Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr'daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar
Öz
Deyim, genellikle gerçek anlamından ayrı, kendine özgü bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbeği; tabir anlamında kullanılmaktadır. Deyimler bir anda ortaya çıkmamıştır. Zaman içinde halkın kullanımı-na bağlı olarak bazı deyimler günümüze kadar gelmiş bazıları da unutulmuştur. Türkçedeki bu değişim süreçlerine ışık tutmak için Sırru'l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr adlı eser oldukça önemlidir. Bu çalışmada, "Enverî" mahlasını kullanan bir şair tarafından kaleme alınan "Sırru'l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr" adlı eserin 1.-101. varak arasındaki deyimsel yapılar incelenmiştir. Eser; halk deyişleri, günlük hayattan örnekler içerdiği için deyimler açısından oldukça zengindir. Yazma eserin belirlenen nüshaları arasından Süleymaniye Kütüpha-nesi Kemankeş Bölümünde 208 arşiv numarası ile kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksan, D. (2009). Her Yönüyle Dil. III, c., Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Aksoy, Ö. A. (1984). Atasözleri Sözlüğü, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Dilçin, C. (2018). Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Dinar, T. (2016). Türkçede Bir Deyimleşme Örneği: Gibime Gelmek, Türkbilig, 31, 145-152.
- Dinar, T. (2016). Türkiye Türkçesinde Bir Ünlemleşme Örneği: Başlatma-Başlarım, Gazi Türkiyat, 19, 23-34, Ankara.
- Elçin, Ş. (1986). Halk Edebiyatına Giriş, Ankara, KB Yayınları.
- Enverȋ, Mürekkepçi, Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr, Süleymaniye Kütüpha-nesi, Kemankeş Bölümü, 208 Arşiv Numarası, 1a-101b.
- Eyüboğlu, E. K. (1975). On Üçüncü Yüzyıldan Günümüze Kadar Şiirde ve Halk Dilinde Atasözleri ve Deyimler; Deyimler-(Tâbirler), İstanbul, Doğan Kardeş Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Pelin Dereli
*
0000-0001-9444-4777
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
14 Haziran 2024
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2024
Gönderilme Tarihi
13 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
8 Haziran 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 8 Sayı: 8