Yunan Kaynaklarına Göre 1922 Yılında Batı Anadolu’da Otonom Devlet Kurmaya Yönelik Faaliyetler
Öz
Sakarya Savaşı sonrasında kurulmuş olan Helen Anadolu Savunma [Mikrasiatiki Amina] Örgütü, başka bölgelerdeki ve diğer ülkelerdeki aynı paralelde çalışan örgütlerle de diyalog halinde, Anadolu Rumlarının direnişini örgütleyebilmek adına önemli bir aktivite ortaya koymuştur. Bu faaliyetler içinde olanlar, Batı Anadolu’da yeni bir devlet kurulmadıkça Rumların mücadelesinin netice getirmeyeceğine kanaat getirmişlerdir. Batı Anadolu’da yeni bir devlet kurulması projesi öncelikle Anadolu Savunma Örgütü’nündür. Yunan Hükümeti ilk başlarda Anadolu Rumlarından gelen çağrılara temkinli yaklaşmış, ancak 1922 Temmuz’una gelindiğinde Yüksek Komiser Steryadis’i Batı Anadolu’nun otonomisini ilan etmekle görevlendirmiştir. Kaynaklarda “Anadolu Devleti”, İyonya Devleti” veya “Ege Devleti” olarak anılan oluşumla ilgili, Yunan çevreleri hiçbir zaman tam bir netlik içinde olmamışlardır. Sevr sınırları içerisinde yeni bir devlet tesis etmek, ancak Helenlerin ellerindeki son kozu oynamaları olarak değerlendirilebilir. Kaldı ki bazı Yunan gazeteleri otonom devlet fikrine de karşı çıkmışlar ve bunun yerine Batı Anadolu’da “yerel yönetim”den söz etmişlerdir. Bu makalenin amacı, Türk tarihi açısından bir dönüm noktası teşkil eden 1922 yılında Anadolu toprakları ile ilgili yaşanmış olan bir takım gelişmelere daha fazla ışık tutmak, tarihin kıvrımları arasında kalmış bazı olayları gün yüzüne çıkarmaya çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda Atina Venizelos Arşivi’nde yer alan belgelere bakılmış ve Embros, Makedonia, Skrip ve Rizospastis gazetelerinde yer alan yazılar derlenmiştir. Makedonia Selanik gazetesidir ve Atina gazetesi olan Embros gibi Venizelist bir çizgide yayın yapmıştır. Makedonia’nın sahibi Vellidis ve Embros’un sahibi de Kalapothakis’tir. Skrip ile Rizospastis de Atina gazeteleri olup, Rizospastis Yunanistan Sosyalist İşçi (Komünist) Partisi ve Yunanistan İşçileri Genel Birliği’nin resmi yayın organıdır. Sahibi Evstratiadis olan Skrip ise Antivenizelist, diğer bir ifadeyle Kralcı çizgidedir
Anahtar Kelimeler
Activities Regarding to Establish An Autonomous State in Western Anatolia in 1922 According to Greek Resources
Abstract
established after the Battle of Sakarya, coordinated an important activity in order to coordinate the resistance of Anatolian Greeks. Also, it was in dialogue with similar organizations in other regions and in other countries. Those in these activities, thought that this fight would be unsuccessful unless establishing a new state in western Anatolia. We saw that the idea to establish a new state in Western Anatolia primarily belongs to Anatolian Defence Organisation. At the begining the Greek government hesitated against to calls from Anatolian Greeks, later at July 1922 entrusted Commissar Steryadis to declare the autonomy of Western Anatolia. The Greeks never been in clarity regarding the formation which called “Anatolian State”, “Ionian State “ or “Aegean State” at sources. To establish a new state within the boundaries of Sevres, can be evaluated as the last chance of the Helens. Moreover some Greek newspapers also opposed to the idea of an autonomous state and mentioned about “local government” in western Anatolia. The purpose of this article is to uncover some developments occured at Anatolia in 1922 which constitutes a turning point in Turkish history, For that purpose we implemented documents from Venizelos archive and patched up articles from newspapers Embros, Makedonia, Skrip and Rizospastis. Makedonia is a newspaper from Thessaloniki and published from Venizelist side as like as the newspaper Embros from Athens. Owner of Makedonia is Vellidis and owner of Embros is Kalpothakis. Skrip and Rizospastis are from Athens. Rizospastis is official publish organ of Greek Socialist (Communist) Workers Party and General Union of Greek Workers. Owner of Skrip is Evstratiadis and Skrip is at Antivenizelist line in other words at Royalist line
Keywords
