YÜKSEK İKTİSAT VE TİCARET MEKTEBİ’NE YÖNELİK BİR REFORM ÖNERİSİ: PROF. DR. ŞÜKRÜ BABAN’IN DEĞERLENDİRME RAPORU

Öz

Bu makale, Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi’nde 1938 yılında hazırlanan ve daha önce yayımlanmamış olan Şükrü Baban Raporu’nu incelemektedir. Şükrü Baban’ın kişisel arşivinden elde edilen rapor, okulun kurumsal yapısı, öğrenci profili, öğretim kadrosu ve eğitim programına ilişkin değerlendirmeler ile çeşitli reform önerileri içermektedir. Çalışmada öncelikle okulun Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan tarihsel gelişimi ile kurumsal yapısında ve ders programlarında meydana gelen değişiklikler ele alınmıştır. Daha sonra Baban’ın okulun mevcut durumuna ilişkin tespitleri, eğitim anlayışına yönelik değerlendirmeleri ve reform önerileri incelenmiştir. Bu çerçevede raporda yer alan öneriler, okulun önceki ve sonraki dönemlerdeki ders programlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Daha önce yayımlanmamış bir kaynağa dayanan çalışma, Cumhuriyet döneminde yüksek ticaret eğitimine yönelik reform arayışlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İstanbul Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi
• Şükrü Baban
• İktisat Eğitimi
• Ticaret Eğitimi
• Ders Programları.

A REFORM PROPOSAL FOR THE SCHOOL OF ECONOMICS AND COMMERCE: PROF. DR. ŞÜKRÜ BABAN’S EVALUATION REPORT

Öz

This article examines the Şükrü Baban Report, prepared in 1938 during Baban’s appointment as acting director of the School of Economics and Commerce. The report, obtained from Baban’s personal archive and previously unpublished, contains detailed observations on the school’s institutional structure, student body, teaching staff, curriculum, and future organization. The article first outlines the historical development of the school from the late Ottoman period to the Republican era, with particular attention to the changes made in its administrative structure and course programs. It then focuses on Baban’s assessment of the school’s existing problems and his proposals for reform. His recommendations are also compared with the curricula implemented before and after the report. Based on a previously unpublished primary source, the article argues that Baban’s report should be read as part of the broader reform efforts concerning higher commercial education in Türkiye. In this respect, the study contributes both to the institutional history of the Istanbul School of Economics and Commerce and to the history of economics and commercial education in the Republican period.

Anahtar Kelimeler

• Istanbul School of Economics and Commerce
• Şükrü Baban
• Economics Education
• Commercial Education
• Curricula

Kaynakça

1. Albayrak, Muzaffer ve Kevser Şeker. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı Eğitiminde Modernleşme. İstanbul: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, 2014.
2. Arısal, Murat ve Önder Bayır. Marmara Üniversitesi'nin Kurucu Okulu Hamidiye Ticaret Mektebi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 2023.
3. “Cumhuriyet’in İlanından Sonra Memleketimizdeki Şirketler ve Faaliyetleri İç ve Dış Ticaretimiz Konusunda Rapor”, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), Başbakanlık Muamelat Genel Müdürlüğü, 030.01.160.126.17, 31.12.1932, 15-33.
4. Bayır, Önder, Marmara Üniversitesi Arşivinin Belge ve Defterlerine Göre Ticaret Mektebi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 2024.
5. Cumhuriyetin XX. Yılında Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu. “Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu”, İstanbul: Cumhuriyet Matbaası, İstanbul Talebe Neşriyat ve Yardım Bürosu, 1944.
6. Resmî Gazete. 9/VII/1938- Sayı 3955.
7. Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi Broşürü. 1936.
8. Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi ve Ona Bağlı Ticaret Lisesi ve Orta Ticaret Mektebi Talimatnamesi. İstanbul: Ahmet Sait Matbaası, 1936.

9. T.C. Maarif Vekilliği Tebliğler Dergisi, Cilt 5, 217, (29 Mart 1943).
10. T.C. Maarif Vekilliği Tebliğler Dergisi, Cilt 5, 218, (5 Nisan 1943).
11. Erdoğan, Ayşenur, Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi. İstanbul: Yeditepe Yayınevi, 2018.
12. Ergin, Osman, Türkiye Maarif Tarihi: İstanbul Mektepleri ve İlim, Terbiye ve San'at Müesseseleri Dolayısiyle. cilt 3-4, İstanbul: Eser Matbaası, 1977.
13. Baban, Cihad, “Hocam ve Amcam Şükrü Baban.” İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ord. Prof. Şükrü Baban'a Armağan, İstanbul: 1984: 3-10.
14. Eren, Ercan ve Alaaddin Tok. “Türkiye İktisat Eğitiminde Öncü Bir İsim: Hüseyin Şükrü Baban (1890-1980).” İktisat ve Toplum, 166 (Ağustos 2024): 129-134.
15. Özkul, Ahmet Sait, “Ticaret Mektebinde Verilen Eğitim Üzerine Bir İnceleme: “Usul-i Ticaret Dönemi” (1883-1916).” Yönetim ve Organizasyon Dergisi 2, 2 (Ekim 2017): 5-41.