2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ

Volkan Yurdadoğ; Haşim Akça; Murat Albayrak

doi:10.35379/cusosbil.975444

2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ

Öz

İktisadın doğuşu kadar eskiye dayanan borçlanma kavramı özellikle küreselleşme hareketlerinin doruk noktasına ulaştığı günümüzde devletlerin önemli bir finansman kaynağı konumuna gelmiştir. Çoğu gelişmekte olan ülke gibi Türkiye de gelir gider dengesizliklerini kapatmada borçlanmaya sık sık başvurmuştur. 2000’li yıllardaki gerek yaşanan krizler gerekse son dönemdeki covid-19 pandemisinin de küresel çaptaki etkisiyle birlikte birçok ekonomik göstergede olduğu gibi borçlanma göstergelerinde de ciddi kötüleşmeler yaşanmıştır. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin mevcut sürdürülebilir borçlanma politikasını devam ettirebilmesi için gerek iç gerekse de dış borçlanması detaylı bir şekilde analiz edilmelidir. Bu analizi yaparken sadece borcun miktarı değil borcun milli gelire oranı, borç çevirme oranları, borcun vadesi, borcun maliyeti, borç senetlerinin kimlerin elinde bulunduğu ve kimler tarafından kullanıldığı, ödeme projeksiyonları, borcun döviz kompozisyonu gibi birçok göstergenin ele alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmada Türkiye’nin 2000 sonrası iç ve dış borç bileşenleri tüm yönleriyle ele alınmıştır. Çalışma sonucunda gerek iç gerekse de dış borç göstergelerinde 2000 sonrasında belli dönemlerde sağlanan istikrarın özellikle yaşanan krizlerin ardından ve covid-19 pandemi sürecinde bozulmaya başladığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akdemir, T. ve Yeşilyurt, Ş. (2017). Borç etiği ve borç etiği perspektifinden Osmanlı Devleti’nde dış borçlar. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 379-405.
Bayır, M. (2020). Dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(20), 382-395.
Berkay, F. ve Ağcakaya, S. (2017). Türkiye’de kamusal açıkların finansmanında iç ve dış borç tercihi: 1990-2015 dönemi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 1-20.
Bi, H., Shen, M. W. & Yang, M. S. C. S. (2014). Fiscal limits, external debt, and fiscal policy in developing countries (No. 14-49). International Monetary Fund.
Bilginoğlu, M. A. ve Aysu, A. (2008). Dış borçların ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (31), 1-23.
Ceylan, S. ve Durkaya, M. (2017). Dış borç ve beşeri sermaye ilişkisi: Eğitim ve sağlık yatırımları açısından bir uygulama. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(1), 49-61.
Chaudhry, I. S., Iffat, S. & Farooq, F. (2017). Foreign direct ınvestment, external debt and economic growth: Evidence from some selected developing countries. Review of Economics and Development Studies, 3(2), 111-124.
Çakır, F. ve Ağcakaya, S. (2020). Türkiye’de kamu kesimi açıkları ve borçlanma ilişkisi üzerine ekonometrik bir analiz: 1990-2015. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 20(39), 101-123.

