, and tuberculosis were epidemic diseases that caused the
death of many people in this period and were heavily felt in the city. However, despite the
intense work of both local administration and state-supported work organizations in the fight
against the epidemic, it was insufficient. The aim of this study is to reveal the picture that
emerged in Bursa under the influence of the severe conditions caused by the war and to make
various inferences in this area. In the study conducted official sources of the period, especially
the archive documents obtained from the Presidency Directorate of State Archives, and many
periodicals that had an impact on the local were used. In addition, many copyrighted works
and thesis studies related to the subject have been of sources that have been examined in
detail in the study.
Keywords
