مفهوم المكان المقدّس وتصوّر القدس عند السامريين
Öz
يعود أقدم التوترات التي حدثت في التاريخ اليهودي إلى التوتر الذي نشب بين مملكة إسرائيل في الشمال ومملكة يهودا في الجنوب. كانت يهودا والسامرة منطقتين تشكلت فيها نمطان متعارضان من التقاليد، يزعم كل منهما التمثيل الحقيقي لشريعة موسى، والتمسك بأوامر الربّ ونواهيه كما يريده الرب. فهما نمطان يتمتعان بخصائص مختلفة في أمورٍ كثيرةٍ؛ مثل النص المقدس وأصول العقيدة والنبي والمسيح وتطبيق الشعائر. والمكان المقدس يأخذ منزلته بين أهم الاختلافات بين هذين التقليدين. قال اليهود: إن الله هو الذي حدد القدس، وبناء المعبد فيها كان بأمر الله. وذهب السامريون إلى أنه لم يرد في شريعة موسى أي ذكر لقدسية القدس. بل إلى العكس من ذلك أشارت الروايات التي تحدثت عن أسلاف اليهود بدءًا من جدهم الأعلى إبراهيم، إلى جبل جرزيم. وكان رد فعلهم قاسيًا على التقاليد التي تشكلت في يهودا، والمفاهيم المتعلقة بالقدس والمعبد. بالمقابل، يبدو لنا، التصوير السلبي لنهج السامريين للأنبياء والملوك البارزين الذين أدّوا دورًا مهمًّا في ظهور التقاليد اليهودية، مثل صموئيل وداود وسليمان.
Anahtar Kelimeler
THE SAMARİTANS’ UNDERSTANDING of HOLY PLACE and PERCEPTION of al-QUDS
Öz
One of the earliest tensions in Jewish history arose between the northern Kingdom of Israel and the southern Kingdom of Judah. These regions, known as Samaria and Judea, became areas where two distinct and conflicting traditions emerged. These traditions, each claiming to be the true guardians of the law of Musa and the faithful implementers of God’s commands, have exhibited distinct characteristics in various aspects, including sacred texts, belief principles, the nature of the prophet and the Messiah, and the practice of rituals. One of the most significant differences between these two traditions lies in their understanding of holy places. Jews assert that al-Quds was designated by God, and that the construction of the Temple there was carried out in accordance with divine command. In contrast, the Samaritans contend that the Law of Musa does not reference the sanctity of al-Quds; instead, they argue that all narratives concerning the Jewish ancestors, beginning with Ibrahim, contain clear references to Mount Gerizim. They vehemently oppose the traditions that emerged in the Judean region, as well as the dominant interpretations of al-Quds and the Temple. This perspective of the Samaritans is also evident in their negative portrayals of significant prophets and kings, such as Samuel, Dawud, and Suleyman, who played crucial roles in the development of the Jewish tradition.
Anahtar Kelimeler
SÂMİRÎLERDE KUTSAL MEKÂN ANLAYIŞI ve KUDÜS ALGISI
Öz
Yahudi tarihindeki en erken gerilimlerden birisi kuzeydeki İsrail Krallığı ile güneydeki Yahuda Krallığı arasında cereyan etmiştir. Sâmirîye ve Yahudiye olarak adlandırılan bu bölgeler, birbirleriyle çatışan iki ayrı geleneğin şekillendiği alanlar olmuştur. Musa’nın yasasının gerçek koruyucularının ve Tanrı’nın emirlerini onun dilediği şekliyle uygulayanların kendileri olduğunu ifade eden bu gelenekler; kutsal metin, inanç esasları, peygamber, mesih, ritüellerin uygulanışı gibi birçok konuda birbirlerinden ayrı özellikler göstermiştir. Bu iki gelenek arasındaki en önemli farklılıklardan biri de kutsal mekân anlayışıdır. Yahudiler, Kudüs’ün Tanrı tarafından belirlenmiş olduğunu ve Tapınağın burada inşasının Tanrı’nın emriyle gerçekleştiğini ifade etmişlerdir. Sâmirîler ise Musa’nın yasasında Kudüs’ün kutsallığına dair herhangi bir ifadenin bulunmadığını, aksine İbrahim’den beri Yahudi atalarıyla ilgili anlatıların tamamında Gerzîm Dağı’na yönelik açık ifadelerin bulunduğunu belirtmişler ve gerek Yahudiye bölgesinde şekillenen geleneğe gerekse Kudüs ve Tapınakla ilgili anlayışlara sert tepki göstermişlerdir. Sâmirîlerin bu yaklaşımı, Yahudi geleneğinin ortaya çıkmasında önemli payı olan Samuel, Davut ve Süleyman gibi önemli peygamber ve krallara yönelik olumsuz tasvirlerle de karşımıza çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler
