Küçük Ölçekli Balıkçılığın Sosyo-Ekonomik Yapısı: Ordu İli Örneği

Öz

Bu çalışma, 2024 yılında, Türkiye'nin Doğu Karadeniz sahilinde bulunan Ordu ilinin kıyı şeridinde yer alan Gülyalı, Altınordu, Perşembe, Fatsa ve Ünye ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, küçük ölçekli balıkçıların sosyo-demografik/ekonomik özellikleri ile balıkçılık faaliyetlerinin ekonomik analizi değerlendirilmiştir. Bu amaçla veriler, küçük ölçekli balıkçılık faaliyetinde bulunan 100 balıkçı ile yüz yüze görüşülerek elde edilmiştir. Balıkçıların yaşlarının 30-68 arasında değiştiği, %47’sinin ilkokul mezunu olduğu, %73’ünün sadece balıkçılıktan gelir sağladığı, %89’unun sahibi olduğu evde ikamet ettiği, %55’inin kendine ait bir arabası olduğu tespit edilmiştir. Ordu ili küçük ölçekli balıkçıların tekne boylarının çoğunluğunun (%52) 5.0-7.9 m arasında olduğu, ortalama tekne sermayesinin 1.340.000,00 TL olduğu, yapılan masraflar içerisinde akaryakıt ve yağ giderlerinin önemli bir kısmı oluşturduğu ve %22 ile çoğunluğun 50.001-100.000 TL arasında akaryakıt ve yağ giderinin olduğu tespit edilmiştir. Balıkçıların çoğunluğunun (%63), günümüz ekonomik koşullarına bağlı olarak masrafların artmasından dolayı balıkçılık gelirinden memnun olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik yapı
• Küçük ölçekli balıkçılık
• Ordu

The Socio-economic structure of small-scale fishing: Example of Ordu Province

Öz

This study was carriet oud in 2024 in Gülyalı, Altınordu, Perşembe, Fatsa and Ünye districts of Ordu province located on the coastline of the Eastern Black Sea coast of Turkey. In the study, socio-demographic/economic characteristics of small-scale fishermen and economic analysis of fishing activities were evaluated. For this purpose, data were obtained by face-to-face interviews with 100 fishermen engaged in small-scale fishing activities. It was determined that the age of the fishermen ranged between 30-68 years, 47% were primary school graduates, 73% earned income only from fishing, 89% lived in the house they owned, and 55% had a car of their own. It was determined that the majority (52%) of the small-scale fishermen in Ordu province had boat lengths between 5.0-7.9 m, the average boat capital was 1.340.000,00 TL, fuel and oil expenses constituted an important part of the expenses and the majority with 22% had fuel and oil expenses between 5.0001-100.000 TL. It was determined that the majority of the fishermen (63%) were not satisfied with their fishing income due to the increase in expenses due to today's economic conditions.

Anahtar Kelimeler

• Economic structure
• Small-scale fishing
• Ordu

Kaynakça

1. Algül Karadaş, P., Kılıç, S. (2025). Türkiye'nin Ege ve Akdeniz Kıyılarındaki Sardalya Balıkçılığının Sosyo-Ekonomik Yapısı ve Karşılaşılan Sorunlar. Eurasian Journal of Agricultural Economics, 5(2): 89-109.
2. Alıçlı, Z.T., Doğan, K., Altunay, M.A. (2019). Marmara Ereğlisi (Tekirdağ) küçük ölçekli balıkçılık faaliyeti ve balıkçıların sosyo-ekonomik yapısının analizi. Aquatic Research, 2(4): 200-210. https://doi.org/10.3153/AR19019
3. Atay, B. (2020). Hatay ili küçük ölçekli balıkçılığının durumu. Yüksek Lisans Tezi, İskenderun Teknik Üniversitesi, Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, İskenderun.
4. Ayyıldız, M., Balık, İ. (2019). Yalova İli’nde Deniz Balıkçılığı ve Balıkçıların Sosyo-ekonomik Yapısı. Kent Akademisi, 12 (38): 288-298.
5. Birkan, R. (2019). Ege Denizi Küçük Ölçekli Balıkçılığının Sosyo-Ekonomik Açıdan Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
6. Çalık, S., Erdoğan Sağlam, N. (2015). The Determination of Socio-Economic Structure of Small-Scale Fishery in Ordu. Turkish Journal of Maritime and Marine Sciences, 1(2): 107-113.
7. Çiftçi, M. (2019). İstanbul İli Küçük Ölçekli Balıkçılık Profili Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
8. EC. (2019). The Common https://ec.europa.eu/fisheries/cfp_en. Fisheries Policy (CFP).

