Beyin ölümü ve organ bağışı konusunda tıp ve hukuk öğrencilerinin bilgi ve tutumları: farkındalık ve eğitimin etkisi
Öz
Amaç: Beyin ölümü tanısı ile organ nakli prosedürü yasalar ile düzenlenmiş önemli tıbbi durumlardandır. Amaç bu tıbbi durumlar ile ilgili geleceğin hekimleri ve hukukçularının bilgilerini ve tutumlarını tesbit etmek ve eğitimin bilgi ve tutumlara etkisini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu deneysel araştırmada Tıp Fakültesi klinik öncesi dönem ve Hukuk Fakültesi son sınıflarında okuyan öğrencilere ulaşıldı. Katılımcılara beyin ölümü ve organ bağışı hakkında bilgi, farkındalık ve tutumları değerlendiren bir anket uygulandı. Bir eğitim semineri verilip anket tekrarlandı.
Bulgular: Beyin ölümü ve organ nakli konusunda bilgileri Tıp Fakültesi öğrencilerinin %80'i medyadan, %69'u derslerden, Hukuk Fakültesi öğrencilerinin ise %91'i medyadan, %9'u derslerden edinmektedir. Her iki fakültede nakledilebilen organlar ve beyin ölümü tanısındaki komiteye dair bilgiler eğitim ile artmıştır. Kişilerin kendi beyanlarındaki dini inançlarının gücü arttıkça organ bağışında bulunma isteğinin anlamlı şekilde azaldığı dikkati çekmektedir. Her iki fakültede de yarıya yakın çoğunluk sağlık otoritelerinin beyin ölümü tanısı ve izlemi ile organ nakli ile ilgili bilgi ve tutumlarına karşı güveni belirtmektedir.
Sonuç: Eğitimin ön planda bilgiyi olmakla birlikte bazı tutumları da etkileyebildiği söylenebilir. Farkındalık çalışmalarında dini otoritelerin açıklamalarına da yer verilebileceği ve medyanın önemli bir araç olduğu akılda bulundurulmalıdır. Çalışma, beyin ölümü ve organ nakli ile ilgili prosedürlerin sıkı bir düzenlemesi olduğuna dair bilgilendirmelerin sağlıkçılar dahil toplumun her kesimi için ihtiyacını ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Yoktur
Etik Beyan
Çalışma için etik kurul onayı alınmıstır.
Kaynakça
- Arsava EM, Demirkaya Ş, Dora B, Giray S, Gökçe M, Güler A et al. Turkish Neurological Society - Diagnostic guidelines for brain death. Turk J Neurol. 2014;20:101-4.
- Greer DM, Kirschen MP, Lewis A, Gronseth GS, Rae-Grant A, Ashwal S et al. Pediatric and adult brain death/death by neurologic criteria consensus guideline. Neurology. 2023;101:1112-32.
- Türkiye Cumhuriyeti. 2238 Sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2238.pdf (Accessed 01.04.2026).
- KKTC İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli ile İlgili Kuralları Düzenleyen Yasa. https://www.mahkemeler.net/tuzuk/675-2021.pdf. (Accessed 01.04.2026).
- Wahlster S, Wijdicks EF, Patel PV, Greer DM, Hemphill JC 3rd, Carone M, et al. Brain death declaration: practices and perceptions worldwide. Neurology. 2015;84:1870-9.
- Lewis A, Liebman J, Bakkar A, Kreiger-Benson E, Kumpfbeck A, Shemie SD et al. Determination of brain death/death by neurologic criteria in countries in Asia and the Pacific. J Clin Neurol. 2020;16:480-90.
- Lim KJ, Cheng TTJ, Jeffree MS, Hayati F, Cheah PK, Nee KO et al. Factors influencing attitude toward organ and tissue donation among patients in primary clinic, Sabah, Malaysia. Transplant Proc. 2020;52:680-6.
- Irving MJ, Tong A, Jan S, Cass A, Rose J, Chadban S et al. Factors that influence the decision to be an organ donor: a systematic review of the qualitative literature. Nephrol Dial Transplant. 2012;27:2526-33.
- Gauher ST, Khehar R, Rajput G, Hayat A, Bakshi B, Chawla H et al. The factors that influence attitudes toward organ donation for transplantation among UK university students of Indian and Pakistani descent. Clin Transplant. 2013;27:359-67.
- Chen X, Wei W, Ai W. Organ donation: Key factors influencing the younger generation's decision-making in China. Front Public Health. 2023;11:1052875.