Evaluation of current documentation methods: The case of Kültepe Karum Merchant Quarter

Öz

The primary objective of archaeology extends beyond uncovering remnants of the past to ensuring that the collected data is accurately documented and preserved for future generations. Cultural heritage serves as a vital element that illuminates a society's past and future, making its preservation essential through both traditional and modern methodologies. While traditional documentation methods are often time-consuming and complex, technological advancements such as photogrammetry and LiDAR scanning have enabled the rapid, precise, and comprehensive recording of archaeological sites. These methods are particularly critical for capturing detailed records of structural elements that are either physically inaccessible or entirely lost. This study focuses on a merchant house located in the northeastern part of the Lower City Karum in Kültepe, one of the significant Bronze Age settlements in Anatolia. By integrating photogrammetry and LiDAR scanning methods, the research offers a comprehensive framework for digitally documenting and preserving these structures. The generated three-dimensional models and orthophotos contribute not only to scientific research but also provide a robust data foundation for restoration and conservation projects. These digital outputs enable detailed analyses of spatial organization within its historical context, offering insights into the socio-economic transformations reflected in the architectural features of merchant houses. In conclusion, this study highlights the critical role of modern digital methods in the sustainable preservation and documentation of cultural heritage. The case of Kültepe demonstrates the practical, cost-effective, and transformative impact of integrating technological methods into archaeology, emphasizing the interdisciplinary utility of such approaches in cultural heritage management. This research serves as a valuable reference for future applications aimed at ensuring the effective protection and transmission of cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Heritage Site
• Digital Documentation
• Conservation
• Photogrammetry
• LIDAR Scanning

Kaynakça

1. 1. Özbilen, S. (2020). Arkeoloji; Geçmiş, Zaman ve Kuram. OANNES-Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 41-65.
2. 2. Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). 3D Model of Üçayak Ruins Obtained From Point Clouds. Mersin Photogrammetry Journal, 3(2), 37-40.
3. 3. Balcı, D. (2022). Kültürel Mirasın Belgelenmesinde Lazer Tarayıcıların Kullanılması. Türkiye Lidar Dergisi, 4(1), 27-36.
4. 4. Demirkesen, A., Özlüdemir, M., & Demir, H. (2005). Kapadokya Örneğinde Tarihi ve Kültürel Mirasın Korunması ve Bu İşlemlerde Harita Mühendislerinin Yetki ve Sorumlulukları.
5. 5. Yılmaz, H. M., & Yakar, M. (2006). Lidar (Light Detection And Ranging) Tarama Sistemi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(2), 23-33.
6. 6. Yılmaz, H. M., & Yakar, M. (2006). Yersel Lazer Tarama Teknolojisi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(2), 43-48.
7. 7. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Doğan, Y., & Yakar, M. (2019). Illustrating of a Landslide Site With Photogrammetric and LIDAR Methods. Paper presented at the Conference of the Arabian Journal of Geosciences,
8. 8. Sözen, M., & Tanyeli, U. (1986). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü: Resim-Heykel-Mimarlık, Geleneksel Türk Sanatları, Uygulamalı Sanatlar ve Genel Sanat Kavramları (Vol. 71): Remzi Kitabevi.

9. 9. Hasol, D. (1993). Mimarlık Sözlüğü. İstanbul: Yem yayınları.
10. 10. Erder, C. (1975). Tarihi Çevre Bilinci,(1. Baskı). Ankara: ODT Ü. Mimarlık Fakültesi Yayın.
11. 11. Jokilehto, J. (1999). A Century of Heritage Conservation. Journal of Architectural conservation, 5(3), 14-33.
12. 12. Ahunbay, Z. (1996). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon.
13. 13. Ulvi, A., Yakar, M., Yiğit, A. Y., & Kaya, Y. (2020). İHA ve Yersel Fotogrametrik Teknikler Kullanarak Aksaray Kızıl Kilisenin 3B Modelinin ve Nokta Bulutunun Elde Edilmesi. Geomatik, 5(1), 19-26.
14. 14. Alby, E., Grussenmeyer, P., & Perrin, J.-P. (2005). Analogy Between the Architectural Design Process and the Documentation of Architectural Works. Paper presented at the XXth CIPA International Symposium,
15. 15. Kuban, D. (2000). Tarihi Çevre Korumanın Mimarlık Boyutu: Kuram ve Uygulama: Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları.
