Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulünün Uygulamasına İlişkin İki Önemli Sorun Üzerine

Öz

Basit yargılama usulü, ceza muhakemesinde mutabakata dayalı alternatif bir kovuşturma yöntemidir. Alternatif kovuşturma yöntemlerimde uyuşmazlığın bir ceza yargılamasına tabi tutulması öngörülmekte ancak buna ilişkin süreçlerde yapılması gereken bazı işlemlerin, çoğunlukla failin kabulüne bağlı olarak atlanması suretiyle bir hükme varılması söz konusu olmaktadır. Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda bu anlamdaki tek yöntem basit yargılama usulüdür. Bu çalışmada, basit yargılama usulüne ilişkin uygulamada görülen iki önemli sorun üzerinde durulacaktır. Zira ceza muhakemesi süreçlerini hızlandırmak ve kısaltmak suretiyle uzun yargılama sürelerini azaltmak ve yargılama makamlarının daha nitelikli ve karmaşık dosyalara daha uzun süre ayırabilmesini temin etmek için getirilen basit yargılama usulü kurumunun söz konusu sorunlar nedeniyle tam aksi sonuçlara yol açabilecek şekilde uygulandığı müşahede edilmektedir. İlk sorun, mahkeme tarafından kovuşturmaya basit yargılama usulü ile devam edileceğinin taraflara bildirilmesi üzerine, taraflardan birisinin sürece genel yargılama usulü ile devam edilmesini yazılı olarak talep etmesi halinde uygulamada bu talebin dikkate alınmayarak basit yargılama usulünün uygulanmasına devam edilmesidir. İkinci sorun ise Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında yeniden düzenlenen itiraz usulü ile ilgilidir. Mevcut düzenlemeye göre basit yargılama usulü ile karar veren mahkeme itiraz üzerine dosyadan el çekmekte, genel usulle yapılacak yargılamaya bir başka mahkeme tarafından devam edilmesi gerekmektedir. Ancak bu durum, uygulamada özellikle fazla iş yüküyle çalışmakta olan mahkemelerin “iş çıkartma” saikiyle hareket etmeleri nedeniyle kurumun getirilme amacına aykırı bir şekilde yargılama süresinin uzamasına neden olmaktadır. Çalışmada, “usul istismarı” niteliğinde olan söz konusu uygulamanın önüne geçilebilmesi için kanun değişikliği yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Basit Yargılama
• Alternatif Yöntemler
• İtiraz
• İş Çıkartma
• Usul İstismarı

On the Two Important Problems Related to the Practice of the Simplified Trial Procedure in Criminal Procedure

Öz

The simplified trial procedure is a consensual alternative trial method in criminal procedure. In alternative methods, it is envisaged that the dispute is subjected to a criminal trial, but it is possible to reach a verdict by skipping some of the procedures that should be carried out in the relevant processes, mostly depending on the acceptance of the person. In the Turkish Criminal Procedure Law, the only method in this sense is the simplified trial procedure. In this study, a brief general evaluation of the simplified trial procedure will be made and two important problems seen in practice will be emphasized. It is observed that the simplified trial procedure, which was introduced in order to reduce the lengthy trial periods by accelerating and shortening the criminal procedure processes and to ensure that the judicial authorities can allocate more time to more qualified and complex files, is applied in a way that may lead to the opposite results due to the aforementioned problems. The first problem is that, after the court notifies the parties that the proceedings will continue with the simplified trial procedure, if one of the parties’ requests in writing to continue the proceedings with the general trial procedure, this request is ignored in practice and the simplified trial procedure continues to be applied. The second problem is related to the objection procedure, which has been revised following the annulment decision of the Constitutional Court. According to the current regulation, the court that renders a decision through the simplified trial procedure withdraws from the file upon objection, and the proceedings to be held through the general procedure must be continued by another court. However, in practice, this situation leads to the prolongation of the trial period, contrary to the purpose of the introducing institution, especially due to the fact that the courts, which are working with an excessive workload, act with the motive of “get rid of file”. It is proposed in this study an amendment to the law in order to prevent these practices, which is a “procedural abuse”.

Anahtar Kelimeler

• Simplified Trial
• Alternative Procedures
• Objection
• Get Rid of File
• Procedural Abuse.

Kaynakça

1. AMBOS, K., HEINZE, A. (2017). Abbreviated Procedures in Comparative Criminal Procedure: A Structural Approach with a View to International Criminal Procedure. (M. BERGSMO, Editor), Abbreviated Criminal Procedures for Core International Crimes (içinde 27-102). Brussels.
2. AYGÖRMEZ, G. A., KORKMAZ, M. (2021). Ceza Muhakemesi Hukukunda Seri Muhakeme ve Basit Yargılama Usulü Muhakeme Stratejileri. İstanbul.
3. DEĞİRMENCİ, O. (2020). Ceza Muhakemesi Hukukunda Basit Yargılama Usulü. Terazi Hukuk Dergisi, (161), 36-51.
4. ERSOY, U. (2020). Seri Muhakeme ve Basit Yargılama Usullerinde İtiraz Kurumuna İlişkin Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(2), 857-885.
5. KARAKEHYA, H., İNCE TUNÇER, A. (2021). Türk Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme ve Basit Yargılama. Ankara.
6. KAŞKA, H. (2021). (Olan ve Olması Gereken Açısından) Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda Basit Yargılama Usulü. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (153), 107-167.
7. KEZER, A. (2019). 30 Soruda ve Yanıtta Seri Muhakeme Usulü ile Basit Yargılama Usulü. Ankara.
8. KOCA, M. (2020). Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (2), 173-196.

9. KUNTER, N., YENİSEY, F. (2003). Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku I. Kitap: Ceza Muhakemesinin Yürüyüşü. İstanbul.
10. KUNTER, N., YENİSEY, F. (2003). Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku II. Kitap: Ceza Muhakemesinin Yürüyüşü. İstanbul.
11. ÖZGENÇ, İ. (2023). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara.
12. SELÇUK, S. (2022), Suç Yargılama Süreci Hukuku. Ankara.
13. ŞAHİN, C., GÖKTÜRK, N. (2024). Ceza Muhakemesi Hukuku. Ankara.
14. ŞAHİN, İ. (2022). Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
15. ÜNVER, Y. (2023). Ceza Hukukunda Korunması Gereken Hukuksal Değer. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
16. VRIEND, K. (2016). Avoiding a Full Criminal Trial, Fair Trial Rights, Diversions and Shortcuts in Dutch and International Criminal Proceedings. The Hague.
17. YAVUZ, H. A. (2011). Ceza Adalet Sisteminde Denetimli Serbestlik (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
18. YAVUZ, H. A. (2021). Ceza Muhakemesinde Kovuşturmaya Alternatif Yöntemler. Ankara.