Yıl 2019, Cilt 43 , Sayı 1, Sayfalar 182 - 206 2019-06-25

ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI

Ahmet Kütük [1]


19. yüzyıl sonlarında motorlu taşıtlar icat edilinceye kadar atlar, günlük hayatın tartışmasız en işlevsel aracı olmuştur. Sürat ve dayanıklılığı sebebiyle başta ulaşım olmak üzere savaş ve eğlence gibi işlerde kullanılan bu hayvanlar, modern öncesi toplumlarda sosyal hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Ata binme ve binicilikle ilgili hüner sergileme yeteneği ortaçağ halklarında bireyi görünür kılan en önemli vasıflardan biri olmuştur. At aynı zamanda sahibi için bir itibar ve asalet vesilesi olarak görüldüğü için önemsenmiştir. Bu yönüyle ortaçağ insanının en çok aradığı önemli bir ticari malzeme olarak öne çıkmıştır. Fakat atlar, ifa ettikleri hayati görevlerin yanında tarihsel süreçte yaygın bir kazanın da başat sebebi olmuştur. Attan düşerek ölme/yaralanma şeklinde ortaya çıkan bu kazalar ortaçağ kaynaklarındaki kesafetiyle dikkat çekmektedir. Kaynaklarda yer alan bu tür vakalara bakıldığında attan düşmenin oldukça muhtelif sebeplerden kaynaklandığı ve neticelerinin birbirinden farklı olduğu görülmektedir. Bu makalede bu kazaların yapısal özellikleri, meydana geliş sebepleri dönemin kaynaklarında yer alan farklı örnekler üzerinden irdelenmeye çalışılacaktır.

