Kısa Ömürlü Ürünlerde Ürün Ömrünü Uzatmaya Yönelik Tasarım Stratejileri: Bebek Arabası Üzerinden Bir İnceleme
Öz
Bu çalışma, kısa ömürlü ürünler kategorisinde değerlendirilen bebek arabalarını sürdürülebilirlik perspektifinden ele alarak erken elden çıkarma olgusunu tasarım odaklı yaklaşımlarla dönüştürmeyi amaçlamaktadır. Bebek arabaları; bebeğin hızlı gelişimine bağlı olarak değişen kullanım ihtiyaçları, mekanik aşınma, hijyen algısı, onarım zorlukları ve depolama problemleri nedeniyle sınırlı bir kullanım ömrüne sahiptir. Çoğu zaman işlevsel değerini korumasına rağmen kullanım dışı kalmaktadır. Literatür incelendiğinde kısa kullanım süresi, hijyen algısı, bakım/onarım zorluğu, ikinci el kullanımındaki güven sorunu ve bireysel sahiplik ihtiyacı olmak üzere beş temel problem alanı saptanmıştır. Çalışmada, belirlenen problemlere yanıt verebilmek amacıyla Döngüsel Ekonomi ve Ürün-Servis Sistemleri prensipleriyle uyumlu bir çerçeve sunulmaktadır. Bu doğrultuda, dönüşebilen ürün yapısı, hizmet odaklı modülerlik, sökülebilir ve kişiselleştirilebilir bileşen yapısı ile ürünün kullanım geçmişinin izlenebilirliğini sağlayan tasarım stratejileri geliştirilmiştir. Çalışmanın bebek arabalarında ürün kullanım ömrünü uzatmaya yönelik tasarım yaklaşımlarına kavramsal bir alt yapı sunarak kısa ömürlü tüketim mallarının sürdürülebilir kullanımına ilişkin tasarım odaklı akademik tartışmalara katkı sağlaması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ackermann, L. (2018). Design for product care: Enhancing consumers’ repair and maintenance activities. The Design Journal, 21(4), 543–551. https://doi.org/10.1080/14606925.2018.1469331
- Bakker, C., Wang, F., Huisman, J., & den Hollander, M. (2014). Products that go round: Exploring product life extension models. Journal of Cleaner Production, 69, 10–16. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.01.028
- Bardhi, F., & Eckhardt, G. M. (2012). Access-based consumption: The case of car sharing. Journal of Consumer Research, 39(4), 881–898. https://doi.org/10.1086/666376
- Baxter, W. L., Aurisicchio, M., & Childs, P. R. (2017). Contaminated Interaction: Another Barrier to Circular Material Flows. Journal of Industrial Ecology, 21, 507–516. https://doi.org/10.1111/jiec.12612
- Bocken, N. M. P., de Pauw, I., Bakker, C., & van der Grinten, B. (2016). Product design and business model strategies for a circular economy. Journal of Industrial and Production Engineering, 33(5), 308–320. https://doi.org/10.1080/21681015.2016.1172124
- Bocken, N. M. P., Strupeit, L., Whalen, K., & Nußholz, J. L. K. (2019). A review and evaluation of circular business model innovation tools. Sustainability, 11(8), 2210. https://doi.org/10.3390/su11082210
- Camacho-Otero, J., Boks, C., & Pettersen, I. N. (2018). Consumption in the circular economy: A literature review of consumer behavior towards circular solutions. Sustainability, 10(8). https://doi.org/10.3390/su10082758
- Cooper, T. (2010). The significance of product longevity. In T. Cooper (Ed.), Longer lasting products: Alternatives to the throwaway society (pp. 3–36). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315592930
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sürdürülebilir Tasarım
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
3 Ağustos 2026
Kabul Tarihi
4 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 1 Sayı: 2