Yıl 2019, Cilt 43 , Sayı 1, Sayfalar 155 - 181 2019-06-25

ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI

Salih Köse [1]


    Bir milletin tarihinin, kültürünün, dilinin, dininin, gelenek ve göreneklerinin bir nevi aynası durumunda olan kişi adları, söz konusu milletin kültür haritasının çizilmesinde, söz varlığının ve ad verme geleneğinin belirlenmesinde büyük öneme sahiptir. Bu yüzden köklü bir ad verme geleneğine sahip olduğu bilinen Türklerin bu geleneklerinin tüm yönleriyle ortaya konması; bu geleneğin korunması amacıyla tarihin çeşitli dönemlerinde kullanılan kadın ve erkek adlarının tespit edilmesi ve bunların günümüzdeki adlarla köken, anlam, yapı ve veriliş sebepleri yönlerinden karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu amaçla çalışmamızda Sivas şer’iye sicillerinde geçen kadın adları köken, anlam, yapı ve veriliş sebepleri yönüyle ele alınarak günümüzde kullanılan kadın adlarıyla karşılaştırılmıştır. İnceleme sonucunda peygamber sevgisi ve din olgusunun kız çocuklarına ad vermede en etkili unsur olduğu, adların büyük bölümünün Arapça kökenli ve basit yapıda olduğu, aradan geçen iki yüzyıla rağmen bölgede ad verme geleneğinde büyük değişiklikler olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Şer’iye sicili, Sivas, kişi adları, kadın adları, antroponim
  • ACIPAYAMLI, Orhan; “Türk Kültüründe ‘Ad Koyma Folkloru’nun Morfoloji ve Fonksiyonel Yönlerden İncelenmesi”, IV. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, IV. Cilt: Gelenek, Görenek ve İnançlar, Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1992, s. 1-14. ARIKAN, Şeyma; 3 Numaralı Sivas Şer’iyye Sicili’nin (H. 1202-1203/M. 1787-1788) Transkripsiyon ve Değerlendirmesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2009. DİA; “Hoca”, İslam Ansiklopedisi, C XVIII. s. 186-187. Ed-Dûrî; “Bağdad”, İslam Ansiklopedisi, C IV. s. 425-433. ER, Nuray; 14 Numaralı Sivas Şer’iyye Sicili (H. 1241-1242/M. 1826-1827), Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2015. EROL, Aydil; Şarkılarla Şiirlerle Türkülerle ve Tarihi Örneklerle Adlarımız, Genişletilmiş ve Geliştirilmiş 2. Baskı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1992. GÜNAY, Umay; “Manas Destanı’ndaki Kadın Adları ile İlgili Bir Deneme”, Folkloristik, Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı, Ankara 1998. s. 49-61 KARAMANOĞLU, Mehmet Ali; 17 Numaralı Sivas Şer’iyye Sicili’nin Transkripsiyonu (1250-1251/ 1835-1836), Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2016. KAYASANDIK, Ahmet; “Türkçe Kişi Adları Bibliyografyası Denemesi”, JoSReSS, 5 (1), 2019. s. 57-90. KONUKÇU, Enver; “Bağdat Hatun”, İslam Ansiklopedisi, C IV. s. 444. KURT, Yılmaz; “Sivas Sancağında Kişi Adları”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, S. 4, 1993. s. 223-290. RAHMAN, S. A.; A Dictionary of Muslim Names (Tarihsiz) RÁSONY, Laszló; “Türklükte Kadın Adları”, TDAY Belleten 1963. s. 63-88. ŞAHİNGÖZ, Fatih; 9 Numaralı Şer’iyye Sicili’ne Göre Sivas. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2010. YALÇINKAYA, Betül; “Almanca ve Türkçe Ad Verme Gelenekleri”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 55-1, 2015. s. 363-379. www.kuran.diyanet.gov.tr/Tefsir (ET: 17.03.2019) www.nvi.gov.tr/PublishingImages/Lists/PageContents/EditForm/İllere%20Göre%20En%20Çok%20Kullanılan%20Ad%20İstatistiği.pdf (ET: 25.02.2019) www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_kisiadlari&view=kisiadlari (ET: 29.03.2019) Kaynak Kişiler Eyüp Yörük (KK 1): 1954 Sivas merkez Hıdırnalı köyü doğumlu, emekli. (GT: 13.03.2019) Şerife Yıldırım (KK 2): 1943 Sivas merkez Hıdırnalı köyü doğumlu, halen aynı köyde ikamet etmekte. (GT: 13.03.2019)
Birincil Dil tr
Bölüm Articles
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-1377-2387
Yazar: Salih Köse (Sorumlu Yazar)
Kurum: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { cumusosbil582255, journal = {Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1305-5143}, eissn = {1305-5143}, address = {}, publisher = {Cumhuriyet Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {43}, pages = {155 - 181}, doi = {}, title = {ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI}, key = {cite}, author = {Köse, Salih} }
APA Köse, S . (2019). ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 43 (1) , 155-181 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/issue/46333/582255
MLA Köse, S . "ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 (2019 ): 155-181 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/issue/46333/582255>
Chicago Köse, S . "ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 (2019 ): 155-181
RIS TY - JOUR T1 - ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI AU - Salih Köse Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 155 EP - 181 VL - 43 IS - 1 SN - 1305-5143-1305-5143 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI %A Salih Köse %T ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI %D 2019 %J Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1305-5143-1305-5143 %V 43 %N 1 %R %U
ISNAD Köse, Salih . "ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 / 1 (Haziran 2019): 155-181 .
AMA Köse S . ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 43(1): 155-181.
Vancouver Köse S . ŞER’İYYE SİCİLERRİNE GÖRE 19. YÜZYILDA SİVAS’TA KULLANILAN KADIN ADLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 43(1): 181-155.