Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi

Özlem Şencan; Murat Aslan

doi:10.36415/dagcilik.1696456

Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi

Öz

Günümüzde hızla değişen ekonomik ve toplumsal koşullar, bireylerin kariyer planlamalarında çok yönlü yaklaşımlar geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Bireyler, bir yandan eğitimlerine devam ederken aynı zamanda profesyonel kariyerlerini de sürdürebilmekte; ilerleyen süreçte hem eğitim aldıkları alanda hem de bunun dışında yer aldıkları mesleki faaliyetlerde kariyerlerine devam etme fırsatı bulabilmektedir. Hem eğitim hayatını hem de profesyonel kariyerini sürdüren bireyler arasında sporcular da önemli bir konuma sahiptir. Mevcut araştırma ile Türkiye’de sporcu-öğrencilerin çift kariyer süreçlerine yönelik gerçekleştirilen akademik çalışmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde ve araştırmacılar tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda; Türkiye’de sporcu-öğrencilerin çift kariyer süreçlerine yönelik gerçekleştirilen akademik çalışmalar analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, sporcu-öğrencilerin çift kariyer sürecinde genellikle bir alandan ödün vermek zorunda kaldıklarını ve sistemsel desteklerin yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Buna ek olarak, incelenen araştırmaların, Türkiye’de çift kariyer alanında daha kurumsal ve bütüncül destek mekanizmalarına duyulan ihtiyaca dikkat çektiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alfermann, D. and Stambulova, N. (2007). Career transitions and career termination. In: handbook of sport psychology, Ed.: Tenenbaum G., & Eklund R. C. (s.), Wiley, New York. 3rd ed., 712 736.
Andronikos, G., Elumaro, A. I., Westbury, T., & Martindale, R. J. J. (2019). Unsuccessful transitions: Understanding dropout from the athletes' perspective. Athens Journal of Sports, 6(4), 197–212.
Aquilina D. A. (2013). Study of the relationship between elite athletes' educational development and sporting performance. The International Journal of the History of Sport, 30(4), 374 392.
Brown, D. J., Fletcher, D., Henry, I., Borrie, A., Emmett, J., Buzza, A., & Wombwell, S. (2015). A British university case study of the transitional experiences of student-athletes. Psychology of Sport and Exercise, 21,78–90. doi: 10.1016/j.psychsport.2015.04.002
Brustio, P. R., Rainoldi, A., Mosso, C. O., López de Subijana, C., & Lupo, C. (2020). Actual and wished supports to promote a successful dual career according to Italian student-athletes’ point of view. Sport Sciences for Health, 16(4), 625–634. https://doi.org/10.1007/s11332-020-00635-5
Cartigny, E., Fletcher, D., Coupland, C. & Taylor, G. (2021). Mind The Gap: A Grounded Theory Of Dual Career Pathways In Sport. Journal Of Applied Sport Psychology, 33(3), 280-301.
Condello, G., Capranica, L., Doupona, M., Varga, K., & Burk, V. (2019). Dual-career through the elite university student-athletes’ lenses: The international FISU-EAS survey. PLOS ONE, 14(10), e0223278. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0223278
Çakır, R. (2022). Türkiye’deki çift kariyerli öğrencilerin spora bağlılığı (Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Giresun Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Giresun.

