A STUDY ON THE INTERIOR ARCHITECTURAL DETAILS, DECORATIONS AND SPATIAL IDENTITY OF SAINT ANTOINE CHURCH

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 26 - 45

Teoman Barış Gül

https://doi.org/10.59732/dae.1641638

Öz

The concept of society has, throughout history, manifested itself in the spaces people inhabit. These places, which embody the phenomenon of living, are deeply shaped by the cultural dynamics of their communities and, over time, become integrated with them and their users. Religion—one of the fundamental forces uniting societies and molded by cultural influences—plays a key role in the creation of shared environments. In particular, places of worship serve as settings where individuals can experience personal and spiritual moments, while simultaneously nurturing collective interactions and social bonds. Churches, as spatial expressions of the Christian faith, leave diverse impressions on their users through their architectural styles; each style endows a building with a distinct character that illuminates historical processes and user experience alike. This study aims to examine the interior architectural details, ornamentation, and spatial identity of Saint Antoine Church in Istanbul, notable for its Neo-Gothic style. Adopting a qualitative case-study approach, the research thematically classifies its findings through content analysis, assessing the space in aesthetic, cultural, and symbolic terms. The results indicate that harmonious relationships among form, proportion, and material integrate architecture with visual narrative, while decorations reflecting both Eastern and Western influences reinforce the church’s intercultural role and provide a rich spatial experience. Ultimately, the study addresses the historical, artistic, and social value of Saint Antoine Church in a multi-layered manner, underscoring its significance.

Anahtar Kelimeler

St. Anthony's Church , Neo-Gothic Architecture , Sacred Space , Catholic Church , Spatial Identity

AZİZ ANTUAN KİLİSESİ’NİN (SAİNT ANTOİNE) İÇ MEKÂN MİMARİ DETAYLARI, SÜSLEMELERİ VE MEKÂNSAL KİMLİĞİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Toplum kavramı, tarih boyunca insanların yaşadığı mekânları ortaya çıkarmaktadır. Yaşam olgusunu bulunduran mekânlar, toplumların kültürel dinamiklerinden derinden etkilenmekte ve kullanıcılarıyla birlikte zamanla toplumlara entegre olmaktadır. Din, toplumları birleştiren ve kültürel etkilerle şekillenen temel unsurlardan biri sayılmaktadır. İnanç yapısı, insan yaşamının ortak alanlarının oluşturulmasında önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle inanç mekanları, bireylerin kişisel ve manevi deneyimler yaşayabileceği ortamlar olarak hizmet vermektedir. Aynı zamanda toplum içindeki kolektif etkileşimleri ve bağlantıları teşvik etmektedir. Hristiyan inancının mekânlarından olan kiliseler, mimari üsluplarıyla kullanıcılarına çeşitli etkiler bırakmaktadır. Çalışma, İstanbul’da bulunan Neo-Gotik mimari üsluba sahip Aziz Antuan Kilisesi’nin (Saint Antoine) iç mekân mimari detayları, süslemeleri ve mekânsal kimliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma kapsamında örnek olay yöntemi tercih edilmiştir. Bulgular, içerik analiziyle tematik olarak sınıflandırılmış ve mekân estetik, kültürel ve simgesel yönleriyle değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; form, oran ve malzeme uyumu, mimari ile görsel anlatıyı bütünleştirirken, Doğu-Batı etkili süslemeler kilisenin kültürlerarası rolünü pekiştirmekte ve zengin bir mekânsal deneyim sunmaktadır. Araştırma, Aziz Antuan Kilisesi’nin tarihî, sanatsal ve toplumsal değerini çok katmanlı biçimde ele almakta ve bu değerlere ilişkin önemi vurgulamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aziz Antuan Kilisesi , Neo-Gotik Mimari , Kutsal Mekan , Katolik Kilise , Mekânsal Kimlik

Teşekkür

Bu makale, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü İç Mimarlık yüksek lisans programı kapsamında, Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Etik dersi için hazırlanmıştır. Çalışmaya sundukları katkılar nedeniyle dersin yürütücüleri Prof. Dr. Damla Altuncu ve Dr. Öğr. Üyesi Gamze Ergin’e içten teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

