Kırgızistan'daki Dunganların Sosyal Çatışma Dönemlerinde Çevre ile İlişkileri

Kırgızistan coğrafi konumu itibariyle kavşak noktada olması sebebiyle hem Doğu Asya’dan hem de Türkistan coğrafyasından çok fazla göç almıştır. Çarlık Rusya, SSCB ve bağımsız Kırgız Cumhuriyeti döneminde de bu göçler devam etmiştir. Günümüzde Kırgızistan topraklarında asli kimlik unsuru Kırgızlarla beraber 23 etnik unsur bulunmakla birlikte diğer etnik unsurlar dâhil edildiğinde 80’den fazla etnik kimlik ülkede yaşamaktadır. Farklı kimlik ve kültür unsurları her ne kadar bir toplum için zenginlik olsa da farklılıklar zaman zaman gerilim ve çatışma unsuru da olabilmektedir. Bu çalışmada Kırgızistan nüfusu içerisinde en fazla üçüncü etnik unsuru oluşturan Dunganların, Kırgızistan topraklarına göçünden günümüze kadar yaşamış oldukları etnik gerilimler, sosyal çatışmalar ve sonraki dönemlerde çevre ile ilişkileri ele alınmıştır. Çalışmada Dunganların içerisinde bulunmuş oldukları sosyal çatışmalara neden olan faktörler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu minvalde daha sıklıkla ekonomik avantajlarını kaybettikleri dönemlerde sosyal çatışma, etnik gerilim ve şiddet olaylarına karıştıkları sonucuna ulaşılmaktadır. Bununla birlikte yarı kapalı bir toplum özelliği göstermeleri de Dunganların merkez ile olan ilişkilerini zayıf kılmaktadır. Bu çalışmada Dunganlar çalışkan, uysal bir topluluk olma özelliği göstermekle birlikte, ekonomik çıkar grubu oluşturamadıkları, ticaretten dışlandıkları ve sömürü düzeniyle karşılaştıkları her dönemde de isyancı karakteristik özelliklerini günümüze kadar taşımışlardır. Çalışmada Dunganların, Kırgızistan’da yaşamış olduğu sosyal çatışma süreçlerinde çevre ile ilişkileri ele alınacaktır. Bununla birlikte Dungan adının anlamına, Dunganların kökenine açıklık getirilecek ve Dunganların Kırgızistan’a göçlerine değinilecektir. Çalışmada sosyal çatışma dönemleri Çarlık Rusya, SSCB Rusya ve bağımsız Kırgızistan Cumhuriyeti olmak üzere üç başlıkta işlenmiştir.

Due to its geographical location as a crossroads, Kyrgyzstan has received significant migration from both East Asia and the Turkistan region. These migrations have continued during the periods of Imperial Russia, the Soviet Union, and the independent Kyrgyz Republic. Presently, along with the Kyrgyz people, there are 23 ethnic groups considered as the primary identity in Kyrgyzstan, and when other ethnic groups are included, there are more than 80 different ethnic identities living in the country. While diverse identities and cultures can enrich a society, differences can also lead to tensions and conflicts at times. This study focuses on the Dungan people, who constitute the third largest ethnic group within the population of Kyrgyzstan, and explores their experiences of ethnic tensions, social conflicts, and their relationship with the surrounding environment from their migration to Kyrgyzstan until the present. The study aims to identify the factors that have contributed to the social conflicts experienced by the Dungans. It is concluded that during periods when they have lost their economic advantages, the Dungans have been involved in social conflicts, ethnic tensions, and acts of violence. Additionally, their semi-closed nature weakens their relationship with the central authority. The study reveals that the Dungans have carried their rebellious characteristics up to the present, despite being known as a hardworking and docile community, as they have consistently faced exclusion from trade, exploitation, and oppressive systems. The study also examines the relationship between the Dungans and the surrounding environment during the social conflict periods they have experienced. Furthermore, it sheds light on the meaning and origin of the term "Dungan" and discusses the Dungans' migration to Kyrgyzstan. The periods of social conflict are categorized into three sections: Imperial Russia, the Soviet Union, and the independent Kyrgyz Republic.