Kentlerde Yeni Yerleşim Alanlarının Gelişimi ve Katı Atık Sorunu: İzmit-Yahyakaptan Mahallesi Örneği

Öz

Türkiye’de zaman içinde artan nüfus ve diğer gelişmelere bağlı olarak yerleşme birimleri büyümüş, gelişmiş ve yayılmıştır. Cumhuriyetin ilanından itibaren Kocaeli ili İzmit ilçesinde sanayinin ve ticaretin gelişmesiyle birlikte yoğun iş göçü yaşanmış ve şehrin nüfusu artmıştır. 1950’li yıllardan bu yana nüfusu hızla artan şehrin en büyük sorunlarından biri konut sorunudur. Devlet ve özel sektör aracılığı ile yapılan konut yerleşimleriyle İzmit ilçesinin nüfus artışına dayalı konut sorunu çözülmeye çalışılmış; ancak 1999 Marmara Depremi ile konut sorunu farklı bir boyut almıştır. 1999 depremi sonrasında başlatılan çalışmalar ile İzmit ilçesinde yeni yerleşim alanları belirlenmiştir. Bu yerleşim alanlarının gelişimi 2000’li yıllardan itibaren hız kazanmıştır. Son yıllarda kentsel dönüşüm uygulamaları da yeni yerleşim alanlarının gelişimini tetikleyici bir unsur olmuştur. Yeni yerleşim alanlarının inşası ile bu alanların hem yüzölçümü hem de nüfusu artmış, alt ve üst yapı sorunları, çevre sorunları başta olmak üzere çeşitli sorunlar ortaya çıkmıştır. Gürültü, hava kirliliği, evsel atıklar, görüntü kirliliği yeni yerleşim alanlarında önemli çevre sorunlarını oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında İzmit ilçesi Yahyakaptan Mahallesi’nde nüfus artışı ve yeni yerleşim alanlarının oluşum nedenleri ortaya konulacak, konut tipolojileri ile konut kullanım ihtiyacı kıyaslanarak, yeni yerleşim alanının mahalle üzerindeki çevresel etkilerine dair bulgular verilecek ve bölgede artan yapılaşma ve nüfusa göre katı atık miktarı çevre mühendisliği açısından TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) verileri yıllık atık miktarı hesaplama yöntemlerine göre incelenerek evsel atık sorununa çözümler önerilecektir. 

Anahtar Kelimeler

• Çevre Kirliliği,İzmit,Kocaeli,Katı Atık,Katı Atık Yönetimi

Development of New Settlement Areas and Solid Waste Problem in Cities: Case Study on Izmit - Yahyakaptan Neighbourhood

Öz

In Turkey settlement units enlarged, developed and spread within time due to increasing population and other developments. Starting from the declaration of Turkish Republic, work immigration occurred to Kocaeli province (Izmit city) together with developing industry and trade and accordingly the population of the city increased. One of the most important problems of the city, population of which rapidly increases since 1950's is accommodation. The accommodation problem was tried to be solved by residents built by state and private sector but residential building problem gained a new dimension after the Marmara earthquake in year 1999. New areas of settlement were determined in Izmit city by the studies initiated after 1999 earthquake. The development of these settlement areas accelerated after 2000's. The urban conversion applications in recent years have also been a triggering effect for the development of settlement areas. Together with the construction of new settlement areas, cross sectional area and population of these areas increased and various problems appeared such as environmental, infrastructure and superstructure problems. Noise, air pollution, domestic wastes and visual pollution constitute the important problems in new settlement areas. Under the scope of this study, reasons of population increase and formation of new settlement areas in Izmit city, Yahyakaptan neighbourhood will be presented, findings about environmental effect of new settlement area on the neighbourhood will be submitted by comparing resident typologies and resident usage requirement and finally solid waste amount according to increasing settlements and population in the region will be examined from environmental engineering point of view, according to TUIK (Turkish Statistics Institution) annual waste amount calculation methods and solutions will be suggested for domestic waste problem.

