Critical Thinking, Empathic Tendencies, and Decision-Making Levels of Sports Sciences Students

Öz

This study aims to examine the critical thinking tendencies, empathic tendencies, and decision-making levels of students in the Faculty of Sport Sciences. A total of 581 students enrolled at .... University during the 2018–2019 academic year participated in the research. Data were collected through relevant scales, and descriptive statistics, independent samples t-test, ANOVA, Scheffe, Kruskal–Wallis, and Mann–Whitney U tests were employed in the analyses. The findings indicate positive but low-level relationships among critical thinking, empathy, and decision-making. Female students scored higher in empathy than males. Significant differences were observed between departments, particularly in foresight, innovativeness, and rational decision-making. Additionally, class level was associated with differences in empathy and decision-making styles; licensed athletes and students with higher academic achievement scored higher in empathy and rational decision-making, respectively. Overall, the relationships among these variables are considered meaningful in supporting students’ professional competencies in sport sciences.

Anahtar Kelimeler

• Critical Thinking
• Decision-Making
• Empathic Tendency
• Physical Education and Sports Education

Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme, Empatik Eğilimleri ve Karar Verme Düzeyleri

Öz

Bu araştırma, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri, empatik eğilimleri ve karar verme düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. ... Üniversitesi’nde 2018–2019 eğitim yılında öğrenim gören toplam 581 öğrenci çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler ilgili ölçekler aracılığıyla toplanmış; analizlerde tanımlayıcı istatistikler, t testi, ANOVA, Scheffe, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. Bulgular, eleştirel düşünme, empati ve karar verme arasında pozitif ancak düşük düzeyli ilişkiler olduğunu göstermektedir. Kadın öğrencilerin empati puanları erkeklerden yüksek bulunmuştur. Bölümler arasında özellikle öngörüsellik, yenilikçilik ve rasyonel karar verme boyutlarında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Ayrıca sınıf düzeyine göre empati ve karar verme stillerinde; lisanslı sporcu olma ve akademik başarı değişkenlerinde ise empati ve rasyonel karar verme puanlarında farklılıklar saptanmıştır. Sonuç olarak bu değişkenler arasındaki ilişkilerin, öğrencilerin mesleki yeterliklerine katkı sağlayabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi ve Spor
• Eleştirel Düşünme
• Empatik Eğilim
• Karar Verme

Kaynakça

1. Akar, C. (2007). İlköğretim öğrencilerinde eleştirel düşünme becerileri (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
2. Akbıyık, C. (2002). Eleştirel düşünme eğilimleri ve akademik başarı (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
3. Akçalı, Ö. (1991). Kaygı seviyesinin empatik beceri üzerindeki etkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi. İstanbul.
4. Akdere, N. (2012). Türkiye’de öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri, eleştirel düşünme öğretimine yönelik tutumları ve öz yeterlik seviyeleri (Doktora tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi. Ankara.
5. Akkoyun, F. (1982). Empatik anlayış üzerine. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 15(2), 103-124. Erişim adresi. http://dergiler.ankara. edu.tr/dergiler/40/512/6285.pdf
6. Arslanoğlu, C. (2012). Farklı bölümlerde öğrenim gören beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin empatik eğilim düzeyleri ve saldırganlık ilişkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
7. Avşaroğlu, S. (2007). Üniversite öğrencilerinin karar vermede öz saygı, karar verme ve stresle başa çıkma stillerinin benlik saygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya.
8. Aybek, B. (2006). Konu ve beceri temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğretmen ddaylarının eleştirel düşünme eğilimi ve düzeyine etkisi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Adana.

