M. Tayyib Okiç’in Sahâbeye Hadis İlmi Açısından Yaklaşımı

Sahâbe, İslâm dininin yayılmasında ve günümüze ulaşmasında büyük rol oynayan bir topluluktur. İslâm dininin ilk nesli olmaları hasebiyle İslâmî ilimlerde, özellikle de hadis ilminde sahâbenin önemli bir yeri vardır. Çünkü sahâbe, Hz. Peygamber’in söz, fiil ve takrirlerini naklederek ve kısmen de olsa yazarak bizlere gelmesini sağlayan şahsiyetlerdir. Sahâbenin önemine binaen onlar hakkında hem müstakil hem de çeşitli eserlerin içinde olmak üzere pek çok çalışma yapılmıştır. Sahâbe konusunu ele alıp çeşitli açılardan değerlendiren âlimlerden biri de ülkemizde Cumhuriyet döneminde yaşayan M. Tayyib Okiç’tir. O, oldukça buhranlı ve çalkantılı bir dönem olan XX. asrın önde gelen Bosnalı âlimlerindendir. Okiç, farklı ülkelerde eğitim alıp hocalık yaptıktan sonra Türkiye’ye gelmiş ve ülkemizdeki üniversitelerde dersler vermiştir. Farklı ilim dallarında eserler telif eden Okiç, sahâbe ile alakalı konuları Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler adlı kitabında genişçe ele almıştır. Ancak Okiç’in sahâbeye dair görüşleriyle ilgili bir çalışmanın olmaması nedeniyle böyle bir araştırmanın ilgili alanda önemli olacağı düşünülmekte, onun sahâbe anlayışının ve Cumhuriyet döneminde akademik bir şekilde sahâbeyle alakalı hangi hususlara temas edildiğinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın sonucunda Okiç’in kendinden önceki bazı hadis usûlü kitaplarından oldukça fazla istifade ettiği, bununla birlikte bir konudaki farklı görüşlere temas ettiği, bazı konularda literatüre ağırlık verdiği ve özellikle bazen müsteşriklerin sahâbe hakkındaki tenkitlerine cevaplar verdiği görülmüştür.

The Companions are a community that played a major role in the spread and survival of the religion of Islam. Since they are the first generation of the religion of Islam, the Companions have an important place in Islamic sciences, especially in the science of hadith. Because the Companions are the personalities who brought the Prophet’s words, actions and approvals to us by transmitting them and writing them, albeit partially. Due to the importance of the Companions, many studies have been done about them, both independent and in various works. M. Tayyib Okic, who lived in the Republican era in our country, is one of the scholars who discussed the subject of the Companions and evaluated them from various angles. He is one of the leading Bosnian scholars of the 20. century, which was in a very depressed and turbulent period. After studying and teaching in different countries, Okiç came to Turkey and gave lectures at universities in our country. Okic, who has written works in different branches of science, has discussed the subjects related to the Companions extensively in his book called Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler. However, since there is no study on Okic’s views on the Companions, it is thought that such a research will be important in the relevant field, and it is aimed to determine his understanding of the Companions and which issues related to the Companions were academically touched during the Republican period. As a result of the research, it was seen that Okic benefited from some of the usul al-hadith works before him, however, he touched on different views on a subject, gave weight to the literature on some subjects, and sometimes gave answers to the orientalists’ criticisms about the Companions.