Anahtar Kelimeler

• Environment Pollution,Izmit,Kocaeli,Solid Waste,Solid Waste Management

Kaynakça

1. Altunbaş H.D., (2004), Kentsel Katı Atıklar ve Yönetimi", Çevre Sorunlarına Çağdaş Yaklaşımlar: Ekolojik, Ekonomik, Politik ve Yönetsel Perspektifler, (C. Marin, U. Yıldırım, Ed. ), Beta, İstanbul, s: 103-124.
2. Bartone C.R., (1991), Institutional and management approaches to solid waste disposal in large metropolitan areas, Waste Management & Research, 9(6), 525-536.
3. Bartone C.R., (1997), Strategies for improving urban waste management: a view from the world bank, International Conference on Development and Environmental Impact, 21-23 September, Riyadh, Saudi Arabia.
4. Demirarslan D., (1997), Endüstri şehirlerinde orta gelir grubundaki insanların ihtiyacı olan toplu konutların iç mekân kullanım alanları standartlarına ilişkin sistem önerilerinin geliştirilmesi ve ülkemizden İzmit örneği, Doktora Tezi, MSÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
5. Demirarslan D., (2005), Yaşanan depremler sonrası acil barınma ihtiyacının karşılanması, Kocaeli Deprem Sempozyumu, Kocaeli, s.340-347.
6. Demirarslan K.O., (2005), Kentleşme ve çevre sorunları bağlamında katı atıklar ve Kocaeli örneği, Yüksek Lisans Tezi, KOÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
7. Güler Ç., Çobanoğlu Z., (1994), Tehlikeli atıklar, TC. Sağlık Bakanlığı Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi No:30, Ankara.
8. Palabıyık, H., (2001), Belediyelerde Kentsel Katı Atık Yönetimi: İzmir Büyükşehir Belediyesi Örneği, Doktora Tezi, DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

9. TUİK, 2013, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2013, http://www.tuik.gov.tr/VeriTabanlari.do?ust_id=109&vt_id=28, [Erişim 24 Temmuz 2016].
10. URL-1, (2015), http://www.tuik.gov.tr/ilGostergeleri/iller/KOCAELI.pdf, [Erişim 10 Eylül 2015].
11. URL-2, (2016), http://www.kocaeli.bel.tr/icerik/izmit/2415/19066, [Erişim 26 Temmuz 2016].
12. URL-3, (2015), https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5747.html, [Erişim 10 Eylül 2015].
13. URL-4, (2016), http://www.marka.org.tr/sayfa/1/2/kocaeli , [Erişim 26 Temmuz 2016].
14. URL-5, (2015), http://www.izmit.gov.tr/default_B0.aspx?content=329, [Erişim 13 Eylül 2015].
15. URL-6, (2015), http://www.nufusu.com/ilce/izmit_kocaeli-nufusu, [Erişim 14 Eylül 2015].
16. URL-7, (2016), http://www.kemalahmetaru.itu.edu.tr/aru.pdf, [Erişim 26 Temmuz 2016].
17. URL-8, (2015), http://www.kocaeli.bel.tr/icerik/izmit/2415/19066, [Erişim 10 Eylül 2015].
18. URL-9, (2016), http://kocaelikentkonseyi.org/upload/galeri/ALAEDD%C4%B0N-KO%C3%87-Modern-izmit.jpg, [Erişim 26 Temmuz 2016].
19. URL-10, (2015), http://keos.izmit.bel.tr/keos/, [Erişim 13 Eylül 2015].
20. URL-11, (2015), http://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/vizyon2023/csk/EK-4.pdf, [Erişim 24 Eylül 2015].
21. URL-12, (2016), http://www.marka.org.tr/uploads/files/ppkb/Kocaeli_At%C4%B1k_Envanteri.pdf, [Erişim 26 Temmuz 2016].
22. URL-13, (2015), http://www.kocaeligazetesi.com.tr/izmitte-bir-gunde-cikan-cop-miktari-638785h.htm, [Erişim 24 Eylül 2015].
23. URL-14, (2016), http://www.bizimkocaeli.com/haber/guncel/izmitin-copleri-icin-rekor-ihale/113954.html, [Erişim 26 Temmuz 2016].
24. URL-15, (2015), http://www.tuik.gov.tr/ilGostergeleri/iller/KOCAELI.pdf, [Erişim 24 Eylül 2015].
25. URL-16, (2016), http://www.haberturk.com/ekonomi/enerji/haber/853295-yeni-binalarda-bunu-yapmak-zorunlu-olacak, [Erişim 04 Ağustos 2016].
26. URL-17, (2016), http://www.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/12243.pdf, [Erişim 04 Ağustos 2016].
27. Yenice M., Doğruparmak Ş.Ç., Durmuşoğlu E., (2009), Kocaeli ili katı atık karakterizasyonu, Türkiye’de Katı Atık Yönetimi Sempozyumu, 15-17 Haziran, YTÜ, İstanbul.
28. Yıldız S., Döker M.F., (2016), İzmit şehrinin nüfus gelişimi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 32(2016), 33-47.