Şahkerim Kudayberdiulı’nın Eserlerinde Tasavvufî Unsurlar: Ruh, Nefs ve Kalp

Kazak halkının yer altı ve yer üstü kaynaklarını ele geçirmek ve sömürmek için, Rus Çarlığı ve Sovyetler Birliği’nin ilk olarak bu hazinenin sahibi olan Kazak halkını milli ve manevî değerlerinden ayırması gerekirdi. Bunun için yapılması gereken ilk şey, halkı milli değerleriyle bütünleşmiş olan dininden uzaklaştırmaktır. Bu yüzden Sovyetler Birliği’nin ilk amacı, halkın dilini ve dinini ortadan kaldırmak olmuştur. Bu doğrultuda Ruslar, değerlerine bağlı olan Kazak aydınlarını hedef aldılar ve pek çoğunu öldürdüler. Bunlardan biri de Kazak halkının düşünürü, şairi, tasavvuf ilminin nasihatçisi Şahkerim Kudayberdiulı’dır. Doğu edebiyatıyla büyümüş, tasavvuf edebiyatı mensupları ile divan şairlerini kendine rehber ve pîr edinmiş Şahkerim, Kazak halkına milli ve manevî unsurları öğretmeye çalışmış, onları bilinçlendirme çabası içinde olmuştur. Geleneksel Müslüman düşünür, şair ve sûfîler gibi Şahkerim de eserlerinde toplumu sembolik ifadelerle İslam dinine ve ilahî aşka davet etmiştir. Yaşadığı zaman ve bölgesinde etkili biri olan Şahkerim’in eserlerinin halen tasavvufî açıdan tahlil edilerek değerlendirilmediğini ifade etmek gerekir. Bu çalışmada, Şahkerim’in eserlerindeki tasavvufî unsurlar ele alınmaya çalışılacaktır.

In order to capture and exploit the underground and surface resources of Kazakh people, Tsar of Russia and the Soviet Union had to first rip the owner of these treasures, Kazakh people, of their national and moral values. The first step would be to separate people of their religion that is integrated into their national identity. Thus, the Soviet Union’s first step was to rip people of their language and religion. In this direction, the Soviet Union targeted and sacrificed Kazakh intellectuals who are deeply connected with their morals first. One of these intellectuals is the Shahkarim Kudaybardiulı, who is the philosopher, poet and adviser of sufism of Kazakh people. Grew up with eastern literature under the guidance of sufism literature members and council poets, thus becoming sage, Shahkarim, tried to teach Kazakh people their national and moral elements and to raise their national awareness. Just like the traditional Muslim philosophers, poet and sufis, Shahkarim too had a tone of welcoming to the Islam and divine love in his works. As an influential personality of his era and region, it can be said that Shahkarim’s writings are yet to be analyzed throroughly in their sufi aspect. This study will approach sufi elements in Shahkarim’s works.