Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr'daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar

Pelin Dereli

doi:10.48147/dada.1483203

Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr'daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar

Öz

Deyim, genellikle gerçek anlamından ayrı, kendine özgü bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbeği; tabir anlamında kullanılmaktadır. Deyimler bir anda ortaya çıkmamıştır. Zaman içinde halkın kullanımı-na bağlı olarak bazı deyimler günümüze kadar gelmiş bazıları da unutulmuştur. Türkçedeki bu değişim süreçlerine ışık tutmak için Sırru'l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr adlı eser oldukça önemlidir. Bu çalışmada, "Enverî" mahlasını kullanan bir şair tarafından kaleme alınan "Sırru'l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr" adlı eserin 1.-101. varak arasındaki deyimsel yapılar incelenmiştir. Eser; halk deyişleri, günlük hayattan örnekler içerdiği için deyimler açısından oldukça zengindir. Yazma eserin belirlenen nüshaları arasından Süleymaniye Kütüpha-nesi Kemankeş Bölümünde 208 arşiv numarası ile kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aksan, D. (2009). Her Yönüyle Dil. III, c., Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Aksoy, Ö. A. (1984). Atasözleri Sözlüğü, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dilçin, C. (2018). Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dinar, T. (2016). Türkçede Bir Deyimleşme Örneği: Gibime Gelmek, Türkbilig, 31, 145-152.
Dinar, T. (2016). Türkiye Türkçesinde Bir Ünlemleşme Örneği: Başlatma-Başlarım, Gazi Türkiyat, 19, 23-34, Ankara.
Elçin, Ş. (1986). Halk Edebiyatına Giriş, Ankara, KB Yayınları.
Enverȋ, Mürekkepçi, Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr, Süleymaniye Kütüpha-nesi, Kemankeş Bölümü, 208 Arşiv Numarası, 1a-101b.
Eyüboğlu, E. K. (1975). On Üçüncü Yüzyıldan Günümüze Kadar Şiirde ve Halk Dilinde Atasözleri ve Deyimler; Deyimler-(Tâbirler), İstanbul, Doğan Kardeş Yayınları.

Hatiboğlu, V. (1964). Kelime Grupları ve Kuralları, TDAY-Belleten 1963, 222, 203-244, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kenzhalin, K. (2017). Türk Dünyasında Deyim Bilimi Çalışmaları, Türk Dün-yası, Dil ve Edebiyat Dergisi, 43, 107-124.
Korkmaz, Z. (1973). Yunus Emre ve Anadolu Türkçesinin Kuruluşundaki Yeri, Türkoloji Dergisi, C. V, 15, Ankara.
Korkmaz, Z. (1977). Eski Anadolu Türkçesi Üzerindeki Çalışmaların Bugünkü Durumu, Türkoloji Dergisi, C. VII, Ankara.
Sinan, A. T. (2008). Deyim Kavramı Üzerine Notlar-I, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 18, 2, 91-98.
Şakar, Ö. S. (2021). Eski Türkiye Türkçesinin Deyimler Sözlüğü, İstanbul, Dün Bugün Yarın Yayınları.
Şentürk, S. (2021). Sırru'l-Esrâr ve Matla'u'l-Envâr (1a-50b v.) (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Türkçe Sözlük (2011). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Türk Dil Kurumu (1969). Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü (1982). cilt: 12, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
http://lugatim.com/
https://sozluk.gov.tr/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Pelin Dereli ^*
0000-0001-9444-4777
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

14 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

13 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

8 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 8

DOI

https://doi.org/10.48147/dada.1483203

IZ

https://izlik.org/JA99LH88ZB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dereli, P. (2024). Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları, 8(8), 70-93. https://doi.org/10.48147/dada.1483203

AMA

1.Dereli P. Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar. DADA. 2024;8(8):70-93. doi:10.48147/dada.1483203

Chicago

Dereli, Pelin. 2024. “Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar”. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları 8 (8): 70-93. https://doi.org/10.48147/dada.1483203.

EndNote

Dereli P (01 Haziran 2024) Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları 8 8 70–93.

IEEE

[1]P. Dereli, “Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar”, DADA, c. 8, sy 8, ss. 70–93, Haz. 2024, doi: 10.48147/dada.1483203.

ISNAD

Dereli, Pelin. “Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar”. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları 8/8 (01 Haziran 2024): 70-93. https://doi.org/10.48147/dada.1483203.

JAMA

1.Dereli P. Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar. DADA. 2024;8:70–93.

MLA

Dereli, Pelin. “Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar”. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları, c. 8, sy 8, Haziran 2024, ss. 70-93, doi:10.48147/dada.1483203.

Vancouver

1.Pelin Dereli. Sırru’l-Esrâr ve Matlau’l-Envâr’daki (1-101. Varaklar Arası) Deyimsel Yapılar. DADA. 01 Haziran 2024;8(8):70-93. doi:10.48147/dada.1483203