Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Tabanli Dil Modellerinde Anlamlandirma Sorunu: Geleneksel Sözlük Tanimlarinin Yeniden Değerlendirilmesi

Cilt: 1 Sayı: 1 10 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Tabanli Dil Modellerinde Anlamlandirma Sorunu: Geleneksel Sözlük Tanimlarinin Yeniden Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ tabanlı büyük dil modelleriyle geleneksel sözlük tanımları arasındaki farklılıkları ortaya koymak ve bu farklılıkların Türkçe öğretimine yansımalarını değerlendirmektir. Araştırma, tanımların karşılaştırılmasıyla sınırlı kalmamakta; ortaya çıkan bulguların Türkçe öğretimiyle ilişkilendirilmesi ve bu bağlamda geliştirilecek yöntem ve materyallere ışık tutması açısından da önem taşımaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi benimsenmiştir. Güncel Türkçede sıkça karşılaşılan on somut ve on soyut olmak üzere toplam yirmi kelime, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Kelimelerin tanımı, Türk Dil Kurumu (TDK) çevrim içi Güncel Sözlükten ve ayrıntılı yönergelerle yönlendirilen GPT-4 büyük dil modelinden elde edilmiştir. Tanımlar, etimolojik köken, anlam çeşitliliği, birleşik yapılar, deyimler, örnek cümleler ile teknik ve kültürel kullanımlar bakımından tablolaştırılmış; elde edilen veriler içerik analiziyle kodlanmış, ikinci bir uzman tarafından güvenilirlik açısından değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre; somut kavramlarda her iki kaynağın benzer tanımlar sunduğu, soyut ve çok karmaşık kavramlarda ise GPT-4 modelinin bağlamsal derinlik ve örnek çeşitliliği açısından öne çıktığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abel, A., & Meyer, C. M. (2013). The dynamics outside the paper: User contributions to online dictionaries. Lexikos, 23(1), 1–22. https://doi.org/10.5788/23-1-1235
  2. Almeman, F. Y. (2024). Dictionary examples in the era of large language models. In Proceedings of the LREC-COLING 2024 Conference (pp. 13664–13673). European Language Resources Associa-tion. https://aclanthology.org/2024.lrec-main.1366/
  3. Almeman, F., Schockaert, S., & Espinosa-Anke, L. (2024). WordNet un-der scrutiny: Dictionary examples in the era of large language models. In Proceedings of LREC-COLING 2024 (pp. 17683–17695). European Language Resources Association. https://aclanthology.org/2024.lrec-main.1538.pdf
  4. Atkins, B. T. S., & Rundell, M. (2008). The Oxford guide to practical lexicography. Oxford University Press.
  5. Bański, P., & Przepiórkowski, A. (2009). Stand-off annotation: The case for flexible and extensible annotation. In Proceedings of the Linguistic Annotation Workshop (pp. 21–28). Association for Computational Linguistics.
  6. Bats, T., Kallas, J., & Kilgarriff, A. (2022). Multilingual examples in mo-dern e-lexicography. In Proceedings of the XVIII EURALEX International Cong-ress (pp. 280–284). EURALEX.
  7. Béjoint, H. (2010). The lexicography of English: From origins to present. Oxford University Press.
  8. de Schryver, G. M. (2023). Generative AI and lexicography: The current state of the art. Lexikos, 33, 1–44. https://doi.org/10.5788/33-1-1780

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sözlükbilim ve Anlambilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

9 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

10 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kolaç, E. (2025). Yapay Zekâ Tabanli Dil Modellerinde Anlamlandirma Sorunu: Geleneksel Sözlük Tanimlarinin Yeniden Değerlendirilmesi. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları, 1(1), 307-358. https://doi.org/10.48147/dada.1739041