Orman Yangınlarının Kuzugöbeği Mantarının (Morchella spp.) Çoğalması Üzerine Etkilerinin Araştırılması: Giresun, Alucra Örneği
Öz
Türkiye’de her yıl binlerce hektar alanda etkili olan orman yangınlarından sonra yanan alanlarda birçok yeni bitki ve hayvan türü ortaya çıkmaktadır. Aynı şekilde yangınlardan sonra bölgede çok sayıda mantar türünün yoğun olarak ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu türlerden kuzugöbeği mantarı (Morchella spp.) fiyatı çok yüksek olmasına rağmen tüm dünyada sevilerek tüketilmektedir. Mantar toplayarak gelir temin eden yöre halkı nazarında kuzugöbeği mantarı potansiyel yüksek bir gelir kaynağıdır. Kuzugöbeği mantarlarının bazı türleri, orman yangınlarından sonra yanmış alanlarda toprak kimyasındaki ani değişiklikler, küçük dal ve yaprakların yanması sonucu oluşan kül birikmesi nedeniyle bol miktarda ortaya çıkar. Bu çalışmanın amacı, yanan ormanlık alanlarda toprak reaksiyonu (pH) ve organik maddeye bağlı olarak kuzugöbeği mantarının çoğalma potansiyelini belirlemektir. Sonuçlar, yangınla birlikte toprak pH'ının ve beraberindeki organik maddenin arttığını ve dolayısıyla kuzugöbeği mantarı çoğalmasının arttığını göstermiştir. Mantar, toprak pH değeri yüksek ve organik madde oranı düşük veya organik maddesi yüksek ve toprak pH değeri düşük topraklarda tek başına tespit edilmemiştir. Alanda yüksek toprak pH'sı ve yüksek organik madde birlikte bulunmalıdır. Orman yangınına maruz kalan ve mantarın bulunduğu alanların ortalama organik madde ve pH değerleri sırasıyla 7,25 ve 6,71 olarak bulunurken, aynı ekolojik özellikleri gösteren yanmamış orman alanının ortalama organik madde ve pH değerleri sırasıyla 5,65 ve 5.98 olarak bulunmuştur. Ülkemiz ormanlarında tahribata neden olan en önemli doğal afetlerden biri olan orman yangınlarının kuzugöbeği mantarı üretimi kapsamında da kullanılabileceği söylenebilir. Yanan alanlardaki mantar üretiminden elde edilen gelir, yerel orman köylülerinin gelirlerini artıracak ve sınırlı yıllık bütçelerine ek bir mali yardım sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- Alcañiz M., Outeiro L., Francos M., Úbeda X., (2018), Effects of prescribed fires on soil properties: A review, Science of the Total Environment, 613-614, 944-957.
- Anguiano A.C.R., Santoyo S., Reglero G., Rivas C.S., (2007), Radical scavenging activities, endogenous oxidative enzymes and total phenols in edible mushrooms commonly consumed in Europe, J Sci Food Agric, 87, 2272-2278.
- Apfelbaum S.I., Sams C.E., (1984), Ecology and control of reed canary grass (Phalaris arundinacea L.), Natural Areas Journal, 7(2), 69-74.
- Arora D., (1986), Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi. 2nd edition, Berkeley: Ten Speed Press, 959ss.
- Barnes S., Wilson A., (1998), Cropping of the French black morel: a preliminary investigation. Australia: Rural Industries Research and Development Corp. 98/44. 14 ss.
- Bilgili E., Usta Y., Coskuner K.A., Balcıoglu K., (2019), Amaçlı yakmaların mantar üretimi için saf çam ormanlarında kullanım potansiyeli, III. International Mediterranean Forest and Environment Symposium, Kahramanmaraş, ss. 202-205.
- Bozok F., Keskinkılıç İ., Akata İ., Yarar M., Taşkın H., (2020), Moleküler Yöntemlerin Kullanımı İle Türkiye Morchella (Kuzugöbeği) Genetik Çeşitliliğine Katkılar, Mantar Dergisi, 11(2), 142-157.
- Buscot F., Roux J., (1987), Association between living roots and ascocarps of Morchella rotunda, Transactions of the British Mycological Society, 89(2), 249-252.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Bülent Sağlam
*
0000-0001-5222-4610
Türkiye
Mustafa Aybar
0000-0002-3601-2551
Türkiye
Fatma Nur Yılmaz
0000-0002-4011-9378
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Temmuz 2021
Gönderilme Tarihi
17 Temmuz 2020
Kabul Tarihi
25 Ocak 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 2