9. Elbek, A.G., Oktay E., Saygı, H. (2013). Su Ürünlerinde İstatistik. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Yayın No. 19, Ders Kitabı Dizin No. 6, ISBN 978-605-338-024-5, Bornova, İzmir, 290 s.
10. Erdem, M. (2006). Muğla İli (Güney Ege) Kıyı Alanı Yönetimi ve Balıkçılık. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 23(1/3): 417-420.
11. Erdoğan Sağlam, N., Karadal, E. (2016). Akdeniz Bölgesi Sahil Şeridi Deniz Balıkçılığının Sosyoekonomik Yapısı. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 12(2): 158-169.
12. FAO, (2019). Small-scale Fisheries, http://www.fao.org/fishery/ssf/en.
13. Göktürk, D., Deniz, T., Ateş, C. (2016). A case study on catch characteristics of European hake gillnet fishery in the southern Sea of Marmara, Turkey. Cahiers De Biologıe Marine, 57(4), 343-354.
14. Guyader O., Berthou P., Koutsikopoulos C. (2013). Small scalefisheries in Europe: A comparative analysis based on a selection of case studies, Fisheries research, 140:1-13. https://doi.org/10.1016/j.fishres.2012.11.008.
15. Güngör, G., Güngör, S.Ş., Özen, H. (2007). Marmara denizi balıkçılığının sosyo-ekonomik yapısı ve deniz ürünleri pazarlaması: Tekirdağ ili sahil şeridi örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(3): 311-325.
16. Karakuş, Y. (2015). Avrupa Birliği’nde Küçük Ölçekli Balıkçılığın Sosyo-Ekonomik Durumu, Yönetimi ve Türkiye ile Karşılaştırılması. AB Uzmanlık Tezi, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, Ankara.
17. Kıral, T., Kasnakoğlu, H., Tatlıdil, F.F., Fidan, H., Gündoğmuş, E. (1999). Tarımsal Ürünler İçin Maliyet Hesaplama Metodolojisi ve Veri Tabanı Rehberi, Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitiüsü Yayın No:37, Ankara.
18. Macfadyen, G., Nasralla, A.M., Alkenawy, D.A.R., Fathi, M., Hebicha, H., Diab, A.M., Hussein, S.M., Abouzeid, R.M., Elnaggar, G. (2011). Value-chain analysis of Egyptian aquaculture, Aquaculture, 18-27: 362-363.
19. Maynou, F., Morales-Nin, B., Cabanellas-Reboredo, M., Palmer, M., García, E., Grau, A. M. (2013). Small-scale fishery in the Balearic Islands (W Mediterranean): A socio-economic approach. Fisheries research, 139: 11-17.
20. Mutlu, C., Uncumusaoğlu, C.M., Verep, B. (2018). Giresun’un Balıkçılık Faaliyetlerinin Ekonomik Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 8 (1): 87-97.
21. Öztürk, S., İbik, T. (2023). Balıkçılık Sektörünün Ülke Ekonomisine Ekonomik Etkileri: Türkiye’de Balıkçılık Sektörünün Sorunları ve Moritanya’ya Balıkçı Göçlerinin Değerlendirilmesi. Econharran Harran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2): 48-61.
22. Özyurt, R. (2013). Orta ve Doğu Karadeniz Bölgelerinde yapılan küçük ölçekli/artisanal balıkçılığın sosyo-ekonomik durumu. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
23. Sarıözkan, S. (2016). Türkiye’de Balıkçılık Sektörü ve Ekonomisi. Turkish Journal of Aquatic Sciendec, 31 (1): 15-22.
24. Sudarmo, A. P., Baskoro, M. S., Wiryawan, B., Wiyono, E. S., Monintja, D. R. (2015). Social economics characteristics of coastal small-scale fisheries in Tegal City, Indonesia. International Journal of Scientific & Technology Research (IJSTR), 4(1): 85-8.
25. Sümbüloğlu, V., Sümbüloğlu, K. (2005). Klinik ve Saha Araştırmalarında Örnekleme Yöntemleri ve Örneklem Büyüklüğü. Hatiboğlu Yayınları, Yayın No: 91, Ankara, 215s.
26. Şahin, E., Özekinci, U. (2020). Küçük Ölçekli Balıkçılığın Sosyo-Ekonomik Durumu, Çanakkale (Kuzey Ege), Türkiye. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries, 3 (1): 19-26.
27. Şensoy, E., Erdoğan Sağlam, N., Samsun, S. (2025). Ordu Bölgesi Küçük Ölçekli Balıkçılığın Av Gücü ve Ekonomik Yapısının İncelenmesi. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 11(2): 162-171. https://doi.org/10.58626/menba.1603565.
28. TEPGE (2024). Su Ürünleri Ürün Raporu. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Yayın No 403, ISBN: 978-625-97549-7-0, Ankara, 24 s.
29. TÜİK (2025). Su Ürünleri İstatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu, https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=97&locale=tr (Erişim tarihi: 10.06.2025).
30. Tzanatos, E., Dimitriou, E., Papaharisis, L., Roussi, A., Somarakis, S., Koutsikopoulos, C. (2006). Principal socio-economic characteristics of the Greek small-scale coastal fishermen. Ocean & Coastal Management, 49(7-8): 511-527.
31. Uzmanoğlu, S., Soylu, M. (2006). Karasu (Sakarya) Bölgesi Deniz Balıkçılarının Sosyo-Ekonomik Yapısı. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, (1/3): 515-518.
32. Ünal, V. (2002). Trol balıkçılığında yatırımın karlılık analizi, Foça (Ege Denizi). E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 19 (3-4): 411–418.
33. Ünal, V., Ulman, A. (2020). The current state and challenges facing the small-scale fisheries of Turkey. (Edt: Pascual Fernandez, J.J., Pita, C.B., Bavinck, M.) Small-Scale Fisheries in Europe: Status, Resilience, and Governance. MARE Publication Series, ISSN 2212-6260, ISBN 9783-030-37370-2, Springer, 610 p.
34. Yağlıoğlu, D. (2013). Akçakoca (Batı Karadeniz) balıkçılığı ve balıkçıların sosyo-ekonomik analizi. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 9 (1): 35-42.
35. Yücel, Ş. (2006). Orta Karadeniz Bölgesi Balıkçılığı ve Balıkçıların Sosyo-Ekonomik Durumu. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, (1/3): 529-532.