Çelik, S., ve T.B. Direkci, (2013). Türkiye'de 2001 krizi öncesi ve sonrası dönemler için dış borç ekonomik büyüme ilişkisi (1991-2010). Electronic Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(3), 111-135.
Çeliköz, Y. S. ve Yukacı, İ. (2016). Konsolide bütçe açıkları ve iç borç-dış borç ilişkisi: Türkiye örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(3), 478-504.
Dell’Erba, S., Hausmann, R., & Panizza, U. (2013). Debt levels, debt composition, and sovereign spreads in emerging and advanced economies. Oxford Review of Economic Policy, 29(3), 518-547.
Ejder, H. L. ve Aksoy, H. M. (2018). Türkiye’de 2000 sonrası iç borç yönetimi politikasının enflasyona etkisi. International Journal of Public Finance, 3(2), 135-160.
Erkan, Ç., Tutar, E., Tutar, F. ve Eren, M. V. (2012). Türkiye’nin dış borçlarının analizi (1980-2012). in International Conference on Eurasian Economies, http://www.avekon.org/papers/483.pdf (Erişim Tarihi: 07.11.2018).
Güngör, K. (2014). Avrupa Birliği ülkelerinde borç sorunu ve Türkiye. Ayrıntı Dergisi, 2(20), 61-66.
Hayaloğlu, P. (2015). Kırılgan beşli ülkelerinde finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Dinamik panel veri analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 131-144.
Kamacı, A. (2019). Yeni kırılgan beşli ülkelerinde gelir eşitsizliğinin ekonomik büyümeye etkileri. Fiscaoeconomia, 3(3), 58-71.
Karaçor, Z. (2006). Öğrenen ekonomi Türkiye: Kasım 2000-Şubat 2001 krizinin öğrettikleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 379-391.
Koyuncu, F. T. ve Tekeli, S. (2010). 1990 sonrası dönemde Türkiye’de dış borç stoku üzerinde etkili olan ekonomik faktörlerin analizi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(1), 123-130.
Lerner, A. P.( (1943). Functional finance and the federal debt. Social Research, 10(1), s.38-51.
Lerner, A. P. (1944). Economics of control: Principles of welfare economics. Macmillan and Company Limited, New York.
Mahmud, U. E. (2018). External debt burden and management in the Third World: a Cross-country analysis of Nigeria and Indonesia. Social Sciences, 5(1), 153-166.
Mete, M., Pekmez, G. ve Kıyançiçek, C. (2016). 2008 Finans kirizinin kırılgan sekizliler üzerindeki etkisi: Teorik bir inceleme. Electronic Journal of Social Sciences, 15(57), 689-709.
Nart, E. Ç. (2015). Dış borç yönetimi açısından finansal kriz riski. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(2), 71-85.
Qian, X. & Steiner, A. (2017). International reserves and the maturity of external debt. Journal of International Money and Finance, 73, 399-418.
Shittu, W. O., Hassan, S. & Nawaz, M. A. (2018). The nexus between external debt, corruption and economic growth: evidence from five SSA countries. African Journal of Economic and Management Studies, 9(3), 319-334.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2021a). Yıllar Bazında Genel Devlet İstatistikleri https://www.sbb.gov.tr/yillar-bazinda-genel-devlet-istatistikleri/ (Erişim tarihi: 05.05.2021)
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı (2021a). Kamu Finansmanı İstatistikleri. https://www.hmb.gov.tr/kamu-finansmani-istatistikleri (Erişim tarihi: 05.05.2021)
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı (2021b). Kamu Borç Yönetimi Raporu Nisan 2021, No:189. https://www.hazine.gov.tr/kamu-finansmani-raporlari (Erişim Tarihi:04.05.2021).
T.C. Merkez Bankası (2021). Ödemeler Dengesi İstatistikleri. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Odemeler+Dengesi+ve+Ilgili+Istatistikler/Uluslararasi+Rezervler+ve+Doviz+Likiditesi/Veri+%28Tablolar%29/ (Erişim Tarihi: 04.05.2021).
Takım, A. (2012). Dış finansal liberalleşme sonrası Türkiye'nin dış borç dinamiğindeki değişmeler: bir literatür araştırması. Sosyoekonomi, 18(18), 23-44.
Topuz, S. G. (2021). Türkiye’de bütçe açığı, kamu iç borcu ve gelir eşitsizliği ilişkisi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 8(1), 75-90.
Türkal, H. (2020). Borç yönetimi: Türkiye üzerine bir inceleme. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 151-163.
Ulusoy, A. (2017). Devlet borçlanması. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
Ulusoy, A. ve Erdem, H. F. (2014). İç borçlanma ve enflasyon etkileşimi: Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(22), 122-135.
Vargas, O. R., Ramos-Escamilla, M. & García, L. (2016). Human rights and external debt: case study Spain. Economía Informa, 396, 3-33.
WB, IMF, BIS & OECD (1988). External debt: Definition, statistical coverage and methodology: a Report. International Working Group on External Debt Statistics, http://documents.worldbank.org/curated/en/193061468782370806/pdf/multi-page.pdf (Erişim Tarihi: 07.11.2018).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Volkan Yurdadoğ
0000-0002-7492-288X
Türkiye

Haşim Akça
0000-0002-5603-8636
Türkiye

Murat Albayrak ^*
0000-0003-2375-1117
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

8 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 30 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.35379/cusosbil.975444

IZ

https://izlik.org/JA99NK59NH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yurdadoğ, V., Akça, H., & Albayrak, M. (2021). 2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(3), 88-101. https://doi.org/10.35379/cusosbil.975444

AMA

1.Yurdadoğ V, Akça H, Albayrak M. 2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;30(3):88-101. doi:10.35379/cusosbil.975444

Chicago

Yurdadoğ, Volkan, Haşim Akça, ve Murat Albayrak. 2021. “2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30 (3): 88-101. https://doi.org/10.35379/cusosbil.975444.

EndNote

Yurdadoğ V, Akça H, Albayrak M (01 Aralık 2021) 2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30 3 88–101.

IEEE

[1]V. Yurdadoğ, H. Akça, ve M. Albayrak, “2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 3, ss. 88–101, Ara. 2021, doi: 10.35379/cusosbil.975444.

ISNAD

Yurdadoğ, Volkan - Akça, Haşim - Albayrak, Murat. “2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30/3 (01 Aralık 2021): 88-101. https://doi.org/10.35379/cusosbil.975444.

JAMA

1.Yurdadoğ V, Akça H, Albayrak M. 2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;30:88–101.

MLA

Yurdadoğ, Volkan, vd. “2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 3, Aralık 2021, ss. 88-101, doi:10.35379/cusosbil.975444.

Vancouver

1.Volkan Yurdadoğ, Haşim Akça, Murat Albayrak. 2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2021;30(3):88-101. doi:10.35379/cusosbil.975444

2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ

2000 SONRASI DÖNEMDE TÜRKİYE’NİN İÇ VE DIŞ BORÇ YAPISININ ANALİZİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Does Public Debt and Investments Create Crowding-out Effect in Turkey? Evidence from ARDL Approach

TÜRKİYE’DE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR DIŞ BORCUNUN GELİR DAĞILIMI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: FOURİER ADL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ

DIŞ BORÇ VE CARİ İŞLEMLER DENGESİNİN EKONOMİK İSTİKRAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Evaluation of Public Debt Management Practices in Turkey From A Historical Perspective