TR
EN
Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım
Öz
Demiryolu taşımacılığı, düşük maliyet, enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik gibi avantajlarıyla önemli bir taşıma türüdür ve son yıllarda özellikle yük taşımacılığında yeniden önem kazanmıştır. Bu çalışma, 2019–2023 yılları arasında seçilmiş Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, performans ölçümünde çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden nesnel değerlendirmeye dayalı çıktılar veren Entropi, CRITIC ve ortak ağırlıklandırma yöntemleriyle kriter ağırlıkları belirlenmiş, ardından iki farklı sıralama yöntemi olan SAW ve WPM yöntemlerini bütünleştirdiğinden dolayı CODAS yöntemi seçilerek ülkelerin sıralaması yapılmıştır. Analizde sekiz kriter kullanılmıştır ve ortak ağırlıklandırma sonuçlarına göre en önemli kriter, uluslararası taşınan konteyner hacmi olmuştur. Elde edilen sıralama sonuçlarına göre Almanya, demiryolu yük taşımacılığında en yüksek performansa sahip ülke olmuştur. Almanya’yı İtalya ve Polonya izlemiştir. Türkiye, son yıllarda artan altyapı yatırımlarına rağmen 10. sırada yer almış ve demiryolu yük taşımacılığı performans sıralamasında iyi bir sıralama elde edememiştir. Duyarlılık analizi, modelin tutarlılığını desteklemiş ve özellikle Almanya, İtalya, Polonya ve Fransa’nın sıralamalarında farklı eşik değerlerinde değişim gözlenmemiştir. Sonuç olarak çalışma, AB ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını nesnel yöntemler üzerinden karşılaştırarak literatürdeki boşluğu doldurmakta ve politika yapıcılar için öneriler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] R. Vickerman, “Can high-speed rail have a transformative effect on the economy?,” Trans. Policy, vol. 62, pp. 31-37, March 2017, doi: 10.1016/j.tranpol.2017.03.008
- [2] D. Banister, and J. Berechman, Transport investment and economic development. London, Routledge, 2003
- [3] E. Jose, P. Agarwal, J. Zhuang, and J. Swaminathan, “A multi-criteria decision making approach to evaluating the performance of Indian railway zones,” Ann Oper Res, vol. 325, pp. 1133-1168, June 2023, doi: 10.1007/s10479-022-04866-2
- [4] N. Petrović, J. Mihajlović, V. Jovanović, D. Ćirić, and T. Živojinović, “Evaluating annual operation performance of Serbian railway system by using multiple criteria decision-making technique,” Acta Polytechnica Hungarica, vol. 20, no. 1, Feb. 2023, doi: 10.12700/APH.20.1.2023.20.11
- [5] M. Akçadağ, “Dünya ve Türkiye taşımacılık verilerinin pazarlama faaliyetleri açısından değerlendirilmesi,” Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 2, pp. 109-121, Dec. 2022, doi: 10.54439/gupayad.1188944
- [6] Statista, “Rail industry worldwide-statistics & facts,” 2025. [Online]. Available: https://www.statista.com/topics/1088/rail-industry/?srsltid=AfmBOoocqhClv68JfkdEnCo2XmcV4PhvbPibUnyHRQzxxBB73qvjWLEl [Accessed September 21, 2025]
- [7] UAB, “2053 ulaştırma ve lojistik ana planı,” 2022. [Online]. Available: https://www.uab.gov.tr/uploads/pages/bakanlik-yayinlari/20221025-2053-ulastirma-ve-lojistik-ana-plani-tr.pdf [Accessed September 22, 2025]
- [8] UNIFE, “European rail supply industry annual report 2024,” 2024. [Online]. Available: https://www.unife.org/wp-content/uploads/2025/01/UNIFE-2024-Annual-Report.pdf [Accessed September 22, 2025]
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
10 Ekim 2025
Kabul Tarihi
12 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 23
APA
Öztürkçü, N. (2026). Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği, 23, 141-156. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132
AMA
1.Öztürkçü N. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 2026;(23):141-156. doi:10.47072/demiryolu.1801132
Chicago
Öztürkçü, Nizamettin. 2026. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23: 141-56. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132.
EndNote
Öztürkçü N (01 Ocak 2026) Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği 23 141–156.
IEEE
[1]N. Öztürkçü, “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”, Demiryolu Mühendisliği, sy 23, ss. 141–156, Oca. 2026, doi: 10.47072/demiryolu.1801132.
ISNAD
Öztürkçü, Nizamettin. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği. 23 (01 Ocak 2026): 141-156. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132.
JAMA
1.Öztürkçü N. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 2026;:141–156.
MLA
Öztürkçü, Nizamettin. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23, Ocak 2026, ss. 141-56, doi:10.47072/demiryolu.1801132.
Vancouver
1.Nizamettin Öztürkçü. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 01 Ocak 2026;(23):141-56. doi:10.47072/demiryolu.1801132