9. Aykora, E., Tekin, A., Özdağ, S., Dereceli, Ç. ve Uzunkaya, D. (2010). Communication skills and empathic tendency: Physical Education and Fine Arts Students, Romania Ovidius University Annals. Series Physical Education and Sport/Science, Movement and Health, 10(2).
10. Barak, A. (1990). Counselor training in empathy by a game procedure. Counselor Education & Supervision, 29(3), 170. https://doi.org/10.1002/j.1556-6978.1990. tb01152.x
11. Beyaz, Ö. (2016). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının empatik eğilim ve empatik beceri düzeylerinin incelenmesi Anadolu Üniversitesi Örneği (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir.
12. Carlozzi, A. F. & Liberman, D. B. (1983). Empathy and ego development. Journal of Counseling Psychology, 30(1), 113–116.
13. Chaffe, J. (1994). Thinking Crilicıılly. Boston: Houghlon Mifflin Company.
14. Çetin, A. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme gücü (Yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bursa.
15. Çetin, M. Ç. (2009). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin karar verme stilleri sosyal beceri düzeyleri ve stresle başa çıkma biçimlerinin bazı değişkenler açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi. Ankara.
16. Demircioğlu, E. (2012). Eleştirel düşünme eğilimi ölçeği’nin uyarlama çalışması ve faktör yapısı’nın farklı değişkenlere göre incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi. Bolu.
17. Dil Coşkun, S. (2001). Hacettepe üniversitesi hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeyleri (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
18. Dil, S. ve Öz, F. (2005). Hemşirelik yüksekokulu ve beslenme diyetetik öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerini etkileyen faktörler. Zonguldak Sağlık Yüksekokulu Sağlık Eğitim Araştırma Dergisi, 1(1), 12-26.
19. Dökmen, Ü. (1988). Empatinin yeni bir modele dayanılarak ölçülmesi ve psiko-drama ile geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 21(1-2), 155-190.
20. Ekinci, Ö. ve Aybek, B. (2010). Öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi, İlköğretim Online, 9(2), 816-827.
21. Ercoşkun, M. H. (2005). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin empatik becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erzurum.
22. Erdoğan, İ. (2012). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği anabilimdalı din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim düzeyleri üzerine bir inceleme (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi. Konya.
23. Ergül, H. F. (1995). Sağlık meslek lisesi öğrencilerinin benlik algı düzeyleri ile empatik eğilim ve empatik beceri düzeyleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Adana.
24. Erkmen, G. (2007). Selçuk üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin empatik eğilimlerinin sporda tercih ettikleri liderlik davranışları ile karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi. Konya.
25. Ersoy, E. G. ve Köşger, F. (2016). Empati: Tanımı ve önemi. Osmangazi Tıp Dergisi, 38(2), 9-17
26. Genç, S. Z. ve T. Kalafat. (2008). Öğretmen adaylarının demokratik tutumları ile empatik becerilerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 211-222.
27. Göbel, D. Ş. (2013). Sınıf öğretmenlerinin eleştirel düşünme becerisi öğretimi yeterlilikleri ve uygulamaları (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi. Sakarya.
28. Gülle, M. (2015). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin bölümlerine göre eleştirel düşünme ve empati kurma düzeylerinin incelenmesi (Doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı. Sakarya.
29. Gülseren, Ş. (2001). Eşduyum (empati) tanımı ve kullanımı üzerine bir gözden geçirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(2), 133-145.
30. Gülveren, H. (2007). Eğitim fakültesi öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri ve bu becerileri etkileyen eleştireldüşünme faktörleri (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi. İzmir.
31. Hazer, N. (2011). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eleştirel düşünme yeterlilik düzeyleri (Malatya İli Örneği) (Yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi. Elazığ.
32. Hoffman, M. L. & Levine, L. E. (1976). Early sex differences in empathy. Developmental Psychology, 12(6), 557-558.
33. Karademir, A. Ç. (2013). Öğretmen adaylarının sorgulama ve eleştirel düşünme becerilerinin öğretmen öz yeterlik düzeyine etkisi (Doktora tezi). Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın.
34. Karakaya, D. (2001). Akdeniz üniversitesindeki hemşirelik öğrencilerinin empati becerileri (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
35. Karalı, Y. (2012). Eğitim fakültesi öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri (İnönü Üniversitesi Örneği) (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi. Malatya.
36. Kaya, H. (1997). Üniversite öğrencilerinde eleştirel akıl yürütme gücü (Doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
37. Kaya, H. İ. (2010). Öğretmen eğitiminde yapılandırmacı öğrenmeye dayalı uygulamaların öğretmen adaylarının problem çözme, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme eğilimlerine etkileri (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
38. Kayri, M. (2009). Araştırmalarda gruplar arası farkın belirlenmesine yönelik çoklu karşılaştırma (post-hoc) teknikleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 51-64.
39. Kelecek, S., Altıntaş, A. ve Aşçı, F. H. (2015). Sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 21-27.
40. Keskin, M. T. (2012). Aday Spor Yöneticilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi ve Karşılaştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
41. Kıloğlu, M. (2017). Türkiye olimpik hazırlık merkezlerine (tohm) devam eden sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstütüsü. Konya.
42. Kırımoğlu, H., Gezer, E., Deveci, A. ve Gülle, M. (2016). Spor eğitimi alan ve almayan bireylerin saldırganlık ve empatik eğilim düzeylerinin incelenmesi. ERPA 2014. International Congresses on Education. İstanbul Üniversity, 06-08. İstanbul – Turkey.
43. Kızıltaş, Y. (2011). Sınıf öğretmeni adaylarının ve sınıf öğretmenlerinin eleştirel düşünme eğilimlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Van ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi. Van.
