Araştırma Makalesi

Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi

Cilt: 11 Sayı: 2 27 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi

Öz

Can ve mal kaybına yol açan, oluşum sıklığı yüksek ve birçok faktörden etkilenerek meydana gelen heyelanların Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla duyarlılık analizlerin oluşturulması, olası heyelanların tahmininde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada Marmara Denizi’nin doğu kesimindeki Samanlı Dağları kütlesinin heyelan duyarlılık analizi Frekans Oranı (FO) ve Yapay Sinir Ağları (YSA) yöntemleri kullanılarak oluşturulmuştur. Araştırmada ilk olarak farklı heyelan veri tabanları, uydu görüntüleri ve arazi çalışmalarından elde edilen bilgiler kullanılarak heyelan envanteri üretilmiştir. Daha sonra jeoloji, eğim, göreceli rölyef, topografik nemlilik indisi (TWI), faylara mesafe, akarsulara mesafe, Normalleştirilmiş Fark Bitki İndisi (NDVI), topografik pürüzlülük indisi (TRI), yağış ve yollara mesafe parametreleri kullanılarak FO ve YSA yöntemleri ile sahanın heyelan duyarlılık analizi yapılmıştır. Samanlı Dağları heyelan duyarlılık sonuçları her iki yöntemde de 5 seviyeli olarak üretilmiştir. Modellerin doğruluk analizi için alıcı çalışma karakteristiği (ROC) kullanılmıştır. Frekans Oranı yöntemine göre çalışma sahasının %38’î çok düşük-düşük, % 43’ü orta, % 19’u yüksek-çok yüksek düzeyde heyelan duyarlılığını barındırmaktadır. YSA modeline göre ise çalışma sahasının %27’î çok düşük-düşük, % 45’i orta, % 27’i yüksek-çok yüksek düzeyde heyelan duyarlılığını sahiptir. Her iki modelde de heyelan duyarlılığın yüksek olduğu sahalar, Çınarcık-Yalova-Karamürsel arasındaki havzalarda, Gölcük-Karamürsel kıyı kuşağı ve İznik-Pamukova-Geyve-Arifiye hattında yoğunlaşmaktadır. Çalışma sahasında heyelanı tetikleyen temel parametreler ise tortul litolojik birimler, fay ve yollara yakınlık ile eğim değerleridir. Araştırmada ROC doğruluk modeline göre örneklem sahası olan Samanlı Dağları kütlesi kapsamında heyelan duyarlılık modellerinden YSA’nın FO’ya göre daha başarılı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ado, M., Amitab, K., Maji, A. K., Jasińska, E., Gono, R., Leonowicz, Z. & Jasiński, M. (2022). Landslide susceptibility mapping using machine learning: a literature survey. Remote Sensing, 14(13), Article 3029. https://doi.org/10.3390/rs14133029
  2. Akgün, A., Dağ, S., & Bulut, F. (2008). Landslide susceptibility mapping for a landslide-prone area (Findikli, NE of Turkey) by likelihood-frequency ratio and weighted linear combination models. Environmental Geology, 54, 1127–1143. https://doi.org/10.1007/s00254-007-0882-8
  3. Akıncı, H., Yavuz Özalp, A., & Temuçin Kılıçer, S. (2015). Coğrafi Bilgi Sistemleri ve AHP yöntemi kullanılarak planlı alanlarda heyelan duyarlılığının değerlendirilmesi: Artvin örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 1(1–2), 40–53. https://doi.org/10.21324/dacd.20952
  4. Akıncı, H., Doğan, S. & Kılıçoğlu, C. (2017). Landslide susceptıbılıty mapping of Canik (Samsun) dıstrıct usıng bayesıan probabılıty and frequency ratio models. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(3), 283–299. https://doi.org/10.15317/Scitech.2017.89
  5. Aleotti, P., & Chowdhury, R. N. (1999). Landslide hazard assessments: summary review and new perspectives. Bulletin of Engineering Geology and the Environment. 58, 21–44. https://doi.org/10.1007/s100640050066
  6. Ali, A. (2024). Landslide susceptibility mapping using modified frequancy ratio method in Correb area, South Wollo, North-Western Ethiopia. Discover Geoscience, 2, Article 45. https://doi.org/10.1007/s44288-024-00053-x
  7. Alvioli, M., Loche, M., Jacobs, L., Grohmann, C. H., Abraham, M. T., Gupta, K., Satyam, N., Scaringi, G., Bornaetxea, T., Rossi, M., Marchesini, I., Lombardo, L., Moreno, M., Steger, S., Camera, C. A. S., Bajni, G., Samodra, G., Wahyudi, E. E., Susyanto, N., & Rivera-Rivera, J. (2024). A benchmark dataset and workflow for landslide susceptibility zonation. Earth-Science Reviews, 258, Article 104927. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2024.104927
  8. Aydoğan, E., & Dağ, S. (2023). İstatistiksel Yöntemlerle Yukarı Karasu Havzası’nın Kuzeydoğu Bölümünün (Erzurum) Heyelan Duyarlılık Analizi. Türk Uzaktan Algılama ve CBS Dergisi, 4(1), 64–82. https://doi.org/10.48123/rsgis.1202140

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafi Bilgi Sistemleri, Doğal Afetler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

23 Mart 2025

Kabul Tarihi

16 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Uzun, M. (2025). Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 11(2), 538-556. https://doi.org/10.21324/dacd.1663672
AMA
1.Uzun M. Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 2025;11(2):538-556. doi:10.21324/dacd.1663672
Chicago
Uzun, Murat. 2025. “Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11 (2): 538-56. https://doi.org/10.21324/dacd.1663672.
EndNote
Uzun M (01 Temmuz 2025) Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11 2 538–556.
IEEE
[1]M. Uzun, “Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi”, Doğ Afet Çev Derg, c. 11, sy 2, ss. 538–556, Tem. 2025, doi: 10.21324/dacd.1663672.
ISNAD
Uzun, Murat. “Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11/2 (01 Temmuz 2025): 538-556. https://doi.org/10.21324/dacd.1663672.
JAMA
1.Uzun M. Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 2025;11:538–556.
MLA
Uzun, Murat. “Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 11, sy 2, Temmuz 2025, ss. 538-56, doi:10.21324/dacd.1663672.
Vancouver
1.Murat Uzun. Frekans Oranı ve Yapay Sinir Ağları Yöntemleri İle Samanlı Dağları Kütlesinde Heyelan Duyarlılık Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 01 Temmuz 2025;11(2):538-56. doi:10.21324/dacd.1663672

Cited By

Creative Commons License
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.