HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR’IN ROMANLARINDA ÇİRKİNLİK VE ÇİRKİNLİĞİN TEMSİL BİÇİMLERİ

Öz

Bedene dair algı ve yargılar, genellikle toplumların estetik standartları ve kabulleri bağlamında ortaya çıkarak zaman içerisinde kökleşir. Kurmaca metinlerde de etiyle kemiğiyle var olan ve bir hayat kurgusunu temsil eden karakterlerin bedensel özelliklerinin tasvirine ağırlıklı olarak yer verilerek toplumsala dair estetik kabuller ve yargılar sezdirilir. Dolayısıyla kurmaca metinlere bakıldığı zaman özellikle çirkinlik ya da biçimsizlik üzerinden tanımlanan karakterlerin trajik bir etkiye maruz kaldıkları ya da komik olarak etiketlendikleri görülmektedir. Realist bir yaklaşımı benimseyen Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanlarında da beden tasvirleri geniş yer tuttuğu için güzellik ve çirkinlik, toplumsal kabuller bağlamında kurguya dahil edilir. Gürpınar’ın romanlarında güzellik-çirkinlik gibi toplum tarafından belirlenen estetik kabuller, kimi zaman kurgunun temelini oluşturduğu gibi kimi zaman karakterlerin sosyal hayatla kurdukları bağı etkileyen unsurlar olarak önemli bir yer edinir. Bu makalede Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanlarında çirkinlikleriyle ön plana çıkan karakterlerin hayatla ve toplumsal yaşamla kurdukları bağ irdelenecektir. Makalede, çirkinliğin kurgularda işleniş biçimi sosyolojik bir yaklaşımla tahlil edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Hüseyin Rahmi Gürpınar
• roman
• çirkinlik
• kamburluk
• estetik.

UGLINESS AND ITS REPRESENTATION FORMS IN HUSEYIN RAHMI GURPINAR’S NOVELS

Öz

Perceptions and judgments relating to the body generally emerge in the context of aesthetic standards and acceptances of societies and take root over time. In fiction texts, aesthetic acceptances and judgments about society are implied by concentrating on the description of the bodily features of the characters who exist in flesh and blood and represent a life fiction. Therefore, when it is looked at the fictional texts, it is seen that especially the characters defined through ugliness or formlessness are exposed to a tragic effect or stigmatized as funny. Beauty and ugliness are included in the fiction in the context of social acceptances because body depictions have a large place in the novels of Hüseyin Rahmi Gürpınar, who adopts a realist approach. Hüseyin Rahmi Gürpınar describes the body characteristics of the characters and the distinctive aspects of these characteristics reflected in their behaviours, down to the last detail in his novels. In Gürpınar’s novels, aesthetic acceptances such as beauty and ugliness determined by society sometimes form the basis of fiction and sometimes take an important place as factors that affect the bond that the characters establish with social life. In this article, It is going to be discussed that the bond that the characters establish with life and the social world, who come to the forefront with their ugliness in Hüseyin Rahmi Gürpınar’s novels. In the article, It is going to be analyzed how ugliness is handled in the fictional world through a sociological approach.

Anahtar Kelimeler

• Hüseyin Rahmi Gürpınar
• novel
• ugliness
• hunchback
• aesthetic.

Kaynakça

1. Aslan, Bahtiyar (2018) “Abject/Norm Dışı Bir Beden Olarak Seyit Lütfullah”, Bir Güneş Avcısı Ahmet Hamdi Tanpınar (Ed. İ. Şahin, D. Tepe, Nurcan Ankay), İstanbul: Doğu Kütüphanesi.
2. Bergson, Henri (2015) Gülme Komiğin Anlamı Üstüne Deneme, (Çev. Yaşar Avunç), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Gürpınar, Hüseyin (2012) Tebessüm-i Elem (Haz. Emre Taylan), İstanbul: Everest Yayınları.
4. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2010) Cehennemlik, İstanbul: Everest Yayınları.
5. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2021a) Şık, (Haz. Dilek Herkmen), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
6. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2021b) Mürebbiye, (Haz. Ayşe Şeker), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
7. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2021c) Şıpsevdi, (Haz. Habibe Demir), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
8. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2021d) Hayattan Sahifeler, (Haz. İlhan Sadıkoğlu), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

9. Henderson, Gretchen E. (2018) Çirkinliğin Kültürel Tarihi (Çev. Ayşe Müge Çavdar), İstanbul: Sel Yayıncılık.
10. Hüküm, Muhammed (2017) Şair- Sosyolog Kemal Tahir, İstanbul: İthaki Yayınları.
11. Kanter, Beyhan (2019) Kurmaca Bedenler Türk Romanında Bir Söylem Biçimi Olarak Beden (1923- 1980), İstanbul: Kesit Yayınları.
12. Moran, Berna (1997) Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1, İstanbul: İletişim Yayınları.
13. Sagaert, Claudine (2017) Kadın Çirkinliğinin Tarihi (Çev. Serdar Kenç), İstanbul: Mayakitap.
14. Uşaklıgil, Halit Ziya (1993) Bir Şi’r-i Hayal, İstanbul: İnkılap Kitabevi.
15. Yalçınkaya, Mehmet (2019)” Mizahi Bir Tür Olan İroninin Nesnede İnsanda ve Yaşamda Yansıması”, Mizah Kitabı, (Ed. Yalçın Kahya), İstanbul, TEDEV Yayınları, s.195-212.
16. Yalçınkaya, Mehmet ve Yılmaz, Victoria Bilge (2020) Humour In Turkish Literature, Ankara: Nobel Yayınları.