Ortadoğu Toz Kaynaklarının Tespiti ve Fırat-Dicle Nehir Havzası (Suriye-Irak) Tarım Alanları Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi
Öz
Çalışma, Ortadoğu’daki toz kaynaklarının tespit edilmesi ve bu
kaynakların oluşturduğu tehdidin Fırat ve Dicle nehirleri etkisi altındaki Irak
ve Suriye’deki tarım alanlarında meydana getireceği olası zararların
belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından Temmuz
2015 tarihinde Antalya/Türkiye’de uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı yazılım olan
Collect Earth metodolojisi kullanılarak, içinde Suriye ve Irak’ında yer aldığı
Ortadoğu bölgesinin 2000-2015 yılları arasındaki mevcut arazi örtü/kullanım
sınıfları, değişimleri, vejetasyon durumu incelenmiş ve sonuçları FAO
tarafından yapılmıştır. Açık kaynaklı ve
ücretsiz olan Collect Earth yazılımında yüksek çözünürlüklü uydu verisi içeren
Google Earth ve Bing Maps görüntüleri kullanılmaktadır. Aynı zamanda orta
çözünürlük ve global olan Modis, Landsat 7 ve 8 uyduları üzerinden üretilmiş
tüm veri setlerini kullanmamıza da olanak sağlamaktadır. SAIKU isimli
istatistik programı yardımıyla veri analizi yapılabilmekte ve rakamsal verilere
ulaşılabilmektedir. Bu çalışmada, Collect Earth yöntemi kullanılarak tüm
Ortadoğu bölgesi için oluşturulan veri seti üzerinden CBS kullanılarak toz
kaynakları bölgeleri risk seviye sınıfları haritası oluşturulmuştur. Risk
sınıfları haritasına göre Irak’ın toplam alanının %63,6’sı, Suriye’nin ise
toplam alanının %53,7’sinin üçüncü derece toz kaynak bölgelerinde yer aldığı
tespit edilmiştir. Bölge için son derece önemli olan yüzeysel su varlığı
alanlarının toz kaynakları bölgeleri risk seviye sınıflarına göre dağılımları
incelendiğinde, Irak’ın en fazla yüzeysel su varlığının %71,3 ile üçüncü derece
toz kaynak bölgelerinde yer aldığı tespit edilmiştir. Suriye’nin ise en fazla
su varlığı alanlarının sırasıyla %27,4 ve %25,9 ile dördüncü ve beşinci derece
toz kaynak bölgelerinde yer aldığı tespit edilmiştir. Ortadoğu’ya ilişkin
özellikle kum/kumul alanları, tarım alanları ve su varlığına ilişkin yapılan
sınıflandırma sonuçları yorumlanarak, özellikle Fırat
ve Dicle nehirleri etkisi altındaki Irak ve Suriye ölçeğinde değerlendirmeler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbari S., (2011), Dust storms, sources in the Middle East and economic model for survey it’s impacts, Australian. Journal of Basic and Applied Sciences, 5, 227-233.
- Al-Ansari N.A., Knutsson S., Ali A., (2012) Restoring the Garden of Eden, Iraq, Journal of Earth Science and Geotechnical Engineering, 2, 53-88.
- Alpert P., Kaufman Y.J., Shay-El Y., Tanre D., Silva A.D., Schubert S., Joseph J.H., (1998), Quantification of dust- forced heating of the lower troposphere, Nature, 395, 367–370.
- Bağcı H.R., Şengün M.T., (2012), Çöl Tozlarının Beşeri Çevre ve Bitkiler Üzerinde Etkileri, Marmara Coğrafya Dergisi Sayı: 24, Temmuz - 2012, İstanbul – ISSN:1303-2429, s. 409 – 433.
- Bastin J.F., Berrahmouni N., Grainger A., Maniatis D., Mollicone D., Moore R., Patriarca C., Picard N., Sparrow B., Abraham E.M., Aloui K., Ateşoğlu A., Attore F., Başsüllü Ç., Bey A., Garzuglia M., Garcia M.L.G., Groot N., Guerin G., Leastadius L., Lowe A., Momane B., Marchi G., Patterson P., Rezende M., Ricci S., Salcedo I., Diaz P., Alfonso S., Stolle F., Surappaeva V., Castrı R., (2017), The extent of forest in dryland biomes, Science, 356(6338), 635-638.
- Bennett C.M., McKendry I.G., Kelly S., Denike K., Koch T., (2006), Impact of the 1998 Gobi dust event on hospital admissions in the Lower Fraser Valley, British Columbia, Science of the Total Environment, 366, 918–925.
- Bontemps S., Defourny P., Bogaert E.V., Arino O., Kalogirou V., Perez J.R., (2009), Products Description and Validation Report, http://due.esrin.esa.int/files/GLOBCOVER2009_Validation_Report_2.2.pdf, [Erişim 25 Eylül 2017].
- ÇEM, (2017), Fırat-Dicle Nehir Havzası Arazi Değişiminin İzlenmesi Projesi ,T.C. Orman ve Su işleri Bakanlığı, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü, Ankara, 31s.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayhan Ateşoğlu
*
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Metin Tunay
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Saffet Yıldız
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
21 Aralık 2017
Kabul Tarihi
30 Mart 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 2
Cited By
Konya Kapalı Havzası Orman, Mera ve Tarım Alanlarının Değerlendirilmesi
Bartın Orman Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.24011/barofd.541386
