Araştırma Makalesi

Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım

Sayı: 23 20 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım

Öz

Demiryolu taşımacılığı, düşük maliyet, enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik gibi avantajlarıyla önemli bir taşıma türüdür ve son yıllarda özellikle yük taşımacılığında yeniden önem kazanmıştır. Bu çalışma, 2019–2023 yılları arasında seçilmiş Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, performans ölçümünde çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden nesnel değerlendirmeye dayalı çıktılar veren Entropi, CRITIC ve ortak ağırlıklandırma yöntemleriyle kriter ağırlıkları belirlenmiş, ardından iki farklı sıralama yöntemi olan SAW ve WPM yöntemlerini bütünleştirdiğinden dolayı CODAS yöntemi seçilerek ülkelerin sıralaması yapılmıştır. Analizde sekiz kriter kullanılmıştır ve ortak ağırlıklandırma sonuçlarına göre en önemli kriter, uluslararası taşınan konteyner hacmi olmuştur. Elde edilen sıralama sonuçlarına göre Almanya, demiryolu yük taşımacılığında en yüksek performansa sahip ülke olmuştur. Almanya’yı İtalya ve Polonya izlemiştir. Türkiye, son yıllarda artan altyapı yatırımlarına rağmen 10. sırada yer almış ve demiryolu yük taşımacılığı performans sıralamasında iyi bir sıralama elde edememiştir. Duyarlılık analizi, modelin tutarlılığını desteklemiş ve özellikle Almanya, İtalya, Polonya ve Fransa’nın sıralamalarında farklı eşik değerlerinde değişim gözlenmemiştir. Sonuç olarak çalışma, AB ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını nesnel yöntemler üzerinden karşılaştırarak literatürdeki boşluğu doldurmakta ve politika yapıcılar için öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] R. Vickerman, “Can high-speed rail have a transformative effect on the economy?,” Trans. Policy, vol. 62, pp. 31-37, March 2017, doi: 10.1016/j.tranpol.2017.03.008
  2. [2] D. Banister, and J. Berechman, Transport investment and economic development. London, Routledge, 2003
  3. [3] E. Jose, P. Agarwal, J. Zhuang, and J. Swaminathan, “A multi-criteria decision making approach to evaluating the performance of Indian railway zones,” Ann Oper Res, vol. 325, pp. 1133-1168, June 2023, doi: 10.1007/s10479-022-04866-2
  4. [4] N. Petrović, J. Mihajlović, V. Jovanović, D. Ćirić, and T. Živojinović, “Evaluating annual operation performance of Serbian railway system by using multiple criteria decision-making technique,” Acta Polytechnica Hungarica, vol. 20, no. 1, Feb. 2023, doi: 10.12700/APH.20.1.2023.20.11
  5. [5] M. Akçadağ, “Dünya ve Türkiye taşımacılık verilerinin pazarlama faaliyetleri açısından değerlendirilmesi,” Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, vol. 3, no. 2, pp. 109-121, Dec. 2022, doi: 10.54439/gupayad.1188944
  6. [6] Statista, “Rail industry worldwide-statistics & facts,” 2025. [Online]. Available: https://www.statista.com/topics/1088/rail-industry/?srsltid=AfmBOoocqhClv68JfkdEnCo2XmcV4PhvbPibUnyHRQzxxBB73qvjWLEl [Accessed September 21, 2025]
  7. [7] UAB, “2053 ulaştırma ve lojistik ana planı,” 2022. [Online]. Available: https://www.uab.gov.tr/uploads/pages/bakanlik-yayinlari/20221025-2053-ulastirma-ve-lojistik-ana-plani-tr.pdf [Accessed September 22, 2025]
  8. [8] UNIFE, “European rail supply industry annual report 2024,” 2024. [Online]. Available: https://www.unife.org/wp-content/uploads/2025/01/UNIFE-2024-Annual-Report.pdf [Accessed September 22, 2025]

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2025

Kabul Tarihi

12 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Öztürkçü, N. (2026). Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği, 23, 141-156. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132
AMA
1.Öztürkçü N. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 2026;(23):141-156. doi:10.47072/demiryolu.1801132
Chicago
Öztürkçü, Nizamettin. 2026. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23: 141-56. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132.
EndNote
Öztürkçü N (01 Ocak 2026) Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği 23 141–156.
IEEE
[1]N. Öztürkçü, “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”, Demiryolu Mühendisliği, sy 23, ss. 141–156, Oca. 2026, doi: 10.47072/demiryolu.1801132.
ISNAD
Öztürkçü, Nizamettin. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği. 23 (01 Ocak 2026): 141-156. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1801132.
JAMA
1.Öztürkçü N. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 2026;:141–156.
MLA
Öztürkçü, Nizamettin. “Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23, Ocak 2026, ss. 141-56, doi:10.47072/demiryolu.1801132.
Vancouver
1.Nizamettin Öztürkçü. Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Demiryolu Yük Taşımacılığı Performans Değerlendirmesi: CRITIC ve ENTROPİ Tabanlı CODAS Yöntemi ile Bütünleşik Bir Yaklaşım. Demiryolu Mühendisliği. 01 Ocak 2026;(23):141-56. doi:10.47072/demiryolu.1801132

Cited By