16. 16. D’Ayala, D., & Smars, P. (2003). Minimum Requirement for Metric Use of Non-Metric Photographic Documentation. University of Bath Report.
17. 17. Sevin, V. (1999). Arkeolojik kazı sistemi el kitabı. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
18. 18. Korumaz, A. G., Dülgerler, O. N., & Yakar, M. (2011). Kültürel Mirasin Belgelenmesinde Dijital Yaklaşimlar. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 26(3), 67-83.
19. 19. Karataş, L., Alptekin, A., & Yakar, M. (2022). Creating Architectural Surveys of Traditional Buildings with the Help of Terrestrial Laser Scanning Method (TLS) and Orthophotos: Historical Diyarbakır Sur Mansion. Advanced LiDAR, 2(2), 54-63.
20. 20. Yakar, M. (2011). Using Close Range Photogrammetry to Measure the Position of Inaccessible Geological Features. Experimental Techniques, 35, 54-59.
21. 21. Ulvi, A., Yakar, M., Toprak, A. S., & Mutluoglu, O. (2014). Laser Scanning and Photogrammetric Evaluation of Uzuncaburç Monumental Entrance. International Journal of Applied Mathematics Electronics and Computers, 3(1), 32-36.
22. 22. Şasi, A., & Yakar, M. (2018). Photogrammetric Modelling of Hasbey Dar'ülhuffaz (Masjid) Using an Unmanned Aerial Vehicle. International journal of engineering and geosciences, 3(1), 6-11.
23. 23. Yakar, M., Yıldız, F., & Yılmaz, H. (2005). Tarihi Ve Kültürel Miraslarin Belgelenmesinde Jeodezi Fotogrametri Mühendislerinin Rolü. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 10.
24. 24. Yakar, M., Yılmaz, H. M., & Mutluoǧlu, Ö. (2010). Comparative Evaluation of Excavation Volume by TLS and Total Topographic Station Based Methods. Lasers in Engineering, 19, 331-345.
25. 25. Yakar, M., Murat Yılmaz, H., Yıldız, F., Zeybek, M., Şentürk, H., & Çelik, H. (2010). Silifke-Mersin Bölgesinde Roma Dönemi Eserlerinin 3 Boyutlu Modelleme Çalışması ve Animasyonu. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi(101).
26. 26. Fidan, D. (2021). Arkeolojik Yüzey Araştırması Tahmin Haritalarının Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Oluşturulması: Mersin İli, Silifke İlçesi Örneği. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, 3(1), 10-23.
27. 27. Ekercin, S., & Üstün, B. (2004). Uzaktan Algılamada Yeni Bir Teknoloji: Lidar. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi(91), 34-38.
28. 28. Büyükmıhçı, G., Akşehirlioğlu, A., & Koca, M. (2023). Advantages and disadvantages of laser scanning with ViDoc Rtk antenna: Ali Cafer Kümbeti. Advanced LiDAR, 3(2), 41-46.
29. 29. Böhler, W., & Heinz, G. (1999). Documentation, Surveying, Photogrammetry. Paper presented at the XVII CIPA Symposium. Recife, Olinda. Brazil,
30. 30. Scherer, M. (2002). About the Synthesis of Different Methods in Surveying. International Archives of Photogrammetry Remote Sensing Spatial Information Sciences, 34(5/C7), 423-429.
31. 31. Kangal, S., & Kulakoğlu, F. (2011). Anadolu'nun Önsözü Kültepe Kaniş-Karumu Asurlular İstanbul'da: Kayseri Büyükşehir Belediyesi.
32. 32. Özgüç, T. (1953). Kültepe (Karahöyük) Hafriyatı 1950. Belleten, 17(66), 251-268.
33. 33. Özgüç, T. (1985). Kültepe (Karahöyük) Hafriyatı 1985. Belleten, 17(66), 231-232.
34. 34. Özgüç, T. (2003). Kültepe/Kaniş: The Earliest International Trade Center of the Ancient World and the Oldest Capital Town: Yapı ve Kredi Bankası Yayınları.
