Analysis of the Concept of 'Space Within Space' in Shopping Malls in Antalya

Öz

In the complex structure of the modern world, shopping malls are not only consumption spaces but also hold a significant place in urban life as spaces for socialization, entertainment, and cultural interaction. When examined in terms of the concept of space, shopping malls are a good example of the concept of "space within space" as they bring together different functions under one roof. Physically defined and controlled indoor environments, shopping malls offer users a safe and orderly environment. At the same time, with their large interior areas, various activity zones, and socialization spaces, they promote interaction among users. Aiming to provide spaces suitable for the needs of every user, shopping malls stand out as multifunctional urban spaces by offering a wide range of services, from shopping to entertainment and from dining to socialization. The material for this study consists of seven of the most visited shopping malls in the city center of Antalya, which were opened after the year 2000. These shopping malls will be analyzed in terms of the concepts of open, closed, and semi-open spaces according to space types. The study will address the open, semi-open, and closed spaces added later to the interior layouts of the seven different shopping malls, depending on the needs, and will classify these spaces. In this context, an evaluation will be made regarding the impact of these spaces on the interior arrangements of the shopping malls and the influence of their locations.

Anahtar Kelimeler

• Shopping malls
• Space
• Space in space
• Antalya

ANTALYA'DAKİ AVM'LERİN 'MEKÂN İÇİNDE MEKÂN' KAVRAMI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Modern dünyanın karmaşık yapısı içinde alışveriş merkezleri, sadece tüketim alanları değil, aynı zamanda sosyalleşme, eğlence ve kültürel etkileşim mekânları olarak kent yaşamında önemli bir yer tutmaktadır. Alışveriş merkezleri mekân kavramı açısından incelendiğinde, farklı işlevleri bir arada barındırarak "mekân içinde mekân" kavramına iyi bir örnektir. Alışveriş merkezleri fiziksel olarak tanımlanmış, kontrollü iç mekânlar olmaları nedeni ile kullanıcıya güvenli ve düzenli bir çevre sunarken, geniş iç alanları, farklı aktivite bölgeleri ve sosyalleşme alanları ile kullanıcılar arasındaki etkileşimi teşvik etmektedir. Her kullanıcının ihtiyacına uygun mekânlar sunmayı hedefleyen alışveriş merkezleri, alışverişten eğlenceye, yeme içmeden sosyalleşmeye kadar geniş bir yelpazede hizmetler sağlayarak çok işlevli bir kent mekânı olarak öne çıkar. Bu çalışmanın materyalini, Antalya il merkezinde 2000 yılından sonra hizmete giren ve en çok ziyaret edilen 7 alışveriş merkezi oluşturmaktadır. Bu alışveriş merkezleri, mekân türlerine göre açık, kapalı ve yarı açık alan kavramları açısından incelenecektir. Çalışmada, yedi farklı alışveriş merkezinin iç mekân düzenlemelerinde, ihtiyaca bağlı olarak sonradan eklenen açık, yarı açık ve kapalı mekânlar ele alınacak ve bu mekânların sınıflandırılması yapılacaktır. Bu bağlamda, söz konusu mekânların alışveriş merkezlerindeki iç mekân düzenlemelerine ve bulundukları konumların etkilerine yönelik bir değerlendirme gerçekleştirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Alışveriş merkezleri
• Mekân
• Mekân içinde mekân
• Antalya

Kaynakça

1. Agora AVM (2024). Agora AVM kat planları. Erişim Adresi: https://www.agoraantalyaavm.com/
2. Altan, İ. (2012). Mimarlıkta mekân kavramı. Psikoloji Çalışmaları, 19, 75-88.
3. Banu D., Caner D. (2011). Tüketicilerin alışveriş merkezi ziyareti ve davranışı: üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi.
4. Candur, H. T. (2019). Antik Çağ’da Agora (Tez No: 563075) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
5. Ching, F. D. K. (2002). Mimarlık: Biçim, mekân ve düzen. Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
6. Çetin, B. A. (2018). Alışveriş merkezleri: Yeni birer kent merkezi olabilir mi? Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15), 1-17.
7. Demirkan, M., ve Dişkaya Taş, S. (2007). Tarihi gelişim süreci içerisinde alışveriş merkezleri. İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları Dergisi, 5(1).
8. Dzen (2024). Migros AVM kat planları. Erişim Adresi: https://dzen.ru/a/YVLzqJF6T0FZuKua

9. Foucault. M. (1988). Öteki mekanlara dair. Çev. B. Boysan, D. Erksan. Defter Dergisi, 4, 7-15.
10. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi, Çev. Ergüden, I. 2. Baskı, Sel Yayıncılık.
11. Liu, Y., Pei, T., Song, C., Shu, H., Guo, S., & Wang, X. (2019). Indoor mobility interaction model: Insights into the customer flow in shopping malls. IEEE Access, 7, 138353–138363. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2942428
12. Mall Of Antalya (2024). Mall Of Antalya Kat Planları. Erişim Adresi: https://www.mallofantalya.com.tr/floorplans/index.html
13. Markantalya AVM (2024). Markantalya AVM Kat Planları. Erişim Adresi: https://markantalya.com/kat-planlari/
14. Özdilek AVM (2024). Özdilek AVM Kat Planları. Erişim Adresi: https://www.ozdilekparkantalya.com.tr/tr/kat-planlari
15. Özeren, M., Kılıçaslan, Ç., Malkoç, E. Ve Küçükerbaş, E.V. (2011). Açık hava alışveriş merkezlerinin tasarım kriterleri yönüyle değerlendirilmesi: Forum Bornova Alışveriş ve Yaşam Merkezi örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 48 (3): 255-264.
16. Ritzer, G. (1998). Toplumun McDonaldlaştırılması. Çev. Şen Süer Kaya, Ayrıntı Yayınları.
17. TerraCity AVM (2024). TerraCity AVM Merkez broşürü. Erişim Adresi: https://www.terracity.com.tr
18. Tuncel, A. (2007). Mobil konutlarda iç mekân organizasyonu ve mobil mekânların tarihsel gelişimi (Tez No: 213942) [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
19. Usta, G. (2020). Mekân ve yer kavramlarının anlamsal açıdan irdelenmesi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 10(1), 25-30. https://doi.org/10.7456/11001100/003
20. Yavuz, M. F. (2005). Mimaride niş kavramı (Tez No: 202586) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.