Diyarbakır İstasyonunda 1929–2016 Boyunca Tarihsel Kuraklığın Yenilikçi Şen Yöntemi ile Trend Analizi
Öz
Bir doğal afet olarak kuraklık; su temini, hidroelektrik üretimi, tarım ve sanayi gibi çeşitli sektörleri etkilemektedir. Su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması açısından, kuraklığın zamansal değişiminin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Diyarbakır ilindeki meteoroloji gözlem istasyonunda 1929-2016 yılları arasında ölçülmüş aylık toplam yağış verileri kullanılarak kuraklık analizi yapılmıştır. Kuraklık analizinden önce verilerin homojenliği kontrol edilmiştir. Kuraklığın belirlenmesinde, Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SYİ) yöntemi kullanılmış ve 1, 3, 6 ve 12 aylık zaman ölçeklerinde meydana gelen tarihsel kuraklık indis değerleri belirlenmiştir. Farklı zaman ölçeklerine göre hesaplanan kuraklık indis değerlerinin trendini belirlemek için Yenilikçi Şen Yöntemi (Innovative Trend Analysis-ITA) kullanılmıştır. Çalışmada, 1, 3, 6 ve 12 aylık zaman ölçekleri için en kurak periyodlar sırasıyla 8, 18, 21 ve 53 ay olarak belirlenmiştir. 1 aylık zaman ölçeğinde (SYİ-1) kurak dönem meydana gelme oranı %40 iken, diğer zaman ölçeklerinde bu değerin yaklaşık %50 olduğu, ayrıca üç aylık (SYİ-3), altı aylık (SYİ-6) ve 12 aylık (SYİ-12) için orta kurak ve üzeri kuraklık meydana gelme oranının %15-16.5 arasında değiştiği görülmüştür. Yenilikçi Şen Yöntemi ile kuraklık indislerinin trendi incelendiğinde ise, özellikle SYİ-12 için 0.8’den büyük indis değerlerinde zayıf bir azalma eğilimi, orta nemli sınıfa giren indis değerlerinde ise %5 üzerinde bir azalma eğilimi belirlenmiştir. Ayrıca, SYİ-12 değerlerinde -3 ve -3’ten küçük indis değerlerinin güçlü bir artış (%10 ve üzeri) eğilimi gösterdiği, yani aşırı kurak durumun son yıllarda azaldığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alexandersson H., Moberg A., (1997), Homogenization of Swedish Temperature Data. Part I: Homogeneity Test for Linear Trends, International Journal of Climatology, 17, 25-34.
- Andreadis K.M., Lettenmaier D.P., (2006), Trends in 20th century drought over the continental United States, Geophysical Research Letters, 33, 1-4.
- Botterill L.C., (2003), Beyond drought: People, Policy and Perspectives, CSIRO Publishing, 248ss.
- Buishand T.A., (1982), Some methods for testing the homogeneity of rainfall records, Journal of Hydrology, 58, 11-27.
- Byun H.R., Wilhite D.A., (1999), Objective Quantification of Drought Severity and Duration, Journal of Climate, 12, 2747-2756.
- Caloiero T., (2018), SPI trend analysis of New Zealand applying the ITA technique, Geosciences, 8(3), 101, doi: 10.3390/geosciences8030101.
- Cui L., Wang L., Lai Z., Tian Q., Liu W., Li J., (2017), Innovative trend analysis of annual and seasonal air temperature and rainfall in the Yangtze River Basin, China during 1960–2015, Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, 164, 48-59.
- Çiçek İ., Duman N., (2015), Seasonal and annual precipitation trends in Turkey, Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 10, 77-84.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Temmuz 2021
Gönderilme Tarihi
22 Şubat 2021
Kabul Tarihi
9 Temmuz 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 2
Cited By
Yeşilırmak havzasındaki hidrolojik kuraklıkların Mann-Kendall ve Yenilikçi Şen yöntemi ile trend analizi
Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1026893Assessment of meteorological drought trends in the Euphrates Basin, Turkey
Arabian Journal of Geosciences
https://doi.org/10.1007/s12517-021-08482-5Hydrological drought analysis of Yeşilırmak Basin of Turkey by streamflow drought index (SDI) and innovative trend analysis (ITA)
Theoretical and Applied Climatology
https://doi.org/10.1007/s00704-023-04545-7Devegeçidi Baraj Gölü Meteorolojik-Hidrolojik-Tarımsal Kuraklık Analizi
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.1280267Trend Analysis of Precipitation and Temperatures in the Black Sea Region Using the Innovative Trend Analysis
Journal of Studies in Advanced Technologies
https://doi.org/10.63063/jsat.1505540INVESTIGATION OF PRECIPITATION DATA OF DİYARBAKIR PROVINCE WITH DIFFERENT TREND ANALYSIS METHODS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.17780/ksujes.1567174
