KKTC’de Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerine Yönelik Veli Algıları

Öz

Çocukların din eğitiminde belirleyici olan velilerin, DKAB dersine ilişkin beklenti ve tutumlarını incelemek, dersin toplumsal ihtiyaçları karşılama düzeyini anlamak açısından önem arz etmektedir. Bu araştırmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ortaokullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersine giren öğrencilerin velilerinin DKAB dersine yönelik tutum, beklenti ve algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini KKTC ortaokullarında DKAB dersi gören öğrencilerin velileri oluştururken, örneklemini ise KKTC’nin altı farklı ilçesinden 365 öğrenci velisi oluşturmuştur. Araştırma, nicel verilerin açık uçlu sorularla desteklendiği betimsel tarama deseninde kurgulanmıştır. Araştırmanın verileri; demografik bilgiler, 20 sorudan oluşan anket formu ve anket formunun sonunda yer alan açık uçlu veli görüşlerinden ortaya çıkan verilerden elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistiksel analizlerden (yüzde, frekans, t-testi ve ANOVA) yararlanılmıştır. Anket formunun sonunda yer alan açık uçlu sorudan elde edilen nitel veriler ise betimsel analizine tabi tutulmuş; bu veriler nicel bulguları desteklemek ve detaylandırmak amacıyla kullanılmıştır. Araştırma sonuçları öğrenci velilerinin; DKAB dersini önemli bir ders olarak değerlendirdiklerini, DKAB dersinin öğrenciler üzerinde olumlu etkilerinin olduğunu, DKAB dersinin okullarda zorunlu olarak uygulanması gereken bir ders olduğunu, DKAB dersinin daha çok temel İslami bilgileri içerdiğini ve dersin öğrencilerin ahlaki gelişimlerine katkı sağladığını ortaya koymuştur. Araştırmada KKTC’deki öğrenci velilerine göre DKAB dersinin topluma katkısı açısından ahlaki değerleri bireylere kazandıran önemli bir yönünün de olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuca paralel olarak velilerin DKAB dersinden en fazla ahlaki ve evrensel değerlerin kazandırılması yönünde beklentileri bulunmaktadır. KKTC’de DKAB dersi önemli ölçüde veliler tarafından olumlu kabul görmekle birlikte, derste farklı dinlere de yer verilmesi, ders süresinin arttırılması, öğretmenlerin üslup ve akademik anlamda kendilerini geliştirmeleri gerektiği gibi bazı önerilere de yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Din eğitimi
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• KKTC
• Veli Görüşleri
• Ahlak Eğitimi

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik onayı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından 07.01.2021 tarih ve 2021-01 toplantı numarasıyla verilmiştir.

Parental Perceptions Regarding Religious Culture and Moral Education Lessons in the TRNC

Öz

Examining the expectations and attitudes of parents, who are decisive in children's religious education, regarding the DKAB class is important for understanding the extent to which the class meets societal needs. This study aims to determine the attitudes, expectations, and perceptions of parents of students taking Religious Culture and Moral Education (DKAB) classes in secondary schools in the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC). The population of the study consists of parents of students taking DKAB classes in secondary schools in the TRNC, while the sample consists of 365 student parents from six different districts of the TRNC. The research was designed using a descriptive survey design where quantitative data were supported by open-ended questions. The data for the research were obtained from demographic information, a questionnaire consisting of 20 questions, and data obtained from open-ended parental opinions at the end of the questionnaire. Descriptive statistical methods (percentage, frequency, t-test, and ANOVA) were used in the analysis of quantitative data. Qualitative data obtained from the open-ended question at the end of the questionnaire were subjected to descriptive analysis; These data were used to support and elaborate on the quantitative findings. All the obtained data were synthesized and interpreted in the results and discussion section in conjunction with the literature. The research results revealed that student parents consider the Religious Culture and Ethics (DKAB) course to be an important course, that it has positive effects on students, that it should be a mandatory course in schools, that it mainly contains basic Islamic knowledge, and that it contributes to the moral development of students. The research also revealed that, according to student parents in the TRNC, the DKAB course has an important aspect in terms of its contribution to society by instilling moral values in individuals. In parallel with this result, parents' expectations from the DKAB course are primarily focused on instilling moral and universal values. While the DKAB course is largely positively received by parents in the TRNC, some suggestions were also made, such as including different religions in the course, increasing the course duration, and improving teachers' style and academic skills.

