HADİSLERİN SIHHATİNİ TESPİT: KRİTERLERİ YENİDEN BELİRLEMEK: BİR METİN TENKİDİ ÖNERİSİ
Öz
Müslüman âlimler, hadis edebiyatını[oluşturan rivayetleri]n sıhhatini korumaya olan paha biçilmez katkılarından ötürü takdiri hak etmektedir. Bununla birlikte, bu edebiyatın sıhhatini daha da güçlendirmek adına bundan fazlası yapılmalıdır. Mâlik b. Enes (ö. 179 h.), Ahmed b. Hanbel (ö. 241 h.), Dârimî (ö. 255 h.), Buhârî (ö. 256 h.), Müslim (ö. 261 h.), İbn Mâce (ö. 273 h.), Ebû Dâvud (ö. 275 h.), Tirmizî (ö. 279 h.), Nesâî (ö. 303 h.), Dârekutnî (ö. 385 h.) ve Beyhakî (ö. 457 h.) gibi büyük hadis otoriteleri, hadislerin özgün, sahih ve sağlam varyantlarını tespit etmek için -esas itibariyle senedleri tetkik ederek- ellerinden geleni yapmışlardır. Ancak onlar, metinleri aynı gayretle tetkik etmemişlerdir. Günümüzde de durum değişmemiştir, öyle ki [halihazırda yapılmış] metin tetkiklerini incelemek dahi yasak addedilmektedir. Hadislerin sıhhatini tetkike hala ihtiyaç varken, metnin doğruluğunu tespite yönelik bu “kapalı kapı” açılmalıdır. Mevcut çalışma, metinleri tetkik için kriterleri yeniden belirleme yolunda bir girişimi temsil etmekte, sonrasında bu kriterleri, Buhârî ve Müslim’den seçilmiş bazı hadislere uygulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Uveyda, Kâmil Muhammed. A‘lâmü’l-Fukahâ ve’l-Muhaddisîn: el-İmâm elBuhârî. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1992.
- Âlûsî, es-Seyyid Mahmûd. Rûhu’l-Me‘ânî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l- ‘Arabî, 1999.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-Sahîh. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, 1400.
- Ebû Dâvud, es-Sicistânî. Sünen. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1996.
- Felâteh, Ömer b. Hasan b. Osman. el-Vad‘ fi’l-Hadîs. 3 c. Şam: Mektebetü’lGazâlî - Müessesetü Menâhili’l-‘İrfân, 1981.
- Hayrâbâdî, Muhammed Ebu’l-Leys. “el-Menhecü’l-‘İlmî ‘inde’l-Muhaddisîn fi’t-Te‘âmüli me‘a Mütûni’s-Sünne”. İslâmiyyetü’l-Ma'rife, sy 13 (1998).
- İbn Hacer, el-‘Askalânî. Fethu’l-Bârî. Riyad: Dâru’s-Selâm, 2000.
- İbn Kayyım, el-Cevziyye. el-Menârü’l-Münîf fi’s-Sahîhi ve’d-Da‘îf. Halep: Mektebetü Matbû'âti’l-İslâmiyye, t.y.
- İbn Mâce. Sünen. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1997.
- İbn Sa‘d. et-Tabakâtü’l-Kübrâ. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, 1996.