Gemi Alacaklısı Hakkı ve Gemi İpoteği Hakkında 1993 Cenevre Sözleşmesinin Cebrî İcra Hukukuna Etkileri

Öz

Türk Ticaret Kanununun 1320 ilâ 1327. maddelerinde gemi alacaklısı hakkı düzenlenmiştir. Anılan hükümlerin mehazı 6/5/1993 tarihinde Cenevre’de kabul edilen Gemi Alacaklısı Haklarına ve Gemi İpoteklerine İlişkin Milletlerarası Sözleşme’dir. Türkiye bu milletlerarası sözleşmeye taraf olma işlemlerini 2017 yılında başlatmasına rağmen hâlen milletlerarası sözleşmenin tarafı olmamıştır. Çalışmada Türkiye’nin hâlen Deniz Vasıtalarının Rehni ve İmtiyazı ile Alâkalı Bazı Kaidelerin Tevhidi Hakkındaki 10/4/1926 Milletlerarası Sözleşmeye taraf olmasının uygulanacak hukuk bakımından doğurabileceği sorunlar, geminin cebrî satışı sonrasında tüm ayni ve şahsi haklardan ari bir şekilde mülkiyetinin intikali bakımından gündeme gelen meseleler, 1993 tarihli Sözleşmesinin cebrî satışın bildirimi ve ilânına ilişkin hükümleri ile TTK’nın karşılık gelen düzenlemeleri arasındaki farklılıklar ve Gemi alacaklısı hakkının tâbi olduğu hak düşürücü süreye ilişkin düzenlemenin yorumlanmasında ortaya çıkan sorunlar ve tüm bu hususların cebrî icra hukukuna etkisi değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Gemi Alacaklısı Hakkı
• Deniz Alacağı
• Gemilerin İhtiyati Haczi
• Gemi Alacaklısı Haklarına ve Gemi İpoteklerine İlişkin Milletlerarası Sözleşme
• Hak Düşürücü Süre

The Impact of the 1993 Geneva Convention on International Convention on Maritime Liens and Mortgages on Enforcement Law

Öz

Maritime liens are regulated under Articles 1320 to 1327 of the Turkish Commercial Code. The aforementioned provisions are adopted directly from International Convention on Maritime Liens and Mortgages, 1993 signed in Geneva on 6/5/1993. The domestic law procedures to become a party to this international convention were initiated by Türkiye in 2017, but the process has not been finalised to date. The subsequent subjects are to be assessed in this article: The problems that may arise from the fact that Türkiye is still a party to the International Convention for the unification of Certain Rules of Law Relating to Maritime Liens and Mortgages, 1926; the issues that arise in terms of the transfer of clean title of the vessel free of all liens, charges and encumbrances following the forced sale of the vessel; the discrepancies between the 1993 Convention’s provisions on the notification and announcement of a forced sale and the corresponding provisions of the Turkish Commercial Code; the problems arising in the interpretation of the provision on the extinction period of the maritime liens, and the impact of all these issues on the marine enforcement law.

Anahtar Kelimeler

• Maritime Liens
• Maritime Claims
• Arrest of Ships
• International Convention on Maritime Liens and Mortgages 1993
• Extinction Period

Kaynakça

1. Atamer K, Yeni Deniz Ticareti Hukuku’nun Kaynakları, Cilt I, Milletlerarası Sözleşmeler ve Açıklamalı Çevirileri, Bibliyografya, Mahkeme Kararları, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2013)
2. — ve Süzel C, Yeni Deniz Ticareti Hukuku’nun Kaynakları, Cilt I, Milletlerarası Sözleşmeler ve Açıklamalı Çevirileri, Bibliyografya, Mahkeme Kararları, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2013)
3. — ve Süzel C ve Damar D, ‘Metin ve Çeviri’, Kerim Atamer ve Cüneyt Süzel (eds), Yeni Deniz Ticareti Hukuku’nun Kaynakları, Cilt I, Milletlerarası Sözleşmeler ve Açıklamalı Çevirileri, Bibliyografya, Mahkeme Kararları, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2013)
4. — Deniz Ticareti Hukuku, Cilt I, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2017), (Cilt I)
5. — Deniz Ticareti Hukuku Cilt II: Gemilerin Eşya Hukuku, 1. Fasikül: Giriş-Temel Kavramlar-Zilyetlik-Kanuni Rehin Hakları, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2018) (Cilt II)
6. — Deniz Ticareti Hukuku, Cilt IV, Deniz İcra Hukuku, (B.2, On İki Levha Yayıncılık 2019) (Cilt IV)
7. Berlingieri F, The Convention on Maritime Liens and Mortgages, 1993, An Analysis of Its Provisions in the Light of the Previous Conventions and of the Travaux Preparatoires, (CMI Yearbook 2016)
8. Czerwenka B, ‘Internationales Übereinkommen von 1993 über Schiffsgläubigerrechte und Schiffshypotheken, Übereinkommen von 1993’ (1994) Transportrecht 213