44. Kiraz, C. (2011). Eğitim fakültesi öğrencilerinin empatik eğilimleri ile narsistik kişilik özellikleri (Yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
45. Kong, S. L. (2007). Critical thinking dispositions of pre-service teachers in singapore: A preliminary investigation. Erişim adresi. http://www.aare.edu.au/01pap/ kon01173.
46. Korur, E. N. (2014). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme ve empatik eğilimleri (Doktora tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Trabzon.
47. Kökdemir, D. (2003). Belirsizlik durumlarında karar verme ve problem çözme (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Psikoloji Anabilim Dalı. Ankara.
48. Köksal, A. (2000). Müzik eğitimi alma, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre ergenlerin empatik becerilerinin ve uyum düzeylerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 99-107.
49. Köseoğlu, A. (2013). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn kabul-red düzeyleri ile empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Programı. İstanbul.
50. Kürüm, D. (2002). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme gücü (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir.
51. MEB. (1990). 13. Milli Eğitim Şurası. MEB Yayınları. Ankara.
52. Mete, S., ve Gerçek, E. (2005). Pdö yöntemiyle eğitim gören hemşirelik öğrencilerinin empatik eğilim ve becerilerinin incelenmesi. CÜ Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 9(2), 11-17.
53. Mutlu, F., Polat, E., İlçin, M., & Kalkan, T. (2016). Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Niğde İli Örneği). Journal of Sport Sciences Research, 1(1), 27-36. https://doi.org/10.25307/jssr.277610
54. Özdayı, N. (2019). Bireysel ve Takım Sporu ile İlgilenen Üniversite Öğrencilerinin Eleştirel Düşüncelerinin Bazı Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 42-54.
55. Özdemir, S. M. (2005). Üniversite öğrencilerinden eleştirel düşünme becerisinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 3, 1-17.
56. Öztürk, F., Koparan, Ş., Haşıl, N., Efe, M. ve Özkaya, G. (2004). Antrenör ve hakemlerin empati durumlarının araştırılması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 19-25.
57. Rehber, E. (2007). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerine göre çatışma çözme davranışlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Adana.
58. Ricketts, J. C. & Rudd, R. D. (2005). Critical thinking of selected youth leaders: the efficacy of critical thinking dispositions, leadership and academic performance. Journal of Agricultural Education, 46(1), 32-43.
59. Saçlı, F. ve Demirhan, G. (2011). Beden eğitimi öğretmenliği, antrenörlük ve rekreasyon programlarındaki öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 372- 385.
60. Şahin, C. ve Yeşil, R. (2010). Sınıf öğretmenliği aday öğretmenlerinin sosyal beceri ve empatik eğilim düzeyleri (AEÜ Eğitim Fakültesi Örneği). E-Journal of New World Sciences Academy, 5(3) 1CC194
61. Sarı, E. (2007). Türk Üniversite Öğrencilerinin Aceleci, Araştırıcı ve Genel Kararsızlık Biçimlerinin Kendilik Saygısı Düzeylerine Etkileri Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri. Educational Sciences: Theory & Practice. 7(2) 897-926.
62. Scott, S. G. & Bruce, R. A. (1995). Decision making style, the development and assessment of A new measure. Educational and Psychological Measurement, 55(5), 818-831.
63. Şen, S. N. (2016). Okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri, empati kurma becerileri ve mesleki kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü İlköğretim Anabilim Dalı Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı. Çanakkale.
64. Sinangil, H. K. (1993). Yönetici adaylarında karar verme ile kaygı ilişkileri. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi, Bilimsel Çalışmaları. Türk Psikologlar Derneği Yayını. 171-177. Ankara.
65. Solak, N. (2011). Spor yapan ve yapmayan ortaöğretim öğrencilerinin saldırganlık düzeyleri ile empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi –Çorum ili örneği (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı. Ankara.
66. Tatlılıoğlu, K. (2014). Üniversite öğrencilerinin karar vermede öz-saygı düzeyleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 150-170.
67. Taşdelen, A. (2002). Öğretmen adaylarının farklı psiko-sosyal değişkenlere göre karar verme stilleri (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
68. Tekin, M. ve Güllü, M. (2010). Analysis of empathic artifice level of teacher candidates who study in the school of physical education and sport. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1987-1992.
69. Tekin, Ö. A. (2009). Yönetimde karar verme: batı antalya bölgesinde bulunan beş yıldızlı otel işletmelerindeki çeşitli departman yöneticilerinin karar verme stillerini tespit etmeye yönelik uygulamalı bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi. Antalya.
70. Tiryaki, M. G. (1997). Üniversite öğrencilerinin karar verme davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
71. Ünal, C. (1972). İnsanları anlama kabiliyeti. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi,. 5(3), 71-93. Erişim adresi: http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/ 40/492/5768.pdf
72. Yaşar, M. ve Erol, A. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının empatik eğilim düzeyleri ile düşünme stilleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. İnternational Journal of Assessment Tools in Education, 2 (2), 38-65.
73. Yazıcıoğlu, Y. ve Erdoğan, S. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, SPSS Uygulamalı. Ankara: Detay Yayıncılık.
74. Yılmaz, İ. ve Akyel, Y. (2008). Beden eğitimi öğretmen adaylarının empatik eğilim düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 9(3), 27–33.
75. Yiğiter, K., Kolayiş, H., Yenigün, Ö. ve Taşkıran, Y. (2011). Kocaeli üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulunda okuyan öğrencilerin empatik becerilerinin belirlenmesi. İnternational Journal of Human Sciences, 8(2), 936-945.
76. Zayif, K. (2008). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri (Yüksek lisans tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bolu.