Anahtar Kelimeler

• Religious education
• Religious Culture and Moral Knowledge
• TRNC
• Parental Opinions
• Moral Education

Etik Beyan

Ethical approval of this study was given by Eskişehir Osmangazi University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Committee with the date 07.01.2021 and meeting number 2021-01.

Kaynakça

1. Atalay, Talip. “Fethinden 1959 Yılına Kadarki Dönemde Kıbrıs’ta Vakıf Eğitim İlişkisine Genel Bir Bakış”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2000), 273-301.
2. Atalay, Talip. Geçmişten Günümüze Kıbrıs İdari Yapılanma ve Din Eğitimi. Konya: Mehir Vakfı Yayınları, 2003.
3. Atalay, Talip. Kuzey Kıbrıs’ta Yaygın Din Eğitimi ve Cami Hizmetleri –Kurumsal Yapılanma ve Din Görevlilerinin Rolü. İstanbul: Seçil Ofset, 2007.
4. Atalay, Talip. “Öğretmen ve Müfredat Ekseninde KKTC’de Örgün Din Öğretimi”. Değerler Eğitimi Dergisi 7-8 (2004), 7-39.
5. Bademci, Vahit. “Güvenirlik”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 6/2 (2019), 373-385.
6. Celep, Cevat vd. “Aday Öğretmenlerin Atanma Odakları”. VIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Bilimsel Çalışmaları. 1/569-575. Trabzon: y.y., 2000.
7. Creswell, John W. Karma Yöntem Araştırmalarına Giriş. çev. Mustafa Sözbilir. Ankara: Pegem Akademi, 2021.
8. Çakmak, Fatih. Velilerin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Programına Yönelik Tutumlarını Etkileyen Faktörler. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2007.

9. Çınar, Fatih. “İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programına Yönelik Öğretmen Görüşleri”. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi 3/5 (2012), 13-36.
10. Çiftçi, Harun. Ortaokul, Din Ahlak ve Değerler Alanı Seçmeli Derslerinin Öğretmen, Öğrenci ve Veli Görüşleri ile Değerlendirilmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017.
11. Ermiş, Hacı. Kuzey Kıbrıs Türk Toplumunda Sosyal ve Dinî Hayat (Mesarya Örneği). Kayseri: Kimlik Yayınları, 2020.
12. Eroğlu, Selma. Türkiye’de Velilerin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinden Beklentileri, Derse Dair Eleştirileri ve Önerileri (12. Sınıf İstanbul Örneği). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
13. George, Darren ve Paul Mallery. SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 Update. 10. Baskı. Boston: Allyn & Bacon, 2010.
14. Gürbüz, Sait - Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yöntem-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 5. Basım, 2018.
15. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık, 1998.
16. Kaya, Zeki. “Eğitimin Psikolojik Temelleri”. Eğitime Giriş. ed. Özcan Demirel - Zeki Kaya - Kasım Kıroğlu. 69-90. Ankara: Pegem Akademi, 23. Basım, 2024.
17. KKTC MEB, KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı. 2020-2021 Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Eğitim İstatistikleri Yıllığı. Erişim 25 Nisan 2022. https://eohd.mebnet.net/?q=2021_Egitim_Istatistik_Yilligi
18. Nurçin, Volkan. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Örgün ve Yaygın Din Öğretimi Tartışmaları. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
19. Nurçin, Volkan. Kıbrıs’ta Din Eğitiminin Dönüşümü ve Türkiye’nin Etkileri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Doktora Tezi, 2019.
20. Şengil, Mustafa. Mavi Vatanın Kudüsü: Kıbrıs’ta Din ve Siyaset. İstanbul: Hikmetevi Yayınları, 2021.
21. Turan, E. Zehra. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Yeterlikleri: Veli Beklentileri”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 17/2 (Aralık2017), 185-204.
22. Tutar, Hasan - Erdem, Ahmet T. Örnekleriyle Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve SPSS Uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2020.
23. Uçak, H. Erva. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Kavram ve Kavram Öğretimi Sürecine İlişkin Görüşleri. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
24. Yürük, Tuğrul. “İlk ve Orta Öğretimde Din Öğretimi”. Din Eğitimi. ed. Recai Doğan - Remziye Ege. 113-139. Ankara: Grafiker Yayınları, 5. Basım, 2017.