Türkiye’de Sporcu Öğrencilerin Çift Kariyer Süreçlerine Yönelik Yapılan Araştırmaların Sistematik İncelemesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 64 - 71, 03.07.2025

Özlem Şencan , Murat Aslan

Öz

Günümüzde hızla değişen ekonomik ve toplumsal koşullar, bireylerin kariyer planlamalarında çok yönlü yaklaşımlar geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Bireyler, bir yandan eğitimlerine devam ederken aynı zamanda profesyonel kariyerlerini de sürdürebilmekte; ilerleyen süreçte hem eğitim aldıkları alanda hem de bunun dışında yer aldıkları mesleki faaliyetlerde kariyerlerine devam etme fırsatı bulabilmektedir. Hem eğitim hayatını hem de profesyonel kariyerini sürdüren bireyler arasında sporcular da önemli bir konuma sahiptir. Mevcut araştırma ile Türkiye’de sporcu-öğrencilerin çift kariyer süreçlerine yönelik gerçekleştirilen akademik çalışmaların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde ve araştırmacılar tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda; Türkiye’de sporcu-öğrencilerin çift kariyer süreçlerine yönelik gerçekleştirilen akademik çalışmalar analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, sporcu-öğrencilerin çift kariyer sürecinde genellikle bir alandan ödün vermek zorunda kaldıklarını ve sistemsel desteklerin yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Buna ek olarak, incelenen araştırmaların, Türkiye’de çift kariyer alanında daha kurumsal ve bütüncül destek mekanizmalarına duyulan ihtiyaca dikkat çektiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çift kariyer , sporcu öğrenci , spor , sistematik inceleme