35. 35. Kulakoğlu, F. (2010). Kültepe Kanis-Karumu: Anadolu’nun En Eski Uluslararası Ticaret Merkezi/Kültepe Kanesh Karum: the earliest international trade center in Anatolia. Assyrians in Istanbul, 40-51.
36. 36. Kulakoğlu, F. (2018). Kaniş Karumu: Eski Assur Ticaretinin Anadolu’daki Başkenti. Assurlular: Dicle'den Toroslar'a Tanrı Assur'un Krallığı, 51-73.
37. 37. Kulakoğlu, F. (2017). Kültepe-Kaniş'te Bulunan Denge Taşı Ağırlıkları ve Terazi Kefeleri: Eski Asur Ticaret Sisteminin Temel Unsurlarından Biri. In Yakın Doğu Arkeolojisinde Kesinliklerin Çöküşünde (pp. 341-402): Brill.
38. 38. Baydur, N. (1970). Kültepe (Kaneš) ve Kayseri Tarihi Üzerine Araştırmalar: (En Eski Çağlardan İS 395 Yılına Kadar). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
39. 39. Google Maps (2024). Kültepe Ören Yeri. https://www.google.com/maps/search/kültepe+ören+yeri. Accessed 11.10.2024.
40. 40. Kulakoğlu, F., Yıldırım, T., Sipahi, T., Şahoğlu, V., & Keskin, H. L. (2019). Uğur Silistreli Anı Kitabı 3: Anadolu Arkeolojisi Üzerine Yazılar: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Companyğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü ….
41. 41. Günbattı, C. (2008). A List of Eponyms From Kültepe (KEL D). Old Assyrian studies in memory of Paul Garelli, 125-135.
42. 42. Kulakoğlu, F. (2011). Kültepe-Kaneš: A Second Millennium BCE Trading Center on the Central Plateau.
43. 43. Lort, B. (2018). Kültepe-Kaniş Kazıları ve Sonuçları (1890-2013). Sosyal Bilimler Enstitüsü,
44. 44. Kulakoğlu, F., Genç, E., Öztürk, G., & Rıdvanoğulları, Y. (2023). Yeni Dönem Kazı Sonuçları Işığında MÖ 3. Binyıl Sonu-2. Binyıl Başında Kültepe-Kaniş. Höyük, 12, 39-55.
45. 45. Demirel, S. (2014). Hitit İdari Sistemi İçerisinde Tapınakların Konumu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(40).
46. 46. Kulakoğlu, F. (2011). Anadolu’nun Önsözü: Kültepe-Kaniş Karumu (Vol. 78). Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
47. 47. Özgüç, T. (2005). Kültepe Kaniş/Neşa.
48. 48. Öğreten, T., & Kulakoğlu, F. (2023). Kültepe-Kaniş Aşağı Şehir Mimarlığında Yapı Teknikleri ve Malzeme. Mimarlık Geçmişten Modernizme.
49. 49. Emre, K. (2009). Kültepe’nin Keşfinin Hikayesi. In Kayseri Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri (Vol. 1, pp. 17-21). Kayseri.
50. 50. Larsen, M. T. (2015). Ancient Kanesh: A merchant colony in bronze age Anatolia: Cambridge University Press.
51. 51. Günbattı, C. (2012). Kültepe-Kaniş Anadolu’da İlk Yazı, İlk Belgeler. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 125-163.
52. 52. Alp, S. (2001). Hitit Çağında Anadolu: Çiviyazılı ve Hiyeroglif Yazılı Kaynaklar: Tübitak.
53. 53. Grothe, H. (1911). Wanderungen in Persien. The Geographical Journal, 37(1), 81.
54. 54. Hrozný, F. (1927). Rapport Préliminaire sur les Fouilles Tchécoslovaques du Kültepe (1925). Syria, 1-12.
55. 55. Hrozný, B. (1952). Inscriptions Cunéiformes du Kultépé.
56. 56. Özgül, E. (2008). Hitit Sanatı. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
57. 57. Emre, K. (2015). Tahsin Özgüç: The nestor of Anatolian archaeology. Paper presented at the Proceedings of the 1st Kültepe International Meeting,
58. 58. Özgüç, T. (1999). Kültepe-Kaniš/Neša Sarayları ve Mabetleri (Vol. 46): Turk Tarih Kurumu Basmevi.
59. 59. Michel, C. (2005). Old Assyrian Bibliography 1: February 2003-July 2006. Archiv für Orientforschung, 436-449.
60. 60. Tüysüz, B. (2022). Kültepe'nin Hellenistik Dönem Seramikleri.
61. 61. Özgüç, T. (2003). Kültepe Kaniš/Neša: the earliest international trade center and the oldest capital city of the Hittites. (No Title).
62. 62. Emre, K., Calmeyer, P., Hecker, K., Jakob-Rost, L., & Hrouda, B. (1994). A Type of Syrian Pottery From Kültepe/Kanis.
63. 63. Özgüç, T. (2004). Asur Ticaret Kolonileri Kültepe-Kaniş. Arkeo Atlas Dergisi, 3.
64. 64. Kulakoğlu, F., Genç, E., Öztürk, G., & Rıdvanoğulları, Y. (2023). Yeni Dönem Kazı Sonuçları Işığında MÖ 3. Binyıl Sonu-2. Binyıl Başında Kültepe-Kaniş.
65. 65. Kulakoğlu, F., Genç, E., Kontani, R., Peyronel, L., Coşkun, N., İpek, Ö., et al. (2022). 2019-2020 Yılı Kültepe-Kaniş Kazıları. In A. Özme (Ed.), 2019-2020 Yılı Kazı Çalışmaları (Vol. 2, pp. 209-220). Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
66. 66. Emre, K. (2010). Kaniş’in Keşfinin Hikâyesi. In F. Kulakoğlu, & S. Kangal (Eds.), Anadolu’nun Önsözü Kültepe Kaniş–Karum, Asurlular İstanbul’da (pp. 20-24). İstanbul.
67. 67. Kulakoğlu, F. (2018). The Earliest International Trade Center in Central Anatolia: Kültepe-Kanesh. In Archaeology of the Early Cities (pp. 142-181). Seoul: The Ho-Go School Society / Korea High-Altitude Environmental Research Institute / Researcher of Yangyang Cultural Property.
68. 68. Kültepe (2024). Kültepe Hakkında. https://kultepe.org/kultepe/. Accessed 02.11.2024 2024.
69. 69. Turgut, H. M. (2013). Hitit Konutları.
70. 70. Klengel, H. (1986). The Economy of the Hittite Household Oikumene, 5, 23-31.
71. 71. Fidan, E. (2013). Anadolu Yerleşim Planı Üzerine Yeni Bir Değerlendirme. Arkeoloji dergisi, 18, 113-125.
72. 72. Sevin, V. (2003). Başlangıcından Pers Egemenliğine Kadar Eski Anadolu ve Trakya. İletişim Yayınları, İstanbul.
73. 73. Özdemir, M. (2017). Neolitik Dönem Anadolu Mimarisinden Bir Kesit: Çayönü. Tarih ve Gelecek Dergisi, 3(3), 248-265.
74. 74. Uğurlu, B. H. (2023). Hi̇ti̇t Sosyo-Ekonomi̇k Yapisinin Konut Mi̇mari̇si̇ne Yansimasi. Bursa Uludag University (Turkey),
75. 75. Schachner, A. (2019). Hattus̆a: Efsanevi Hitit İmparatorluğu'nun İzinde: Homer Kitabevi ve Yayincilik.
76. 76. Kutlu, E. K., Fikri (2019). Asur Ticaret Kolonisi Çağını Aydınlatan Bir Arşivin Arkeolojik Buluntuları ve Mimari Kalıntıları: 2001 Yılında Kazılan Kaniş-Karumu IB Katı Evi. In Uğur Silistreli Anı Kitabı: Anadolu Arkeolojisi Üzerine Yazılar (Vol. Dizi III, Anı-Armağan Serisi Ek, pp. 103-107). Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
77. 77. Hayakawa, Y. S., Kontani, R., Kulakoğlu, F., Ezer, S., & Öztürk, G. (2012). レーザ距離計と自動パノラマ撮影装置を組み合わせた簡易レーザスキャンシステムの構築.
78. 78. Darga, A. (1985). Hitit Mimarlığı I: Yapı Sanatı. Arkeolojik ve Filolojik Veriler, İstanbul Üniversitesi. Edebiyat Fakültesi Yayını(3221).
