Araştırma Makalesi

Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği

Cilt: 10 Sayı: 1 28 Ocak 2024
PDF İndir
TR EN

Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği

Öz

Bu çalışmada Samsun radyozonde istasyonu verileri ve Samsun Çarşamba Havalimanı havacılık rasatları kullanılarak, 2018-2022 yılları arası beş yıllık periyot için termodinamik indeks ve atmosferik kararlılık parametrelerinin oraj tahminindeki performansını analiz etmek amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan termodinamik indeks ve atmosferik kararlılık parametreleri; Showalter Index (SI), Lifted Index (LI), Severe Weather Threat Index (SWEAT), K-Index (KI), Totals Totals Index (TTI), Convective Available Potential Energy (CAPE), Convective Inhibition (CIN) ve Bulk Richardson Number (BRN)’dir. İndeks ve parametrelerin oraj olaylarını tahmin etme başarısını ölçmek için Probability of Detection (POD), False Alarm Ratio (FAR), Miss Rate (MR), Critical Success Index (CIS), Hiedke Skill Score (HSS) ve True Skill Score (TSS) gibi istatistiksel başarım testleri uygulanmıştır. Analizler R programlama dili ve Excel kullanılarak yapılmıştır. Sonuçlara göre; oraj tahmininde en başarılı indeks SI olurken, CAPE ve BRN parametrelerinin başarısı en düşük olmuştur. Tüm bu analizler sonucunda orajların çoğunluğunun yılın en sıcak aylarında ve günün en sıcak saatlerinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu durum orajların çoğunluğunun ısınma nedeniyle gerçekleştiğini gösterir. Bazı olaylarda indeks ve parametreler oraj oluşumu için belirlenen eşik değerine dahi ulaşamamıştır. İndeks ve parametrelerin, eşik değerleri Samsun için optimize edildiği takdirde tahmin başarısının daha da artacağı ortadadır. Ayrıca bu indeks ve parametreleri tek başına kullanarak oraj tahmini yapmak yerine birden fazla indeks ve parametre değerlendirilerek yapılacak tahminler tutarlılığı artıracak ve daha doğru sonuçlar alınmasını sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arora, K., Ray, K., Ram, S., & Mehajan, R. (2023). The role of instability ındices in forecasting thunderstorm and non-thunderstorm Ddys across six cities in India. Climate, 11(1), Article 14. https://doi.org/10.3390/cli11010014
  2. Galway, J. G. (1956). The lifted index as a predictor of latent instability. Bulletin of the American Meteorological Society, 37(10), 528-529.
  3. George, J. J. (1960). Weather forecasting for aeronautics. Academic Press.
  4. Iowa State University. (2023, February 24) Environmental mesonet: ASOS-AWOS-METAR data. Iowa Environmental Mesonet. 24 Şubat 2023 tarihinde https://mesonet.agron.iastate.edu/request/download.phtml adresinden alındı
  5. Kosif, K. (2001). Samsun ilinde iklim trendleri. DSİ Teknik Bülteni, 98, 3-13.
  6. Koutavarapu, R., Umakanth, N., Madhav, B. T. P., Rao, M. C., & Shim, J. (2021a). Influence of thermodynamic indices during severe convection over Andaman Nicobar and Lakshadweep islands. Thalassas: An International Journal of Marine Sciences, 37, 593-619. https://doi.org/10.1007/s41208-021-00335-y
  7. Koutavarapu, R., Umakanth, N., Satyanarayana, T., Kumar, M. S., Rao, M. C., Lee, D. Y., & Shim, J. (2021b). Study of statistical estimated parameters using ERA5 reanalysis data over Khulna region during monsoon season. Acta Geophysica, 69(5), 1963-1978.
  8. Kunz, M. (2007). The skill of convective parameters and indices to predict isolated and severe thunderstorms. Natural Hazards and Earth System Sciences, 7(2), 327-342.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İklim Değişikliği Etkileri ve Uyarlama (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

3 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kaya, A. C., & Yavuz, V. (2024). Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 68-76. https://doi.org/10.21324/dacd.1328593
AMA
1.Kaya AC, Yavuz V. Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2024;10(1):68-76. doi:10.21324/dacd.1328593
Chicago
Kaya, Ahmet Can, ve Veli Yavuz. 2024. “Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 (1): 68-76. https://doi.org/10.21324/dacd.1328593.
EndNote
Kaya AC, Yavuz V (01 Ocak 2024) Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 1 68–76.
IEEE
[1]A. C. Kaya ve V. Yavuz, “Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği”, Doğ Afet Çev Derg, c. 10, sy 1, ss. 68–76, Oca. 2024, doi: 10.21324/dacd.1328593.
ISNAD
Kaya, Ahmet Can - Yavuz, Veli. “Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/1 (01 Ocak 2024): 68-76. https://doi.org/10.21324/dacd.1328593.
JAMA
1.Kaya AC, Yavuz V. Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2024;10:68–76.
MLA
Kaya, Ahmet Can, ve Veli Yavuz. “Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 10, sy 1, Ocak 2024, ss. 68-76, doi:10.21324/dacd.1328593.
Vancouver
1.Ahmet Can Kaya, Veli Yavuz. Termodinamik İndekslerin ve Atmosferik Kararlılık Parametrelerinin Oraj Hadiselerinin Tahmininde Performans Analizi: Samsun Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 01 Ocak 2024;10(1):68-76. doi:10.21324/dacd.1328593

Creative Commons License
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.