Çınar, N. (2021). “İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı?”, Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 6 (2), 310-314.
De Brandt, K., Wylleman, P., Torregrossa, M., Defruyt, S., & Van Rossem, N. (2017). Student-athletes’perceptions of four dual career competencies. Revista de Psicología Del Deporte, 26(4), 28-33.
De Knop, P., Wylleman, P., Van Hoecke, J., De Martalaer, K., & Bollaert, L. (1999). A European approach to the mana gement of the combination of academics and elite-level sport. Perspectives: the interdisciplinary series of physical education and sport science: school sports and competition, 1, 49-62.
Denyer, D., & Tranfield, D. (2009). Producing a systematic review. Buchanan, D. and Bryman, A. (Eds), The Sage Handbook of Organizational Research Methods (pp. 671‐689), Sage Publications, Londra.
Doğusan, S.N. (2024). Üst düzey türk sporcuların çift kariyer deneyimlerinin holistik perspektiften incelenmesi (Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Drucker, P. F. (2003). Geleceğin Toplumunda Yönetim (M. Zaman, Çev.). İstanbul: Promat.
Karadağ, D. (2021). Adolesan sporcularda çift kariyer yetkinliğinin belirleyicileri ve sonuçları (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Karadağ, D., & Aşçı, F.H. (2021). Sporcular için çift kariyer yetkinliği ölçeğinin Türkçe uyarlaması. Turkiye Klinikleri Spor Bilimleri Dergisi, 13(2), 284-91.
Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (23. baskı). Nobel Yayınları.
Knight, C. J., Harwood, C. G., & Sellars, P. A. (2018). Supportingadolescentathletes' dualcareers: The role of an athlete'ssocialsupport network. Psychology of Sport and Exercise, 38, 137-147.
Koçak, F., Yaşar Sönmez, B., & Doğusan, S. N. (2023). Türkiye’de Çift Kariyer Yolunda Öğrenci Sporcular: Eğitim mi Spor mu İkilemi?. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(2), 243-263. https://doi.org/10.25307/jssr.1231056
Linnér, L., Stambulova, N., Lindahl, K., & Wylleman, P. (2019). Swedish university student-athletes’ dual career scenarios and competences. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 17(4), 365–381. https://doi.org/10.1080/1612197X.2019.1611898
O’Neil, L., Amorose, A. J. ve Pierce, S. (2021). Student-athletes’ dual commitment to school and sport: Compatible or conflicting? Psychology of Sport and Exercise, 52(September 2020), 101799. doi:10.1016/j.psychsport.2020.101799
Özyüksel Mihrioğlu, İ., & Kalfa, M., (2024). Sporda çift yönlü kariyer, Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi, 6 (2), 193-197.
Ryan, C. (2015). Factors impacting carded athletes' readiness for dual careers. Psychology of Sport and Exercise, 21, 91–97. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2015.04.008
Ryba, T. V., Stambulova, N. B., Ronkainen, N. J., Bundgaard, J. ve Selanne, H. (2015). Dual Career Pathways Of Transnational Athletes. 21. Psychology of Sport&Exercise, 125-134.
Semiz, K. (2018). Okul ve Spor Bir Arada Gider mi? Üniversite Sporcu-Öğrencilerinin İhtiyaç Analizi, Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 10 (2). doi: 10.30655/besad.2018.10
Stambulova, N. (2010). Counseling athletes in career transitions: The five-step career planning strategy. Journal of Sport Psychology in Action, 1(2), 95-105. https://doi.org/10.1080/21520704.2010.528829
Stambulova, N. B., & Wylleman, P. (2015). Dual career development and transitions. Psychology of Sport and Exercise, 21, 1–3. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2015.05.003
Stambulova, N. B., & Wylleman, P. (2019). Psychology of athletes’ dual careers: A state-of-the-art critical re view of the European discourse. Psychology of Sport and Exercise, 42, 74-88. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2018.11.013
Taş, Z. (2024). Örgün yükseköğretimde resmi izin sorunlarına yönelik çift kariyerli öğrenci sporcuların deneyimleri, Spormetre The Journal of Physical Education and Sport Sciences, 22(3), 2024, 10-30. doi: 10.33689/spormetre.1406696
TDK. (2024). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 12.10.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı.
Tessitore, A., Capranica, L., Pesce, C., De Bois,N., Gjaka,M., Warrington,G., MacDonncha,C. & Doupona,M. (2021). Parents about parenting dual career athletes: A systematic literature review. Psychology of Sport & Exercise,53, 2-10. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2020.101833
Urhan, Ş. (2022). Çift kariyer yapan milli sporcu öğrencilerin yaşadıkları problemlerin incelenmesi (Yüksek Lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Urhan, Ş., & Fişne, M. (2022). Çift kariyer yapan milli sporcu öğrencilerin yaşadıkları problemlerin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 59-67.
Vergiliel Tüz, M. (2003). Kariyer Planlamasında Yeni Yaklaşımlar. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (4), 169-176.
Wylleman P. A. (2019). Developmental and holistic perspective on transitioning out of elite sport. In Anshel MH (Ed.), APA handbook of sport and exercise psychology: Vol. 1. Sport psychology. Washington, DC: American Psychological Association.
Yavuz, N. (2022). Sosyal bilimlerde sistematik literatür analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 347-360. https://doi.org/10.30794/pausbed.1134606
Yeşilyaprak, B. (2014). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığına giriş. B. Yeşilyaprak. (Editör)., Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya. Beşinci Baskı. Ankara. Pegem Akademi, ss. 2-43.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Rekreasyon, Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Şencan
0009-0006-5457-4634
Türkiye

Murat Aslan ^*
0000-0001-8938-3930
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.36415/dagcilik.1696456

IZ

https://izlik.org/JA25XL58TX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şencan, Ö., & Aslan, M. (2025). Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 8(1), 64-71. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1696456

AMA

1.Şencan Ö, Aslan M. Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi. UDTD. 2025;8(1):64-71. doi:10.36415/dagcilik.1696456

Chicago

Şencan, Özlem, ve Murat Aslan. 2025. “Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 8 (1): 64-71. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1696456.

EndNote

Şencan Ö, Aslan M (01 Temmuz 2025) Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 8 1 64–71.

IEEE

[1]Ö. Şencan ve M. Aslan, “Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi”, UDTD, c. 8, sy 1, ss. 64–71, Tem. 2025, doi: 10.36415/dagcilik.1696456.

ISNAD

Şencan, Özlem - Aslan, Murat. “Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 8/1 (01 Temmuz 2025): 64-71. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1696456.

JAMA

1.Şencan Ö, Aslan M. Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi. UDTD. 2025;8:64–71.

MLA

Şencan, Özlem, ve Murat Aslan. “Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, c. 8, sy 1, Temmuz 2025, ss. 64-71, doi:10.36415/dagcilik.1696456.

Vancouver

1.Özlem Şencan, Murat Aslan. Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi. UDTD. 01 Temmuz 2025;8(1):64-71. doi:10.36415/dagcilik.1696456