Bu araştırma, Allah Teala’nın kendilerine nefs-i mutmainne ve kalbî istikrar nimeti verdiği kimselerden bazı uygulamalı örneklerin incelenmesini konu almaktadır. Nefs-i mutmainne ve kalbî istikrar, insanın bireysel ve toplumsal hayatında ulaşmayı hedeflediği en önemli insani ve eğitsel değerler arasında yer almaktadır. Araştırma, bu çerçevede Kur’an-ı Kerim’de nefs-i mutmainnenin dayandığı esasları ortaya koymayı ve bu anlamı tutum ve davranışlarında somut biçimde yansıtan bazı peygamberler ile salih kimselerden seçilmiş örnekler üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma, Kur’an-ı Kerim ışığında insan nefsinin tanımlanması ve nefsin kısımlarının açıklanmasıyla başlamakta; nefsin anlamı ve mahiyeti üzerinde durduktan sonra nefs-i mutmainne kavramına odaklanmaktadır. Nefs-i mutmainne, nefsî ve ruhî denge bakımından en üst örnek olarak değerlendirilmektedir. Bu amaçla Kur’an-ı Kerim’de yer alan nefs-i mutmainne sahibi kimselerden örnekler seçilmiştir. Bu bağlamda Hz. Muhammed, Hz. İbrahim ve Hz. Musa ele alınmış; karşılaştıkları imtihanlar karşısındaki sebat ve güven hâlleri vurgulanmıştır. Ayrıca Tâlût, Lokman ve Firavun kavminden mümin olan örnekler incelenmiştir. Araştırma, nefs-i mutmainnenin kazanılmasına katkı sağlayan bazı nitelik ve değerlerin tespitiyle sonuçlanmaktadır.
يتناول هذا البحث دراسة نماذج عملية من الذين أنعم الله عليهم بنعمة الاطمئنان النفسي والاستقرار القلبي، بوصفها من أعظم القيم الإنسانية والتربوية التي يسعى الإنسان إلى تحقيقها في حياته الفردية والاجتماعية. ويهدف البحث إلى إبراز الأسس القرآنية التي تقوم عليها الطمأنينة النفسية، من خلال استعراض نماذج مختارة من الأنبياء والصالحين، ممن جسّدوا هذا المعنى في مواقفهم وسلوكهم العملي. ويبدأ البحث بتعريف النفس الإنسانية في ضوء القرآن الكريم، وبيان أقسامها، مع التوقف عند معنى النفس وماهيتها، ثم التركيز على مفهوم النفس المطمئنة باعتبارها النموذج الأعلى في التوازن النفسي والروحي. ولتحقيق هذا الهدف، يستعرض البحث نماذج من أصحاب النفوس المطمئنة في كتاب الله تعالى، حيث تم اختيار ثلاثة من الأنبياء، وهم: سيدنا محمد صلى الله عليه وسلم، وسيدنا إبراهيم وسيدنا موسى عليهما السلام، مع إبراز مواقف قرآنية تعبّر عن ثباتهم وطمأنينتهم في مواجهة الابتلاءات. كما يتناول البحث ثلاثة نماذج من الصالحين، وهم: طالوت ولقمان والرجل المؤمن من قوم فرعون، مع بيان الصفات التي وصفهم بها القرآن الكريم، الدالة على رسوخ الإيمان وقوة اليقين. وتخلص الدراسة إلى استنباط مجموعة من الصفات والقيم القابلة للاكتساب، التي تسهم في تحقيق الطمأنينة النفسية وبناء الاستقرار الداخلي للفرد والمجتمع.
This study examines selected exemplary models of individuals upon whom Allah the Exalted has bestowed the blessing of nafs al-mutmaʾinna and inner tranquility of the heart. Nafs al-mutmaʾinna and inner stability are regarded as among the most significant human and educational values that individuals seek to attain in both personal and social life. Within this framework, the study aims to elucidate the Qur’anic foundations of nafs al-mutmaʾinna through selected examples of prophets and righteous individuals who embodied this state in their conduct and actions. The study begins by defining the human nafs in light of the Noble Qur’an and explaining its categories, with particular attention to its meaning and nature, before focusing specifically on the concept of nafs al-mutmaʾinna. This state is presented as the highest model of inner and spiritual balance. Accordingly, individuals who exemplify nafs al-mutmaʾinna are selected from the Qur’anic narrative. In this context, the lives of Prophet Muhammad (saw), Prophet Ibrahim, and Prophet Musa (as) are examined, with emphasis on their steadfastness and trust when confronted with trials. In addition, the study analyzes the examples of Ṭalut, Luqman, and the believing man from the family of Pharaoh. The study concludes by identifying key attributes and values that contribute to the attainment of nafs al-mutmaʾinna.
| Birincil Dil | Arapça |
|---|---|
| Konular | Tefsir |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 13 Aralık 2024 |
| Kabul Tarihi | 20 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2 |