TÜRKİYE’DE COVID-19 SÜRECİNDE YOUTUBE YORUMLARI ÜZERİNDEN İZLEYİCİ TEPKİLERİ: İKİ AŞAMALI AKIŞ KURAMI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME

Öz

COVID-19 pandemisi yalnızca küresel sağlık sistemlerini değil, bireylerin bilgiye erişim ve bilgiyi değerlendirme biçimlerini de etkilemiştir. Belirsizlik ortamının yoğunlaştığı bu süreçte doğru ve güvenilir bilgiye duyulan ihtiyaç artmış, sosyal medya platformları ise hızlı bilgi dolaşımı ve kullanıcı etkileşiminin gerçekleştiği temel mecralar hâline gelmiştir. Bu bağlamda YouTube, video temelli yapısı ve yorum özellikleri sayesinde kamusal tartışmaların gözlemlenebildiği önemli bir platform olarak öne çıkmıştır. Bu çalışma, COVID-19 sürecinde Türkiye’deki ulusal televizyon haber kanallarının resmî YouTube hesaplarında yayınlanan uzman tartışma programlarına yapılan kullanıcı yorumlarını incelemektedir. Araştırma, iki aşamalı akış kuramını doğrudan test etmekten ziyade, izleyici tepkilerini betimlemeyi ve elde edilen bulguları bu kuramsal çerçeve doğrultusunda yorumlamayı amaçlamaktadır. İçerik analizi yöntemi kullanılarak, abone sayısı en yüksek beş haber kanalının COVID-19 temalı en çok yorum alan videoları analiz edilmiştir. Toplam 1.301 yorum incelenmiştir. Bulgulara göre yorumların %38,35’i onaylayıcı, %23,75’i eleştirel ve %37,89’u kodlanamayan kategorisinde yer almaktadır. Onaylayıcı yorumlarda en sık rastlanan alt kod övgü olurken, eleştirel yorumlarda görüşe katılmama ve eleştirel ifadeler öne çıkmaktadır. Kodlanamayan yorumların yüksek oranı ise kullanıcı etkileşiminin önemli bir bölümünün parçalı, bağlamdan kopuk veya duygusal ifadelerden oluştuğunu göstermektedir. Genel olarak bulgular, YouTube kullanıcılarının içeriklerle pasif biçimde etkileşime girmek yerine aktif bir katılım sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu durum, iki aşamalı akış kuramının dijital medya ortamlarında daha karmaşık ve çok yönlü etkileşim dinamikleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• Youtube Yorumları
• Sosyal Medya Etkileşimi
• İzleyici Tepkileri
• İki Aşamalı Akış Kuramı.

AUDIENCE REACTIONS TO YOUTUBE CONTENT DURING THE COVID-19 PERIOD IN TURKEY: AN ANALYSIS IN THE CONTEXT OF TWO-STEP FLOW THEORY

Öz

The COVID-19 pandemic affected not only global health systems but also how individuals access and evaluate information. During this period of uncertainty, demand for accurate information increased, while social media platforms became key environments for rapid information sharing and user interaction. YouTube, in particular, stood out as an important platform for observing public discussions because of its video-based format and interactive comment features. This study analyzes user comments posted under expert discussion programs on the official YouTube accounts of major Turkish television news channels during the COVID-19 period. Rather than directly testing the two-step flow theory, the research aims to describe audience reactions and interpret these findings within the framework of this theory. Using content analysis, the most-commented COVID-19 videos from the five news channels with the highest subscriber counts were examined. A total of 1,301 comments were analyzed. The results indicate that 38.35% of the comments were classified as approval, 23.75% as disapproval, and 37.89% as non-codable. Within the approval category, praise was the most frequent sub-code, while disagreement and critical responses dominated the disapproval category. The high proportion of non-codable comments suggests that a significant portion of user interaction consists of fragmented or emotional expressions. Overall, the findings demonstrate that YouTube users actively engage with content rather than passively consuming expert opinions. This indicates that the two-step flow theory should be reconsidered within the context of digital media environments, where interaction patterns are more complex and multidirectional.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• Youtube Comments
• Social Media İnteraction
• Audience Reactions
• Two-Step Flow Theory.

Kaynakça

1. Alper, A. (2012). Sosyal ağlar. Pegasus Yayıncılık.
2. BBC. (2020, 20 Ocak). Koronavirüs nedir: Covid-19’a karşı hangi önlemler alınmalı, virüsün özellikleri neler? https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-51177538
3. Binark, M., & Bayraktutan, G. (2013). Ayın karanlık yüzü: Yeni medya ve etik. Kalkedon Yayınları.
4. Binark, M., & Löker, K. (2011). STÖ’ler için bilişim rehberi. STGM.
5. Büyükbaykal, A. C. I. (2025). Gazetecilik türleri. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi. http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/gazetecilik_ue/gazetecilikturleri.pdf
6. CNN Türk. (2020, 22 Şubat). Koronavirüsten nasıl korunacağız? Türkiye virüsün tehdidi altında mı? - CNN TÜRK Masası 22.02.2020 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=GXWCbDlMZpM&t=17s&ab_channel=CNNT%C3%9CRK
7. Copley, J. (2007). Audio and video podcasts of lectures for campus-based students: Production and evaluation of student use. Innovations in Education and Teaching International, 44(4), 387–399.
8. Çeçen, F., & Çeçen, A. F. (2022). Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı bazlı olarak kullanıcı yorumları üzerinden YouTube’un çıplaklık ve cinsel içerik politikasına yönelik bir araştırma. Yeni Medya, 13, 188–204.

9. Görgün, B. (2012). İletişim sosyolojisi. ASAGEM.
10. HabertürkTV. (2020, 15 Mart). Grip ile koronayı nasıl ayıracağız? Prof. Dr. Osman Müftüoğlu anlatıyor | Açık ve Net - 15 Mart 2020 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=RejZaa7BQBo
11. HalkTV. (2020, 25 Şubat). Corona Virüs Nasıl Yayılır? / Şimdiki Zaman Siyaset - 1. Bölüm - 25 Şubat [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Gq1rIhX8ahM
12. Hart, P. S., Chinn, S., & Soroka, S. (2020). Politicization and polarization in COVID-19 news coverage. Science Communication, 42(5), 679–697. https://doi.org/10.1177/1075547020950735
13. Jones, K. B. (2008). Search engine optimization: Your visual blueprint for effective Internet marketing. Wiley Publishing.
14. Katz, E. (2006). Rediscovering Gabriel Tarde. Political Communication, 23(3), 263–270. https://doi.org/10.1080/10584600600808711
15. Katz, E., & Lazarsfeld, P. (2017). Personal influence: The part played by people in the flow of mass communication. Free Press.
16. Kennedy, G., Dalgarno, B., Gray, K., Judd, T., Waycott, J., Bennett, S. J., & Chang, R. (2007). The net generation are not big users of Web 2.0 technologies: Preliminary findings. In R. Atkinson & C. McBeath (Eds.), Proceedings ascilite Singapore (pp. 517–525).
17. Lazarsfeld, P. F., Berelson, B., & Gaudet, H. (1944). The people’s choice: How the voter makes up his mind in a presidential campaign. Duell, Sloan & Pearce.
18. McQuail, D., & Windahl, S. (2010). İletişim modelleri: Kitle iletişim çalışmalarında (K. Yumlu, Çev.). İmge Kitabevi.
19. Melki, J., Tamim, H., Hadid, D., Farhat, S., Makki, M., Ghandour, L., & Hitti, E. (2022). Media exposure and health behavior during pandemics: The mediating effect of perceived knowledge and fear on compliance with COVID-19 prevention measures. Health Communication, 37(5), 586–596. https://doi.org/10.1080/10410236.2020.1858564
20. Neuman, L. W. (2007). Basics of social research: Qualitative and quantitative approaches. Pearson/Allyn & Bacon.
21. Papa, V., Constantinou, E., & Lamprianou, I. (2025). Examining users’ emotional responses to YouTube content during the COVID-19 crisis: A cross-country experiment. Communications: The European Journal of Communication Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1515/commun-2024-0137
22. Robert, A. D., & Bouillaguet, A. (1997). Analyse de contenu. PUF. Sağlık Bakanlığı. (2020). Covid-19 (SARS-CoV-2 enfeksiyonu) rehberi. Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Çalışması. https://toraks.org.tr/site/sf/nmf/pre_migration/0cd6655ae86e94eec61e88ab75cc757d8eaa1df39ce43d3c871b3d715afde5b6.pdf
23. Shi, C. F., So, M. C., Stelmach, S., Earn, A., Earn, D. J. D., & Dushoff, J. (2022). From science to politics: COVID-19 information fatigue on YouTube. BMC Public Health, 22(1), Article 816. https://doi.org/10.1186/s12889-022-13151-7
24. Söğüt, F. (2021). Dağlık Karabağ çatışması ve nefret söylemi: YouTube kullanıcı yorumları üzerine bir inceleme. İNİF E-Dergi, 6(2), 306–324.
25. Suter, V., Meckel, M., Steinacker, L., & Shahrezaye, M. (2022). COVID-19 induced misinformation on YouTube: An analysis of user commentary. Frontiers in Political Science, 4, Article 849763. https://doi.org/10.3389/fpos.2022.849763
26. Thakur, N., Hartel, M. D., Boden, L. M., Enriquez, D., & Ricks, B. J. (2025). Content and engagement trends in COVID-19 YouTube videos: Evidence from the late pandemic. In R. Paul (Ed.), Proceedings of the 16th Ubiquitous Computing, Electronics and Mobile Communication Conference (UEMCON) (pp. 114–123). IEEE. https://doi.org/10.1109/UEMCON67449.2025.11267598
27. Tutar, H., & Erdem, A. T. (2020). Örnekleriyle bilimsel araştırma yöntemleri ve SPSS uygulamaları. Seçkin Yayıncılık.
28. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Alay. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
29. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Hakaret. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
30. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Katılma. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
31. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Katılmama. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
32. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Kinaye. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
33. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Küçümseme. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
34. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Övgü. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
35. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Sitem. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
36. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Tavsiye. Güncel Türkçe Sözlük. 20 Mart 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
37. Türsen, S. D., Çapalov, N. O., & Ozan, Ö. (2024). 2024 İzmir yerel seçimleri bağlamında YouTube etkileşimlerine dair bir inceleme. Nohu İfad, 3(2), 165–184.
38. TV100. (2020, 7 Şubat). Korona virüsü - Okan Bayülgen ile Muhabbet Kralı | 7 Şubat 2020 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=1ecsV3S42oE&ab_channel=TV100
39. Ülke TV. (2020, 4 Şubat). Corona virüsü hakkındaki gerçekler! - Sıradışı Tarih - 4 Şubat 2020 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=LKlw59w2eEE&ab_channel=%C3%9CLKETV
40. Weeks, B. E., Ardèvol-Abreu, A., & Gil de Zúñiga, H. (2017). Online influence? Social media use, opinion leadership, and political persuasion. International Journal of Public Opinion Research, 29(2), 214–239. https://doi.org/10.1093/ijpor/edv050