79. 79. Rapoport, R., & Rapoport, R. N. (1969). The Dual Career Family: A Variant Pattern and Social Change. Human relations, 22(1), 3-30.
80. 80. Schachner, A. (2006). Auf welchen Fundamenten?: Überlegungen zum Stand der Erforschung der hethitischen Architektur: na.
81. 81. Ünal, A. (2016). Hititçe-Türkçe, Türkçe-Hititçe Büyük Sözlük. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
82. 82. Naumann, R. (1975). Eski Anadolu Mimarliği: Türk Tarih Kurumu Basimevi.
83. 83. Özgüç, T. (1959). Kültepe-Kaniş: asur ticaret kolonilerinin merkezinde yapilan yeni araştirmalar= new researches at the center of the Assyrian trade colonies. Türk Tarih Kurumu yayınları/5.
84. 84. Özgüç, T., & Özgüç, N. (1953). Ausgrabungen in Kültepe (Vol. 12): Türk Tarih Kurumu Basımevi.
85. 85. Chase, P., Clarke, K., Hawkes, A., Jabari, S., & Jakus, J. (2022). Apple iPhone 13 Pro LiDAR Accuracy Assessment for Engineering Applications. Transforming Construction with Reality Capture Technologies.
86. 86. Turan, M. H. (2004). Mimari Fotogrametri Alanındaki Çağdaş Gelişimlerin Değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(1).
87. 87. Schenk, T. (2005). Introduction to Photogrammetry. The Ohio State University, Columbus, 106(1), 1.
88. 88. Herban, S., Costantino, D., Alfio, V. S., & Pepe, M. (2022). Use of Low-Cost Spherical Cameras for the Digitisation of Cultural Heritage Structures Into 3D Point Clouds. Journal of Imaging, 8(1), 13.
89. 89. Kaya, Y., Yiğit, A. Y., Ulvi, A., & Yakar, M. (2021). Arkeolojik Alanların Dokümantasyonununda Fotogrametrik Tekniklerinin Doğruluklarının Karşılaştırmalı Analizi: Konya Yunuslar Örneği. Harita Dergisi, 165, 57-72.
90. 90. Uslu, A., & Uysal, M. (2017). Arkeolojik Eserlerin Fotogrametri Yöntemi ile 3 Boyutlu Modellenmesi: Demeter Heykeli Örneği. Geomatik, 2(2), 60-65.
91. 91. Uslu, A., Polat, N., Toprak, A. S., & Uysal, M. (2016). Kültürel Mirasın Fotogrametrik Yöntemle 3B Modellenmesi Örneği. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 8(2), 165-176.
92. 92. Senol, H., Erdogan, S., Onal, M., Ulukavak, M., Memduhoglu, A., Mutlu, S., et al. (2017). 3D Modeling of a Bazaar in Ancient Harran City Using Laser Scanning Technique. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing Spatial Information Sciences, 42, 99-101.
93. 93. Zeybek, M., & Kaya, A. (2020). Tarihi Yığma Kiliselerde Hasarların Fotogrametrik Ölçme Tekniğiyle Incelenmesi: Artvin Tbeti Kilisesi Örneği. Geomatik, 5(1), 47-57.
94. 94. Yilmaz, H. M., Yakar, M., Gulec, S. A., & Dulgerler, O. N. (2007). Importance of Digital Close-Range Photogrammetry in Documentation of Cultural Heritage. Journal of Cultural Heritage, 8(4), 428-433.
95. 95. Yılmaz, M., & Uysal, M. (2015). Hava LiDAR Nokta Bulutunun Sayısal Yükseklik Modeli Doğruluğuna Etkisi. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 7(3), 15-20.
96. 96. Polat, N., & Uysal, M. (2016). Hava Lazer Tarama Sistemi, Uygulama Alanları ve Kullanılan Yazılımlara Genel Bir Bakış. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 16(3), 679-692.
97. 97. Apple (2024). iPad Pro 12.9. https://www.apple.com/tr/shop/buy-ipad/ipad-pro/12.9-inç-ekran-128gb-uzay-grisi-wifi. Accessed 11.10.2024.
98. 98. 3D Scanner App (2024). 3D Scanner App. https://apps.apple.com/us/app/3d-scanner-app/id1419913995. Accessed 11.10.2024.