Araştırma Makalesi

Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem

Sayı: 21 31 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem

Öz

Çağımızda, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin artan etkileri, konvansiyonel Gerilimsiz Ray Sıcaklığı (SFT) belirleme yöntemlerinin revize edilmesini gündeme getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye’nin iklim koşullarına uygun, yeni bir SFT belirleme metodu sunmaktadır. Bu bağlamda çalışma kapsamında, Türkiye’nin 81 iline ait güncel meteorolojik veriler, Scipy.optimize modülünde yer alan SLSQP (Sequential Least Squares Programming, Ardışık En Küçük Kareler Programlaması) algoritması kullanılarak analiz edilmiştir. Her il için optimum SFT değerleri hesaplanmış ve bu değerlerin olası en yüksek ray sıcaklıklarıyla ilişkisi, Sklearn kütüphanesinin LinearRegression sınıfı kullanılarak oluşturulan bir makine öğrenmesi modeliyle incelenmiştir. Bu şekilde, ülke genelinde uygulanabilecek yeni bir SFT bağıntısı geliştirilmiştir. Sonuçlar, mevcut (konvansiyonel) yöntemle SFT belirlemesi yapıldığı takdirde, 81 ilin 43’ünde kritik ray sıcaklıklarının aşıldığını ve bu aşım miktarının (ΔT) 48 °C’ye kadar ulaştığını göstermektedir. Bu durum, işlem kapasitesinde düşüşlere ve mali kayıplara yol açabilecektir. Önerilen yöntemle hesaplanan SFT değerleri ise yalnızca bir ilde hız kısıtlaması gerektirmekte ve diğer 80 ilde ΔT değerlerini 36 °C’nin altında tutmaktadır. Sonuç olarak, bu yeni SFT bağıntısının, rayların termal burkulması (flambaj) riskini daha verimli yönetmek adına sektöre katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] A. Miri, D. P. Thambiratnam, T. Chan, “Thermal challenges of replacing jointed rails with CWR on steel railway bridges,” Journal of Constructional Steel Research, vol. 181, no. 106627, 2021, doi: https://doi.org/10.1016/j.jcsr.2021.106627
  2. [2] G. Isgrò, C. J. Kleverlaan, H. Wang, A. J. Feilzer, “Thermal dimensional behavior of dental ceramics.” Biomaterials, vol. 25 (12), pp. 2447-2453, 2004, doi: https://doi.org/10.1016/j.biomaterials.2003.09.027
  3. [3] M. Saltan, F. Çeçen, Ö. F. Acar, “Rail thermal buckling risk management: comparative analysis of stress-free temperature determination in the USA and Türkiye,” in ICivilTech, Isparta, Türkiye, 2024, pp. 68
  4. [4] F. Çeçen, B. Aktaş, “Ray sıcaklığı takip sistemleri (RSTS) için en uygun yerlerin belirlenmesinde termal kameralardan yararlanılması: hızlı analiz metotları geliştirilmesi,” Demiryolu Mühendisliği, vol. 20, pp. 141-154, Temmuz 2024, doi: https://doi.org/10.47072/demiryolu.1474099
  5. [5] Anonymous, The Indira Gandhi National Open University (IGNOU): unit 2: thermal stresses, Accessed: 19.08.2024. [Online]. Available: https://www.egyankosh.ac.in/bitstream/123456789/31825/1/Unit-2.pdf
  6. [6] Anonymous, Dlubal: cross-section properties: UIC 60, Accessed: 19.08.2024. [Online]. Available: https://www.dlubal.com/en/cross-section-properties/uic-60-din-en-13674-1
  7. [7] BBC.com, Türkiye'de son 15 yılın ölümlü tren kazaları, Accessed: 19.08.2024. [Online]. Available: https://shorturl.at/mHP8U
  8. [8] CNN.com, Sıcaktan tren rayları bile genleşti!, Accessed: 19.08.2024. [Online]. Available: https://www.cnnturk.com/turkiye/sicaktan-tren-raylari-bile-genlesti-11-12-2018?page=3

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ulaştırma Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

26 Kasım 2024

Kabul Tarihi

24 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 21

Kaynak Göster

APA
Çeçen, F. (2025). Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem. Demiryolu Mühendisliği, 21, 96-110. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1591710
AMA
1.Çeçen F. Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem. Demiryolu Mühendisliği. 2025;(21):96-110. doi:10.47072/demiryolu.1591710
Chicago
Çeçen, Ferhat. 2025. “Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem”. Demiryolu Mühendisliği, sy 21: 96-110. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1591710.
EndNote
Çeçen F (01 Ocak 2025) Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem. Demiryolu Mühendisliği 21 96–110.
IEEE
[1]F. Çeçen, “Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem”, Demiryolu Mühendisliği, sy 21, ss. 96–110, Oca. 2025, doi: 10.47072/demiryolu.1591710.
ISNAD
Çeçen, Ferhat. “Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem”. Demiryolu Mühendisliği. 21 (01 Ocak 2025): 96-110. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1591710.
JAMA
1.Çeçen F. Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem. Demiryolu Mühendisliği. 2025;:96–110.
MLA
Çeçen, Ferhat. “Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem”. Demiryolu Mühendisliği, sy 21, Ocak 2025, ss. 96-110, doi:10.47072/demiryolu.1591710.
Vancouver
1.Ferhat Çeçen. Demiryollarında Gerilimsiz Ray Sıcaklığı Belirleme: Makine Öğrenmesi ve Güncel Meteorolojik Verilerle Türkiye İçin Geliştirilen Yeni Bir Yöntem. Demiryolu Mühendisliği. 01 Ocak 2025;(21):96-110. doi:10.47072/demiryolu.1591710

Cited By