At, Attan Düşme, Savaş, Av, Çevgan
  • Agacanov, S. G., (2002). Oğuzlar, (Çev. Ekber N. Necef-Ahmet Annaberdiyev), İstanbul: Selenge Yayınları. Alinge, Curt, (1967). Moğol Kanunları, (Çev. Coşkun Üçok), Ankara: AÜHF Yayınları. Anna Kommena, (1996). Alexiad, (Anadolu' da ve Balkan Yarımadası'nda İmparator Alexios Komnenos Dönemi'nin Tarihi: Malazgirt’in Sonrası), (Çev. Bilge Umar), İstanbul: Inkılap Kitabevi. Anonim, (2013). Haçlı Tarihi, (Çev. Ergin Ayan), İstanbul: Selenge Yayınları. Anonim, (1995). Moğolların Gizli Tarihi, (Çev. Ahmet Temir), Ankara: TTK Yayınevi. Anonim, (1952). Selçukname, (Anadolu Selçukluları Devleti Tarihi III), (Neşr. ve Trc. F. Nafiz Uzluk), Ankara: Örnek Matbaası. Âşık Paşazade, (2003). Osmanoğulları’nın Tarihi, (Haz. Kemal Yavuz-M. A. Yekta Saraç), İstanbul: K Kitaplığı. Câhız, (2017). Türklerin Faziletleri, (Fezâilü’l Etrak), (Çev. Ramazan Şeşen), İstanbul: Yeditepe Yayınları. Cüveynî, Alaaddin Ata Melik, (2013). Tarih-i Cihan Güşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Ankara: TTK Yayınları. el-Bondarî, (1943). Zübdetü’n-Nusra fi Nuhfeti’l Usra (Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi,) (Çev. Kıvameddin Burslan), İstanbul: TTK Yayınları. el-Hüseynî, Sadruddin Ebu’l Hasan Ali İbn Nasır İbn Ali, (1999). Ahbarü’d Devleti’s-Selçukiyye, (Çev. Necati Lugal), Ankara: TTK Yayınları. Eroğlu, Muammer, (1997). Çevgan, İslam Ansiklopedisi, c. II, Eskişehir: MEB Yayınları, ss. 388-389. Firdevsî, (2009). Şahnâme, (Çev. Necati Lugal), İstanbul: Kabalcı Yayınevi. Georgios Akropolites, (2008). Vekayiname, (Çev. Bilge Umar), İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. Gregory Abu’l Farac (Barhabreus), (1999). Abu’l Farac Tarihi, (Çev. Ö. Riza Doğrul), c. I-II, Ankara: TTK Yayınları. Grousset, René, (1980). Bozkır İmparatorluğu: Attila/Cengiz Han/ Timur, (Çev. M. Reşat Uzmen), İstanbul: Ötüken Yayınları. Halıcı, Feyzi, (1993). Çevgan, Diyanet İslam Ansiklopedisi, c. VIII, İstanbul: TDV Yayınları, ss. 294-295. İbn Bibî, (2014). el-Evâmiru’l Alâ’iyye fi’l Umûri’l-Alâ’iyye, (Selçuknâme), (Çev. Mürsel Öztürk), Ankara: TTK Yayınları. İbn Kesir, Ebu’l Fida İsmail, (1994). El-Bidaye ve’n Nihaye, (Büyük İslam Tarihi), (Çev. M. Keskin), c. XI, İstanbul: Çağrı Yayınları. İbn Tağrıberdî, (2013). en-Nücumu’z Zahire, (Parlayan Yıldızlar), (Çev. Ahsen Batur), İstanbul: Selenge Yayınları. İbnu’l Cevzî, (2011). Mir’âtü’z-Zaman fi Tarihi’l Ayan (Selçuklular Kısmı), (Seçme, Tercüme ve Değerlendirme: Ali Sevim), Ankara: TTK Yayınları. İbnu’l Esir, İzzeddin Ebu’l Hasan Ali b. Muhammed, (1987). el-Kamil fi’t Tarih, c. VIII, IX, X, XI, XII, (Çev. Abdülkerim Özaydın-Ahmet Ağırakça), İstanbul: Bahar Yayınları. Kafalı, Mustafa, (1993). Cuci Han, Diyanet İslam Ansiklopedisi, c. VIII, İstanbul: TDV Yayınları ss. 78-79. Kaşgarlı Mahmud, (1985-1986). Divanü Lugat-it Türk Tercümesi, (Çev. Besim Atalay), c. I, III, Ankara: TDK Yayınları. Kesik, Muharrem, (2017). At Üstünde Selçuklular (Türkiye Selçuklularında Ordu ve Savaş), İstanbul: Timaş Yayınları. Keykâvus, (2006). Kâbusname, (Çev. Mercimek Ahmed-Sad. A. Özkırımlı), c. I, İstanbul: Tercüman Yayınları. Köprülü, M. Fuad, (1997). Kutb al-din Aybeg, İslam Ansiklopedisi, c. II, Eskişehir: MEB Basımevi, ss. 58-60. Köprülü, M. Fuad, (1991). Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu, Ankara: TTK Yayınları. Kretschmar, Marit, (1980). Pferd und Reiter im Orient (Untersuchungen zur Reiterkultur Vorderasiens in der Seldschukenzeit), New York: Olms Presse. Malouf, Amin, (1998). Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri, (Çev. M. Ali Kılıçbay), İstanbul: Telos Yayınları. Niketas Khoniates, (1995). Historia,(Ioannes ve Manuel Komnenos Devirleri), (Çev. Fikret Işıltan), Ankara: TTK Yayınları. Melikian-Chirvâni, Assadullah, (1970). Le roman de Varqe et Golšâh : Essai sur les rapports de l'esthétique littéraire et de l'esthétique plastique dans l'Iran pré-mongol, suivi de la traduction du poème, Arts Asiatiques, XXII, Paris: ss. 1-264. Merçil, Erdoğan, (2003). Cenibet ve Kullanılışına Dair Örnekler, Osmanlı Araştırmaları Dergisi, c. XXIII, ss. 133-144. Mirhand, (2015). Ravzatu’s Safa fi Sireti’l Enbiya ve’l Mülük ve’l Hulefa, (Tabakat-ı Selçukiyye), (Tercüme ve Notlar: Erkan Göksu), Ankara: TTK Yayınları. Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah, (2016). Camiu’d-Düvel (Selçuklular Tarihi), c. II, (Haz. Ali Öngül), İstanbul: Kabalcı Yayınları. Narşahî, Ebu Bekr Muhammed b. Cafer, (2013). Tarih-i Buhara, (Çev. Erkan Göksu), Ankara: TTK Yayınları. Ötemiş Hacı, (2009). Çengiz-name, (Çev. İlyas Kamalov), Ankara: TTK Yayınları. Özaydın, Abdülkerim, (1998). Abdülmelik b. Nuh b. Nasr, Diyanet İslam Ansiklopedisi c. I, ss. 271-272. Peacock, A. C. S., (2016). Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu, (Yeni Bir Yorum), (Çev. Zeynep Rona), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları. Reşidüddin Fazlullah, (2011). Câmi’ü’t Tevarih (Selçuklu Tarihi), (Çev. Erkan Göksu-H. Hüseyin Güneş), İstanbul: Selenge Yayınları. Sazak, Gözde, (2013). Varahşa Sarayı Duvar Resimleri, Tarih Dergisi, Sayı: 57, s. 1-23. Süryani Mihail, (1944). Vekayiname, (Türkçe çev. Hrant D. Andreasyan), [Basılmamış TTK Nüshası]. Turan, Osman, (1998). Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, İstanbul: Boğaziçi Yayınları. Turan, Osman, (1996). Selçuklular Zamanında Türkiye, İstanbul: Boğaziçi Yayınları. Üsame b. Münkiz, (2005). İbn Munkiz Haçlılara Karşı, (Çev. Selahaddin Hacıoğlu), İstanbul: Bordo-Siyah Yayınları.
Birincil Dil tr
Bölüm Articles
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-0092-5447
Yazar: Ahmet Kütük (Sorumlu Yazar)
Kurum: MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { cumusosbil582256, journal = {Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1305-5143}, eissn = {1305-5143}, address = {}, publisher = {Cumhuriyet Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {43}, pages = {182 - 206}, doi = {}, title = {ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI}, key = {cite}, author = {Kütük, Ahmet} }
APA Kütük, A . (2019). ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 43 (1) , 182-206 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/issue/46333/582256
MLA Kütük, A . "ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 (2019 ): 182-206 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/issue/46333/582256>
Chicago Kütük, A . "ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 (2019 ): 182-206
RIS TY - JOUR T1 - ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI AU - Ahmet Kütük Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 182 EP - 206 VL - 43 IS - 1 SN - 1305-5143-1305-5143 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI %A Ahmet Kütük %T ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI %D 2019 %J Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1305-5143-1305-5143 %V 43 %N 1 %R %U
ISNAD Kütük, Ahmet . "ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 / 1 (Haziran 2019): 182-206 .
AMA Kütük A . ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 43(1): 182-206.
Vancouver Kütük A . ORTAÇAĞDA MÜESSİF BİR KAZA: ATTAN DÜŞEREK ÖLME / YARALANMA VAKASI VE DETAYLARI. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 43(1): 206-182.