9. Çetingil AE ve Kender R ve Ünan S ve Yazıcıoğlu E, ‘TTK Tasarısı’nın “Deniz Ticareti” Başlıklı 5. Kitabında Yer Alan Hükümler Hakkında’ (2016) (Özel Sayı) Deniz Hukuku Dergisi 1, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Hakkında Değerlendirmeler
10. Demir Gökyayla C, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Kamu Düzeni, (B.1, Seçkin Yayınları 2001)
11. Ekşi N, ‘Türk Gemi Siciline Kayıtlı Geminin Yurtdışında Cebrî İcra Yoluyla Satışı’, (2003) (1-4) Deniz Hukuku Dergisi 25
12. Kula Değirmenci N, ‘Türk Ticaret Kanunu Uygulamalarında Gemi Alacaklısı Hakkının Bir Unsuru Olarak Hakkın Sahibi’, (2014) 18(3-4) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 245
13. Sefer N, ‘Gemilerin Yurt Dışında Cebrî İcra Yoluyla Satışları ve Bunların Tanınmasına Dair Milletlerarası Sözleşme Taslağı’, (Yüksek Lisans Tezi, T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı 2020)
14. Selek N ve Tuygan C, Tekne Bağlama Sözleşmesinden Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Gemi Alacaklısı Hakkı Bağlamında İncelenmesi, (2024) 3 (1) Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi 129
15. Sözer B, Deniz Ticareti Hukuku – II (Ders Kitabı): Müşterek Avaryalar, Çatmalar, Kurtarma, Gemi Alacaklısı Hakkı, (B.1, Vedat Kitapçılık 2016)
16. Süzel C, Gemi Alacaklısı Hakkı ve Gemi İpoteği Hakkında 1993 Cenevre Sözleşmesi ve Yeni Türk Ticaret Kanunu, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2012) (Gemi Alacaklısı Hakkı)
17. — Deniz İcra Hukuku'nun Güncel Sorunları Sempozyumu Özeti, Deniz İcra Hukuku Güncel Sorunları, (B.1, İstanbul Barosu Yayınları 2018)
18. — ve Işıklar GK, ‘Gemilerin Adli Satışının Milletlerarası Etkilerine İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ (Çeviri), (2023) 2(2) Pîrî Reis Üniversitesi Deniz Hukuku Dergisi 389
19. — ‘Maritime Liens: An Endless Torpedo for Foreign Flagged Vessels in Turkish Seas’, Journal of Maritime Law and Commerce (2023/24) 53(1)
20. Tekil F, Deniz Hukuku (Uluslararası Konvansiyonlar), (B.1, Tekil Neşriyat 1987)
21. Wersel C, Das Übereinkommen über Schiffsgläubigerrechte und Schiffshypotheken vom 6. Mai 1993, (B.1, Lit 1996)
22. Yazıcıoğlu E, Kender-Çetingil Deniz Ticareti Hukuku, (B. 16, Filiz Kitabevi 2020)
23. Yeşilova Aras E, 1999 Tarihli Milletlerarası Sözleşme Gereği Geminin İhtiyati Haczi Kararının İnfazı “Arrest”, (B.1, Yetkin Yayınları 2023)
24. Yılmaz O, Gemilerin İhtiyati Haczi, (B.1, On İki Levha Yayıncılık 2023)