• Akkaya, M. (2024). İstanbul’daki fransisken kiliselerinin resim programları (Tez No: 879229) [Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Alkım, B. E. (2014). İngiliz Neo Gotik Mimarlığının Doğuşu ve Gotik Yazınla İlişkisi. Cankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 11(2), 239-252.
• Aşılıpınar, T. (2008). Beyoğlu Kiliseleri İçinde Saint Antoine Kilisesi’nin Yeri ve Önemi (Tez No: 238162) [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Atıcı, E., & İnceoğlu, M. (2020). Aziz Antuan Kilisesi’nin mimari açıdan okunabilirliği. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 35(3), 1499-1508. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.584836
• Atıcı, E. (2019). Yapıların algılanmasında mimari üslup rolünün kilise ve külliye üzerinden incelenmesi. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 4(9), 109-123.
• Avar, A. A. (2009). Lefebvre’in üçlü –algılanan, tasarlanan, yaşanan mekân– diyalektiği. Dosya: Mimarlık ve Mekân Algısı, (17), 52–63. http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/dosya17.pdf
• Bektaş, C. (2009). Kültür ve mekân. Dosya: Mimarlık ve Kültür, (16), 4–9. http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/Dosya16.pdf
• Beyoğlu Mozaiğinin Temel Figürlerinden Sent Antuan Bazilikası. (2006). Sak Ofset. https://www.sentantuan.com/
• Cezar, M. (1991). 19. yy Beyoğlusu. Akbank Yayınları.
• Cronk, L. (2017). Culture's influence on behavior: Steps toward a theory. Evolutionary Behavioral Sciences, 11(1), 36-52. https://doi.org/10.1037/ebs0000069
• Çinici, D. (2024). XIX. yüzyıl sonu ve XX. yüzyıl başında İstanbul’da mimari ortamda etkinlikleri ile İtalyanlar (Tez No: 875717) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Demirkan, M. (2005). Ütopik Bilincin Kutsaldan Profana Önlenemez Özgürleşmesi. Journal of Istanbul Kültür University, 2005/1, 41-53.
• Erarslan, A. (2014). Mimaride anlam; yapıdaki “sembolik dil” üzerine bir değerlendirme. Tasarım+ Kuram, 10(18), 18-35.
• Erdoğan, E., & Kuşoğlu, S. S., (2024). Mimarlık, mekân, tasarım ve anlam. AICMES 5. Uluslararası Bilimsel Çalışmalar Kongresi, 461-475.
• Erşen, E. (2002). Günümüzde İstanbul`da mevcut olan Katolik Kiliseleri (Tez No: 122056) [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Klanten, R., & Feireiss, L. (2010). Closer to God: Religious architecture and sacred spaces (Illustrated ed., 239 ss.; 31 cm). Berlin, Germany: Die Gestalten Verlag. ISBN 978‑3899553130.
• Gil-Mastalerczyk, J. (2016). The place and role of religious architecture in the formation of urban space. Procedia Engineering, 161, 2053-2057.
• Gozzoli, M. C. (1982) Gotik Sanatını Tanıyalım, İnkılap ve Aka Kitapevleri.
• Girardelli, P. (2005). Architecture, Identity, and Liminality: On the Use and Meaning of Catholic Spaces in Late Ottoman Istanbul. Muqarnas, 22, 233-264.
• Gül, T. B. (2017, 16 Mart). Belief, time and Remnants [Presentation]. International Fine Arts Student Congress (IFASC), İstanbul.
• Güleç Solak, S. (2018). Mekân-kimlik etkileşimi ve kentsel mekândaki tezahürleri (Tez No: 375456) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Gürsoy, K. (2007). Maurice Merleau-Ponty’de Algı Problemine Giriş. Lotus Yayınevi.
• İzgi, U. (1999). Mimarlıkta süreç: kavramlar, ilişkiler. YEM Yayın, Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları.
• Kadıoğlu, M., & Işık, N. (2019). Dini ve Milli Sembolizm: Bitkiler, Hayvanlar, Sayılar, Renkler, Astronomik ve Monografik Semboller. Muhsin Kadıoğlu.
• Kavut, İ. E. ve Veral Emerge, G. (2021). Küçük konutlarda iç mimari yaklaşımlar (2.Baskı). Akademi Titiz Yayınları.
• Kılıç, R. (2015) Din ve Kültür İlişkisi Üzerine, Ötüken Neşriyat.
• Konyar R. (2014). Aziz Antuan Kilisesi (Church of St. Anthony). TÜRSAB, 354, 36-41.
• Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (7.Baskı). Sel Yayıncılık
• Mutlu, E. (1995). İletişim Sözlüğü (2. baskı). Ark Yayınevi.
• Panofsky, E. (2014) Gotik Mimarlık ve Skolastik Felsefe (1.Baskı). Kabalcı Yayıncılık.
• Sent Antuan Bazilikası. (2017). Kilisenin Tarihi Süreci. http://www.sentantuan.com/kilisemiz/tarih/ . Erişim tarihi: 11.11.2024.
• Sevim, Z. (2024). Kent-kültür-birey: Döngüsel süreç. The Journal of Academic Social Science, 91(91), 53-62.
• Şentürk, Ş., Can, C., & Girardelli, P. (1996). Yaşayan çizgiler. Yapı Kredi Yayınları.
• Taş, T., & Özcan, F. (2015). MS 4.-7. yüzyıllar arasında haç motiflerinin gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 247-275.
• Tatar, B. (2017). Kutsal mekân: Fenomenolojik Bir Analiz. Milel ve Nihal, 14 (2). https://doi.org/10.17131/milel.377607
• Uygur, H. K. (2020). Kutsal mekân bağlamında gündelik hayatın izinde mekânın dönüşümü: Mardin süryani kilise ve manastırları. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 3(4), 130-146.
• Uzun, T. (2008). Geç Osmanlı- Erken Cumhuriyet dönemi mimarlık pratiğinde bilgi ve yapım teknolojileri değişimi: Erken betonarme İstanbul örnekleri: 1906–1930 (Tez No: 179719) [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Üye, B. (2020). Dini yapılarda iç mekân oluşumu ve özellikleri: Cami ve kiliselerin karşılaştırılmalı irdelenmesi. The Journal of Social Sciences. http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.46151
• Verkaaik, O. (2013). Religious architecture: anthropological perspectives. Amsterdam University Press.
• Wightman, G. J. (2007). Sacred spaces: Religious architecture in the ancient world. Ancient Near Eastern studies / Supplement.