Kaynakça

• Alfermann, D. and Stambulova, N. (2007). Career transitions and career termination. In: handbook of sport psychology, Ed.: Tenenbaum G., & Eklund R. C. (s.), Wiley, New York. 3rd ed., 712 736.
• Andronikos, G., Elumaro, A. I., Westbury, T., & Martindale, R. J. J. (2019). Unsuccessful transitions: Understanding dropout from the athletes' perspective. Athens Journal of Sports, 6(4), 197–212.
• Aquilina D. A. (2013). Study of the relationship between elite athletes' educational development and sporting performance. The International Journal of the History of Sport, 30(4), 374 392.
• Brown, D. J., Fletcher, D., Henry, I., Borrie, A., Emmett, J., Buzza, A., & Wombwell, S. (2015). A British university case study of the transitional experiences of student-athletes. Psychology of Sport and Exercise, 21,78–90. doi: 10.1016/j.psychsport.2015.04.002
• Brustio, P. R., Rainoldi, A., Mosso, C. O., López de Subijana, C., & Lupo, C. (2020). Actual and wished supports to promote a successful dual career according to Italian student-athletes’ point of view. Sport Sciences for Health, 16(4), 625–634. https://doi.org/10.1007/s11332-020-00635-5
• Cartigny, E., Fletcher, D., Coupland, C. & Taylor, G. (2021). Mind The Gap: A Grounded Theory Of Dual Career Pathways In Sport. Journal Of Applied Sport Psychology, 33(3), 280-301.
• Condello, G., Capranica, L., Doupona, M., Varga, K., & Burk, V. (2019). Dual-career through the elite university student-athletes’ lenses: The international FISU-EAS survey. PLOS ONE, 14(10), e0223278. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0223278
• Çakır, R. (2022). Türkiye’deki çift kariyerli öğrencilerin spora bağlılığı (Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Giresun Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Giresun.
• Çınar, N. (2021). “İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı?”, Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 6 (2), 310-314.
• De Brandt, K., Wylleman, P., Torregrossa, M., Defruyt, S., & Van Rossem, N. (2017). Student-athletes’perceptions of four dual career competencies. Revista de Psicología Del Deporte, 26(4), 28-33.
• De Knop, P., Wylleman, P., Van Hoecke, J., De Martalaer, K., & Bollaert, L. (1999). A European approach to the mana gement of the combination of academics and elite-level sport. Perspectives: the interdisciplinary series of physical education and sport science: school sports and competition, 1, 49-62.
• Denyer, D., & Tranfield, D. (2009). Producing a systematic review. Buchanan, D. and Bryman, A. (Eds), The Sage Handbook of Organizational Research Methods (pp. 671‐689), Sage Publications, Londra.
• Doğusan, S.N. (2024). Üst düzey türk sporcuların çift kariyer deneyimlerinin holistik perspektiften incelenmesi (Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Drucker, P. F. (2003). Geleceğin Toplumunda Yönetim (M. Zaman, Çev.). İstanbul: Promat.
• Karadağ, D. (2021). Adolesan sporcularda çift kariyer yetkinliğinin belirleyicileri ve sonuçları (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Karadağ, D., & Aşçı, F.H. (2021). Sporcular için çift kariyer yetkinliği ölçeğinin Türkçe uyarlaması. Turkiye Klinikleri Spor Bilimleri Dergisi, 13(2), 284-91.
• Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (23. baskı). Nobel Yayınları.
• Knight, C. J., Harwood, C. G., & Sellars, P. A. (2018). Supportingadolescentathletes' dualcareers: The role of an athlete'ssocialsupport network. Psychology of Sport and Exercise, 38, 137-147.
• Koçak, F., Yaşar Sönmez, B., & Doğusan, S. N. (2023). Türkiye’de Çift Kariyer Yolunda Öğrenci Sporcular: Eğitim mi Spor mu İkilemi?. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(2), 243-263. https://doi.org/10.25307/jssr.1231056
• Linnér, L., Stambulova, N., Lindahl, K., & Wylleman, P. (2019). Swedish university student-athletes’ dual career scenarios and competences. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 17(4), 365–381. https://doi.org/10.1080/1612197X.2019.1611898
• O’Neil, L., Amorose, A. J. ve Pierce, S. (2021). Student-athletes’ dual commitment to school and sport: Compatible or conflicting? Psychology of Sport and Exercise, 52(September 2020), 101799. doi:10.1016/j.psychsport.2020.101799
• Özyüksel Mihrioğlu, İ., & Kalfa, M., (2024). Sporda çift yönlü kariyer, Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi, 6 (2), 193-197.
• Ryan, C. (2015). Factors impacting carded athletes' readiness for dual careers. Psychology of Sport and Exercise, 21, 91–97. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2015.04.008
• Ryba, T. V., Stambulova, N. B., Ronkainen, N. J., Bundgaard, J. ve Selanne, H. (2015). Dual Career Pathways Of Transnational Athletes. 21. Psychology of Sport&Exercise, 125-134.
• Semiz, K. (2018). Okul ve Spor Bir Arada Gider mi? Üniversite Sporcu-Öğrencilerinin İhtiyaç Analizi, Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 10 (2). doi: 10.30655/besad.2018.10
• Stambulova, N. (2010). Counseling athletes in career transitions: The five-step career planning strategy. Journal of Sport Psychology in Action, 1(2), 95-105. https://doi.org/10.1080/21520704.2010.528829
• Stambulova, N. B., & Wylleman, P. (2015). Dual career development and transitions. Psychology of Sport and Exercise, 21, 1–3. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2015.05.003
• Stambulova, N. B., & Wylleman, P. (2019). Psychology of athletes’ dual careers: A state-of-the-art critical re view of the European discourse. Psychology of Sport and Exercise, 42, 74-88. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2018.11.013
• Taş, Z. (2024). Örgün yükseköğretimde resmi izin sorunlarına yönelik çift kariyerli öğrenci sporcuların deneyimleri, Spormetre The Journal of Physical Education and Sport Sciences, 22(3), 2024, 10-30. doi: 10.33689/spormetre.1406696
• TDK. (2024). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 12.10.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı.
• Tessitore, A., Capranica, L., Pesce, C., De Bois,N., Gjaka,M., Warrington,G., MacDonncha,C. & Doupona,M. (2021). Parents about parenting dual career athletes: A systematic literature review. Psychology of Sport & Exercise,53, 2-10. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2020.101833
• Urhan, Ş. (2022). Çift kariyer yapan milli sporcu öğrencilerin yaşadıkları problemlerin incelenmesi (Yüksek Lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Urhan, Ş., & Fişne, M. (2022). Çift kariyer yapan milli sporcu öğrencilerin yaşadıkları problemlerin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 59-67.
• Vergiliel Tüz, M. (2003). Kariyer Planlamasında Yeni Yaklaşımlar. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (4), 169-176.
• Wylleman P. A. (2019). Developmental and holistic perspective on transitioning out of elite sport. In Anshel MH (Ed.), APA handbook of sport and exercise psychology: Vol. 1. Sport psychology. Washington, DC: American Psychological Association.
• Yavuz, N. (2022). Sosyal bilimlerde sistematik literatür analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 347-360. https://doi.org/10.30794/pausbed.1134606
• Yeşilyaprak, B. (2014). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığına giriş. B. Yeşilyaprak. (Editör)., Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya. Beşinci Baskı. Ankara. Pegem Akademi, ss. 2-43.